Zakrzepica żył głębokich - Polski Serwis Naukowy

Zakrzepica żył głębokich (łac. Thrombophlebitis profunda, ang. Deep Vein Thrombosis, DVT), potocznie tromboza – stan chorobowy polegający na powstaniu zakrzepu w układzie żył głębokich (najczęściej kończyn dolnych) pod powięzią głęboką.

Zakrzepica żył głębokich ma często poważne następstwa, istotne jest więc pilne rozpoznanie i leczenie tego schorzenia. Często jest ona podłożem do powstania żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Wolny fragment zakrzepu może oderwać się i z biegiem krwi dostać się do prawego przedsionka, prawej komory i dalej rozgałęzień tętnicy płucnej. Przy dużym materiale zatorowym dochodzi do zaklinowania go w przedsionku lub komorze i nagłego zgonu. Mniejsze fragmenty zatykają naczynia krążenia płucnego doprowadzając do zatorowości płucnej.

Ultrasonografia, USG – nieinwazyjna, atraumatyczna metoda diagnostyczna, pozwalająca na uzyskanie obrazu przekroju badanego obiektu. Metoda ta wykorzystuje zjawisko rozchodzenia się, rozpraszania oraz odbicia fali ultradźwiękowej na granicy ośrodków, przy założeniu stałej prędkości fali w różnych tkankach równej 1540 m/s. W ultrasonografii medycznej wykorzystywane są częstotliwości z zakresu ok. 2-50 MHz. Fala ultradźwiękowa najczęściej generowana jest oraz przetwarzana w impulsy elektryczne przy użyciu zjawiska piezoelektrycznego (opisanego przez braci Curie na przełomie lat 1880-1881). Pierwsze doświadczenia nad wykorzystaniem ultrasonografii w diagnostyce prowadzone były w trakcie i zaraz po II wojnie światowej, a ultrasonografy wprowadzone zostały do szpitali na przełomie lat 60. i 70. XX wieku (jednym z pierwszych klinicznych zastosowań była diagnostyka płodu).
Czynnik V Leiden – zmutowany ludzki czynnik V układu krzepnięcia, będący jedną z głównych wrodzonych przyczyn zwiększonego ryzyka zmian zakrzepowo-zatorowych w organizmie. Nazwa pochodzi od miasta Leiden w Holandii, gdzie został w 1994 roku po raz pierwszy zidentyfikowany przez prof. R. Bertina i współpracowników.

Epidemiologia

Na podstawie danych epidemiologicznych z Ameryki Północnej i Europy Zachodniej szacuje się, że rocznie w Polsce występuje ok. 57 tys. przypadków zakrzepicy żył głębokich oraz 36 tys. przypadków zatorowości płucnej.

Etiopatogeneza

Wystąpienie przynajmniej 2 z 3 tzn. triady Virchowa może być przyczyną wystąpienia zakrzepicy żylnej żył głębokich.

zaburzenia w żylnym przepływie krwi (np. unieruchomienie, ucisk naczyń żylnych)

zmiany w składzie krwi, które działają prozakrzepowo (np. nadpłytkowość)

zmiany w śródbłonku naczyniowym, (np. uszkodzenie naczynia w wyniku różnych czynników)

Zakrzepica żył głębokich kończyn górnych występuje znacznie rzadziej i może być spowodowana przez:

Zespół górnego otworu klatki piersiowej (łac. syndroma aperturae thoracis superioris, ang. thoracic outlet syndrome, TOS) – zespół objawów klinicznych wynikający z zaburzeń naczyniowo-nerwowych kończyn górnych, wywołany przez ucisk na struktury nerwowe i naczynia krwionośne w obrębie zwężenia w otworze górnym klatki piersiowej. Choroba występuje dwukrotnie częściej u kobiet.
Zatorowość płucna (łac. embolia arteriae pulmonalis, ang. pulmonary embolism) – choroba wywołana przez zator lub zatory zamykające światła naczyń w krążeniu mniejszym.

obecność cewnika naczyniowego w świetle żył większego kalibru

ucisk żył – pachowej lub podobojczykowej z zewnątrz

przez powiększone węzły chłonne

zespół górnego otworu klatki piersiowej

przez naciek nowotworowy

złamany obojczyk

w czasie znacznych wysiłków ucisk między obojczykiem a ścięgnem mięśnia podobojczykowego

zespół Pageta i Schröttera (szczątkowe ścięgno w dole pachowym)

Objaw Payra – objaw, o małej czułości i swoistości (obie wartości < 50%), występujący w zakrzepicy żył głębokich, a polegający na bolesności podeszwy stopy przy uciśnięciu jej środkowej części.
Międzynarodowy współczynnik znormalizowany (ang. International Normalized Ratio (INR)) – wystandaryzowany współczynnik czasu protrombinowego umożliwiający porównywalność wyników niezależnie od użytych odczynników.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Objaw Lowenberga-Maya - występujący w zakrzepicy żył głębokich objaw o małej czułości i swoistości (jedna i druga < 50 %). Polega on na wystąpieniu bolesności łydki po uciśnięciu jej mankietem sfigmomanometru.

Flebografia – (synonim Wenografia) - badanie kontrastowe żył. Badanie polegające na podaniu do żyły środka cieniującego (tzw. kontrastu), umożliwiającego uwidocznienie jej światła i zobrazowanie na zdjęciu rentgenowskim ale również może być składową angiografii tomografii komputerowej (angio-TK) i jądrowego rezonansu magnetycznego (angio-MR).

Zespół klasy ekonomicznej (ang. economy class syndrome, ECS) – schorzenie powodowane przez długotrwałe unieruchomienie, bądź ograniczenie ruchowe (np. w fotelu lotniczym lub autobusowym), które prowadzi do ostrego zapalenia żył głębokich podudzi u osób podróżujących. Jest ono wywołane przez nacisk na tylne powierzchnie uda oraz dół podkolanowy, powodujący zastój krwi żylnej w kończynach dolnych. Czynnikami przyspieszającymi ostre zapalenie żył podudzi są nadkrzepliwość (często wywołana odwodnieniem) oraz miejscowy stan zapalny żyły (prawo patofizjologiczne Virchowa). Schorzenie w skrajnych przypadkach prowadzi do śmierci z powodu zatorowości płucnej wywołanej przez oderwany skrzep. Najbardziej narażeni na wystąpienie ECS są: ludzie starsi, pacjenci z chorobami które sprzyjają zakrzepicy, pacjenci po niedawnych operacjach kończyn dolnych, chorzy na raka, kobiety w ciąży.

Leki przeciwzakrzepowe, antykoagulanty – leki utrudniające lub uniemożliwiające krzepnięcie krwi. Stosuje się je w profilaktyce zakrzepic, w miażdżycy i innych schorzeniach, w których istnieje ryzyko powstania niebezpiecznego dla życia lub zdrowia skrzepu.

Obrazowanie magnetyczno-rezonansowe (ang. MRI, magnetic resonance imaging) to nieinwazyjna metoda uzyskiwania obrazów wnętrza obiektów. Ma zastosowanie w medycynie, gdzie jest jedną z podstawowych technik diagnostyki obrazowej (tomografii) oraz w badaniach naukowych przeprowadzanych in vivo na zwierzętach.

Białko C – jedno z białek hamujących proces krzepnięcia krwi. Należy do białek zależnych od witaminy K. Kodowane jest przez gen PROC zlokalizowany na chromosomie (2q13-q14). Pod względem biochemicznym jest proteazą serynową, która w formie aktywnej degraduje aktywny czynnik V (przy współudziale heparyny) oraz VIII (przy współudziale białka S). Mutacja Leiden genu czynnika V prowadzi do powstania białka odpornego na działanie białka C.

Protrombina - II czynnik krzepnięcia, białko znajdujące się w osoczu krwi, wytwarzane w wątrobie przy udziale witaminy K. Protrombina jest białkiem rozpuszczalnym w surowicy krwi, pod wpływem trombokinazy przekształcana jest w nierozpuszczalną trombinę. Zbudowana z około 600 aminokwasów, zawierających cztery łańcuchy oligosacharydowe. Glikozylacja protrombiny zachodzi w wątrobie i determinowana jest udziałem witaminy K.