Zamek Książąt Głogowskich - Polski Serwis Naukowy

Położony w Głogowie Zamek Książąt Głogowskich był siedzibą władców księstwa głogowskiego.

W połowie XIII wieku książę Konrad I wzniósł w tym miejscu pierwszy zamek - drewnianą budowlę z murowaną wieżą, usytuowaną przy brodzie przez Odrę. Jego następca, Henryk III, zamek przebudował, włączając go w system murów obronnych, a w ciągu XIV i XV w. wybudowano trzy skrzydła. Na przełomie XV i XVI w. rezydował tutaj królewicz Zygmunt Jagiellończyk. W wiekach XVII i XVIII zamek, po kolejnych przebudowach, nabrał charakteru rezydencji pałacowej. Od r. 1742 mieli w nim siedzibę zarządcy pruscy. Dwukrotnie w zamku zatrzymywał się Napoleon. W końcu XIX w. większą część pomieszczeń przeznaczono na sąd królewski.

Pomnik Dzieci Głogowskich - pomnik znajdujący się na pl. Jana Pawła II, w pobliżu Zamku Książąt Głogowskich, frontem do ul. Brama Brzostowska. To największy i najbardziej znany z głogowskich pomników. Pomysł ustawienia pomnika powstał z inicjatywy Głogowskiego Towarzystw Kultury w 1966 roku z okazji obchodów tysiąclecia istnienia państwa polskiego. Utworzono go ze składek społecznych.

Henryk III głogowski, także Henryk III Głogowczyk (ur. 1251/1260, zm. 9 grudnia 1309) – książę głogowski (1273/1274-1309), książę wielkopolski (1306-1309).

W 1945 r. gmach legł w gruzach. Odbudowany został w latach 1971-1983. Skrzydło południowe wybudowano od podstaw. Cylindryczna, romańska wieża pochodzi jeszcze z połowy XIII w., ma 24 m wysokości, jej mury grube są na 2,7 m. W dwóch salach na parterze zachowały się sklepienia kolebkowo-krzyżowe, a w podziemiach fragmenty muru gotyckiego ze sklepieniami kolebkowymi.

Termin architektura gotycka odnosi się do stylu w architekturze europejskiej okresu późnego średniowiecza, od około połowy XII do początku XVI wieku. Za wzorcowy przykład budynku gotyckiego uważa się gotycką katedrę, choć w rzeczywistości był to również okres rozwoju architektury świeckiej (mieszczańskiej i rezydencjonalnej). Architektura gotycka w zamierzeniu jej twórców miała w doskonały sposób odzwierciedlać boską naturę i wielbić Boga. Strzelista i ogromna bryła kościoła stała się symbolem czasów, w których religijność łączyła w sobie wyprawy krzyżowe i pragnienie wzniesienia się ku Bogu. W bryle dominują kierunki pionowe. Ich powtarzalność w bliskim sąsiedztwie, rozczłonkowanie bryły, delikatna dekoracja tworzą budowle ekspresyjne i lekkie. Barwne światło przenikające do wnętrza przez wysokie witraże stwarza wrażenie uduchowienia, a powtarzające się we wnętrzu wertykalne linie i znaczna odległość do sklepienia kieruje wzrok ku górze.

Sklepienie – konstrukcja budowlana o przekroju krzywoliniowym, służy do przekrycia przestrzeni pomieszczenia w budynku (w konstrukcji inżynierskiej), ograniczona murami, łękami, belkami itp. Oparta na kolumnach, filarach, arkadach. Wykonana z kamienia (klińców), cegieł, betonu lub żelbetu. Pierwsi, na szeroką skalę, sklepienia zastosowali starożytni Rzymianie. Jednak pierwsze próby użycia tej konstrukcji pojawiły się znacznie wcześniej.

22 maja 1967 r. podjęto decyzję o odbudowie zamku (początkowo miał być trwałą ruiną). W końcu marca 1972 zakończono prace nad dokumentacją konserwatorską obiektu. 12 marca 1976 zbudowano nowe skrzydło południowe (przypominające mur obronny, mieszczące jedną dużą salę wystawową) i odbudowano zachowując pierwotny styl barokowy skrzydło wschodnie zamku, gdzie uruchomiono klub NOT, zaś w części pomieszczeń umieszczono Muzeum Hutnictwa i Odlewnictwa Metali Kolorowych. Pozostałe skrzydła zamku odbudowane zostały w roku 1983. Zmieniono także wygląd wieży zamkowej, mimo iż była niemalże całkowicie zachowana w przedwojennym kształcie. Na przełomie XX i XXI wieku pojawiła się możliwość przywrócenia wieży jej poprzedniego kształtu, lecz nie uzyskano na to zgody konserwatora zabytków.

Głogowskie muzeum rozpoczęło swoją działalność 7 października 1967 jako Muzeum Hutnictwa i Odlewnictwa Metali Kolorowych. Siedzibą Muzeum od początku był Zamek Książąt Głogowskich, wtedy jeszcze w ruinie. Wcześniej w miejscu Muzeum funkcjonowała Izba Muzealna utworzona w 1965 roku z inicjatywy Głogowskiego Towarzystwa Kultury. Pierwszym dyrektorem i organizatorem Muzeum był archeolog dr Mieczysław Kaczkowski. W latach 1971-1974 Muzeum przeniosło swą siedzibę tymczasowo do pałacu w podgłogowskiej wsi Czernej, ponieważ zapadła decyzja o odbudowie głogowskiego Zamku. W 1983 roku odbudowę zakończono i Muzeum otrzymało na swą siedzibę cały ogromny budynek zamkowy. Dzięki badaniom wykopaliskowym prowadzonym przez dr Kaczkowskiego Muzeum szybko zyskało sporą kolekcję zbiorów archeologicznych, będąc jednostką specjalistyczną w dziedzinie metalurgii, natomiast w 1983 roku otrzymało status jednostki specjalistycznej w dziedzinie archeologii. W 1986 roku zostało przemianowane na Muzeum w Głogowie Ośrodek Archeologiczno-Konserwatorski. Od 1992 roku Muzeum funkcjonuje pod nazwą Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Głogowie. Obecnym dyrektorem Muzeum jest Leszek Lenarczyk, który funkcję dyrektora pełni od 1982 roku.

Zygmunt I Stary, lit. Žygimantas Senasis, biał. Жыгімонт Стары (ur. 1 stycznia 1467 w Kozienicach, zm. 1 kwietnia 1548 w Krakowie) – od 1506 król polski i wielki książę litewski. Przedostatni z dynastii Jagiellonów na tronie polskim.

Obecnie w zamku ma siedzibę Muzeum Archeologiczno-Historyczne oraz Towarzystwo Ziemi Głogowskiej. Do końca 2005 r. udzielano w nim też ślubów. W pobliżu zamku znajduje się amfiteatr zamkowy, Pomnik Dzieci Głogowskich upamiętniający obronę Głogowa w 1109 roku oraz różowy Most Tolerancji.

Zamek – według prof. Bohdana Guerquina zespół elementów warownych i budynków mieszkalnych powiązanych w zamknięty obwód obronny, który to zespół powstał w ustroju feudalnym jako ośrodek władzy książęcej, siedziba możnowładcy, siedziba rycerza lub placówka militarna. Zasadniczą cechę takiego zespołu stanowi zamknięty obwód obronny początkowo w postaci wałów lub konstrukcji drewniano-ziemnej, a w następnych okresach murowany.

Obrona Głogowa – walki obronne wokół piastowskiego grodu Głogowa, wywołane nieudanym oblężeniem, które zostało rozpoczęte 24 sierpnia 1109 r. przez wojska Cesarstwa Rzymskiego pod dowództwem króla niemieckiego Henryka V. Oprócz sił niemieckich i obrońców grodu w walkach brały udział siły czeskiego księcia Świętopełka, które dotarły tu jako niemiecki sojusznik, a także wojska polskie Bolesława III Krzywoustego nadciągające z rejonu Pomorza.

Zobacz też

zabytki Głogowa

Zabytki romańskie w Polsce