Zamachy GL na kina dla Niemców

Seria uderzeń bombowych wykonanych w Warszawie przez Gwardię Ludową w odwecie za gigantyczna akcję łapankową na terenie Warszawy z dnia 15 stycznia 1943. Akcja odbyła się wieczorem 17 stycznia 1943. Miejscem akcji były trzy kina Nur für Deutsche. Zamachy miały być wykonane za pomoca bomb zegarowych.

Ładysław Buczyński pseud. Kazik Dębiak (ur. 18 listopada 1919 w Sewastopolu, zm. 17 stycznia 1943 w Warszawie) – działacz socjalistyczny i komunistyczny, dowódca oddziału partyzanckiego Gwardii Ludowej (GL).

Jan Wyszyński (ps. "Janek", "Roman Leszczyński", ur. 1910 w Milanówku, zm. 25 grudnia 1940 w Stanisławowie) – polski agronom, porucznik WP, Komendant Okręgu ZWZ-2 Stanisławów od 1939 do marca 1940. Po aresztowaniu w marcu 1940 osądzony w grupie 24 żołnierzy ZWZ-2 i skazany na śmierć, wyrok wykonano 25 grudnia 1940.

Bomby zegarowe

Wszystkie 3 bomby były ukryte w walizkach. Każda składała się z:

czterech pocisków do granatnika;

lontu prochowego;

zapalnika chemicznego.

Przed akcją należało zgnieść ampułkę z kwasem siarkowym, który powodował zapalenie chloranu potasu, z którego ogień przenosił się na lont prochowy ze spłonkami detonacyjnymi wmontowanymi w w granaty i powodował ich wybuch.

Chloran potasu (nazwa systematyczna: chloran(V) potasu, nazwa zwyczajowa: sól Bertholleta, kalichlorek, K Cl O3) – nieorganiczny związek chemiczny, sól potasowa kwasu chlorowego(V).

Lont wolnopalny lub lont prochowy – wolnopalny środek inicjujący, rodzaj lontu, służący do powodowania wybuchu spłonek pobudzających, a tym samym ładunków materiału wybuchowego. Składa się z rdzenia z czarnego prochu dymnego, nici kierunkowej oraz wielowarstwowego oplotu zewnętrznego pokrytego masa izolacyjną. Specyficznym typem lontu prochowego jest lont Visco.

Wykonanie akcji

Akcja na kinoteatr "Kammerlichtspieltheater" przy ulicy Marszałkowskiej 8. Zamachowcami byli żołnierze Grupy Specjalnej Sztabu Głównego GL: "Wanda" (Rywa Tejtelbaum) oraz "Felek" (Jerzy Duracz). Po nabyciu biletów weszli oni na widownię. Zaraz po rozpoczęciu seansu wymknęli się na ulicę pozostawiając na sali walizkę z ładunkiem wybuchowym. Urządzenie zawiodło - wybuch nie nastąpił.
Akcja na kino "Helgoland" przy ulicy Złotej. Zamachowcami byli: "Wiktor" (Jan Strzeszewski) dowódca specgrupy sztabu GL oraz "Wyga" (Jan Wyszyński). Zamach nie powiódł się. Bomba nie wybuchła.
Akcja na kino "Apollo" przy Placu Trzech Krzyży. Zamachowcami byli: "Kazik Dębiak" (Ładysław Buczyński) oraz "Pietrek" (Mirosław Krajewski). Akcja odbywała się w podziemiach. Po zakupie biletu "Kazik Dębiak" wszedł na salę ubezpieczany na zewnątrz kina przez drugiego zamachowca. W trakcie akcji został jednak zdekonspirowany i poległ w trakcie ucieczki. Zamach udał się - bomba eksplodowała.

Literatura

Tomasz Strzembosz - " Akcje zbrojne podziemnej Warszawy 1939-1944" ,str. 236-237, PIW 1983, ISBN 83-06-00717-4