Zamach na Jeana Jaurèsa - Polski Serwis Naukowy

Jean Jaurès

Tablica pamiątkowa na miejscu zabójstwa Jeana Jaurèsa

Grób Jaurèsa w Panteonie paryskim

Zamach na Jeana Jaurèsa – mord polityczny, jaki miał miejsce wieczorem 31 lipca 1914 w kawiarni Croissant na ulicy Montmartre w II dzielnicy Paryża. Zabójca, Raoul Vilain, działał z pobudek nacjonalistycznych, pragnąc przeciwstawić się antywojennej działalności zamordowanego. Jaurès był jednym z liderów francuskich socjalistów, głową ruchu sprzeciwiającego się francuskiemu udziałowi w wojnie oraz jednym z głównych autorów gazety L'Humanité. Raoul Vilain został postawiony przed sądem już po zakończeniu I wojny światowej, uznany za chorego psychicznie i uniewinniony.

Charles Marie Maurras (ur. 20 kwietnia 1868 – zm. 16 listopada 1952), francuski myśliciel polityczny i filozof, monarchista i klerykał, rzecznik autorytaryzmu, krytyk rządów demokratycznych i dyktatury plebiscytarnej. Redaktor monarchistycznej La Gazette de France; zwolennik rządów Francisco Franco i António de Oliveira Salazara, bardzo krytycznie nastawiony do niemieckiego nazizmu i włoskiego faszyzmu, przedstawiał alternatywną koncepcję nacjonalizmu. W latach 30. uwięziony przez władze republikańskie, w okresie Vichy gorąco popierał politykę marszałka Pétaina. Po wojnie ponownie uwięziony pod zarzutem kolaboracji.
Panteon (fr. Panthéon) – budowla w Dzielnicy Łacińskiej w Paryżu. Wzniesiona w XVIII wieku jako kościół pw. św. Genowefy, obecnie pełni rolę mauzoleum wybitnych Francuzów.

Okoliczności zamachu

Po udanym zamachu na arcyksięcia Franciszka Ferdynanda 28 czerwca 1914 w Sarajewie Europa coraz szybciej zaczęła zmierzać ku zbrojnej konfrontacji. Mimo tego wielu działaczy socjalistycznych zrzeszonych w II Międzynarodówce, podjęło walkę o zapobieżenie wojnie lub przynajmniej udziałowi swoich krajów w walkach.

Nacjonalizm (z łac. natio – naród) - postawa społeczno-polityczna uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze. Głosi solidarność wszystkich grup społecznych danego narodu.
Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

We Francji wiodącą postacią ruchu był Jean Jaurès, deputowany socjalistyczny, redaktor Humanité, filozof, twórca koncepcji marksizmu humanistycznego. Mimo sprzeciwu wobec wielu założeń marksizmu, Jaurès podzielał zawartą w nim koncepcję wojny jako starcia interesów burżuazji, jakie uderza przede wszystkim w robotników i osłabia ruch pracowniczy poprzez umacnianie wpływów narodowego szowinizmu. Jaurès był przekonany, że jedynie solidarne wystąpienie robotników może powstrzymać przygotowania do wojny i konsekwentnie wzywał do organizacji strajków i protestów na rzecz pokoju, jak i publikował utrzymane w podobnym tonie materiały w Humanité.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.
Hiszpańska wojna domowa – wojna domowa pomiędzy lewicowym rządem hiszpańskim i wspierającymi go siłami (republikanami), a prawicową opozycją (nacjonalistami, frankistami), jaka toczyła się w Hiszpanii w latach 1936–1939.

Aktywność grupy skupionej wokół Jaurèsa wzrosła szczególnie po tym, kiedy doszło do zerwania stosunków dyplomatycznych między Austro-Węgrami i Serbią oraz po serii gestów zacieśniających sojusz francusko-rosyjski. Socjalista zaczął wówczas z jeszcze większą siłą ostrzegać przed rozlewem krwi, jaki oznacza wojna. Nie chciał jednak przeprowadzać zbyt agresywnych akcji protestacyjnych; wierzył w tym czasie, że rząd Vivianiego realnie jest przeciwny wojnie.
I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.
Druga Międzynarodówka była międzynarodowym stowarzyszeniem partii i organizacji socjalistycznych. Organizacja powstała 14 lipca 1889 roku w Paryżu. Została założona przez partie socjaldemokratyczne z Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec i Belgii. Kontynuowała pracę rozwiązanej Pierwszej Międzynarodówki, z której wykluczono zwolenników silnego ruchu anarchosyndykalistycznego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)