Zakutu - Polski Serwis Naukowy

relief ukazujący królową-matkę Zakutu (po lewej) i jej syna Asarhaddona w świątyni boga Marduka w Babilonie; zbiory Luwru (AO 20185)

Naqi'a-Zakutu – asyryjska królowa, jedna z małżonek Sanheriba (704-681 p.n.e.), matka Asarhaddona (681-669 p.n.e.) i babka Aszurbanipala (669-627? p.n.e.).

Senacheryb Sanherib, Sinaheriba, Sennacherib, (asyryjskie Sîn ahhe-erîba – "Bóg Sin wyrównał stratę braci") (? – ok. 681 p.n.e.) król Asyrii z dynastii Sargonidów w latach 705-681 p.n.e.

Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jeden z ważniejszych punktów orientacyjnych Paryża, położony jest przy prawym brzegu Sekwany w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.

Zakutu była kobietą pochodzenia aramejskiego, na co wskazuje jej zachodnosemickie imię Naqi'a (imię to, znaczące "czysta", przetłumaczono na język akadyjski jako Zakûtu). Zyskała ona przychylność Sanheriba i stała się jedną z jego żon. Jej pozycja i wpływy znacznie wzrosły po śmierci Aszur-nadin-szumiego, najstarszego syna Sanheriba z innej żony, kiedy to jej własny syn Asarhaddon stał się następcą asyryjskiego tronu. Po objęciu władzy Asarhaddon pozostawał pod dużym wpływem swej matki, która wywierała bezpośredni wpływ na bieżące sprawy państwa. Posiadała część pałacu do własnego użytku i otrzymywała regularne raporty dotyczące zdrowia jej syna. To ona doprowadziła do wyznaczenia na następcę asyryjskiego tronu Aszurbanipala, a nie jego starszego brata Szamasz-szum-ukina, który wyznaczony został na króla Babilonii. Jej wpływ wzrósł jeszcze bardziej po śmierci Asarhaddona w czasie wyprawy wojennej w 669 r. p.n.e. By uniknąć powtórzenia się zaburzeń, jakie miały miejsce na początku panowania Asarhaddona, skłoniła do złożenia przysięgi wierności Aszurbanipalowi elity asyryjskie. Zmarła najprawdopodobniej krótko po koronacji Aszurbanipala.

Aszur-nadin-szumi – asyryjski król Babilonii, syn Sanheriba, przeznaczony przez ojca na tron babiloński. Panował w latach 699-694 p.n.e. W czasie wojny z Elamem w wyniku spisku i zdrady ze strony Babilończyków został pojmany i uprowadzony do Elamu, gdzie najprawdopodobniej został stracony. To wydarzenie przesądziło o tragicznym w skutkach dla Babilonu gniewie Sanheriba. Babilon został zniszczony wraz z świątynią boga Marduka. Zmiana polityki Asyrii nastąpiła dopiero po objęciu tronu przez Asarhaddona.

Sammu-ramat – asyryjska królowa, żona Szamszi-Adada V (823-811 p.n.e.), matka Adad-nirari III (810-783 p.n.e.). Po śmierci męża przez pięć lat sprawowała władzę w Asyrii jako regentka w imieniu swego małoletniego syna. Według współczesnych jej źródeł asyryjskich osiągnęła znaczną pozycję i wielkie wpływy. W centrum ceremonialnym w mieście Aszur odkryto stelę z jej imieniem pośród stel poświęconych asyryjskim władcom i najważniejszym dostojnikom państwowym. Według inskrypcji na innej steli towarzyszyć miała królowi na jednej z jego wypraw wojennych, co było wydarzeniem bez precedensu w całej historii Asyrii. Znane są też dwa posągi wzniesione ok. 800 r. p.n.e. przez gubernatora miasta Kalchu z inskrypcjami zawierającymi modlitwy za pomyślność króla Adad-nirari III i jego matki.

Zakutu ze względu na długość życia, silną osobowość i znaczenie jakie zdobyła na dworze asyryjskim, obok Sammu-ramat należy do nielicznych kobiet, które zapisały się w historii Asyrii.

Przypisy

↑ F. Joannes, Historia..., s. 66.
↑ G. Leick, Who's Who..., s. 116.
G. Leick, Who's Who..., s. 117.

Bibliografia

hasło Naqi'a-Zakutu, w: Gwendolyn Leick, Who's Who in the Ancient Near East, Routledge, London and New York 2002, s. 116-117.

F. Joannes, Historia Mezopotamii w I. tysiącleciu przed Chrystusem, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2007.