Zamek krzyżacki w Królewcu - Polski Serwis Naukowy

Zamek królewiecki, ok. 1895

Zamek królewiecki – do 1945 stał obok katedry i był jednym z symboli Królewca (obecnie Kaliningrad w Rosji).

Historia

W czasach pruskich znajdował się tu gród Tuwangste (także: Twangste, Twangst, Twongst, Twoyngst). Nazwa ta wywodziła się z pruskiego słowa "wangus" i oznaczało ścinanie drzewa dębowego, które było symbolem Perkuna. Po podboju Sambii przez Krzyżaków w 1255 zamek nazwano Regiomontium (Królewska Góra) na cześć króla czeskiego Przemysła Ottokara II, który uczestniczył w wyprawie. Zamek był wielokrotnie rozbudowywany m.in w XVI i XVIII w. (m. in. Joachim Ludwig Schultheiss von Unfried). Po inkorporacji Prus Królewskich do Polski zamek był od 1457 siedzibą wielkiego mistrza krzyżackiego, od 1525 książąt pruskich. W 1701 w kościele zamkowym odbyła się koronacja króla Fryderyka I, a w 1861 Wilhelma I. Przed II wojną światową umieszczono w części zamku muzeum. Od czasów średniowiecznych do zamku przylegała wolnizna Burgfreiheit (Wola Zamkowa), później powstały Tragheim, Altrossgarten, Neue Sorge i Sackheim.

Rewitalizacja (łac. re+vita – dosłownie: przywrócenie do życia, ożywienie) – działanie skupione na ożywieniu zdegradowanych obszarów miast, np. poprzemysłowych, którego celem jest znalezienie dla nich nowego zastosowania i doprowadzenie do stanu, w którym obszary zmieniają swoją funkcję.

Bursztynowa Komnata – kompletny bursztynowy wystrój komnaty zamówiony przez Fryderyka I u gdańskich mistrzów. Przez kilkadziesiąt lat, jakie upłynęły od jego zaginięcia bądź zniszczenia, stał się symbolem zaginionego skarbu[potrzebne źródło].

W czasie wojny przechowywano tu zrabowaną z Carskiego Sioła Bursztynową Komnatę, którą prawdopodobnie wywieziono w nieznanym kierunku. Zamek został całkowicie wypalony w wyniku brytyjskich bombardowań Królewca w sierpniu 1944, zachowały się tylko grube mury zewnętrzne. Dalsze zniszczenia nastąpiły w czasie zdobywania miasta przez Armię Czerwoną w kwietniu 1945.

Konferencja poczdamska (17 lipca 1945 – 2 sierpnia 1945 w Poczdamie w pałacu Cecilienhof) – spotkanie przywódców koalicji antyhitlerowskiej, tzw. wielkiej trójki.

Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

W wyniku postanowień poczdamskich Królewiec został przyłączony do ZSRR, a w 1946 przemianowany na Kaliningrad. Pozostałości zamku zostały na rozkaz Leonida Breżniewa wysadzone w powietrze w 1968 jako symbol pruskiego militaryzmu, mimo protestów studentów i intelektualistów.

Na miejscu zburzonego zamku postawiono Dom Sowietów.

Rozbiórka, to rodzaj robót budowlanych, polegających na demontażu i usunięciu z przestrzeni określonego, istniejącego obiektu budowlanego lub jego części. Ustanowienie rozbiórki jako rodzaju robót budowlanych dokonane jest w Prawie Budowlanym, w art 3 pkt 7 tej ustawy. Takie przypisanie rozbiórki do kategorii robót budowlanych implikuje odpowiednie konsekwencje związane między innymi z wymaganiami dotyczącymi procedur administracyjnych poprzedzających rozpoczęcie rozbiórki. Artykuł 31 wymienionej ustawy określa dla rozbiórki jakich obiektów wymagane jest pozwolenie na rozbiórkę, dla jakich zgłoszenie, a jakich nie wymaga się ani pozwolenia ani zgłoszenia. Prowadząc rozbiórkę wymagane może być prowadzenie dziennika rozbiórki. Dla obiektów nieużytkowanych lub niewykończonych może zostać przeprowadzone odpowiednie postępowanie dotyczące ich rozbiórki. Stosowna procedura określona jest w rozporządzeniu w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Od kilku lat planowana jest rewitalizacja śródmieścia i zamku. Planowano odbudowę zamku z funduszy rosyjskiego ministerstwa kultury, jednak projekt ten na razie upadł, pomimo iż plan odbudowy zamku poparł prezydent Władimir Putin podczas swojej wizyty w Królewcu w 2005. Władze miasta cały czas forsują plan odbudowy. Zwolennikiem odbudowy jest architekt Artur Sarnitz. Rozbiórka Domu Sowietów ma też swoich przeciwników. Wg nich budowla-pomnik jest już częścią historii miasta.

Fryderyk I Hohenzollern (ur. 11 lipca 1657 w Królewcu, zm. 25 lutego 1713 w Berlinie) – od 1688 roku elektor Brandenburgii (jako Fryderyk III) z dynastii Hohenzollernów, od 1701 roku pierwszy król pruski (nie uznawany przez Rzeczpospolitą).

Katedra w Królewcu na Knipawie została ona wzniesiona w stylu gotyckim i jest jedyną znaczącą budowlą która zachowała się z dawnego miasta. Kościół był siedzibą biskupów sambijskich, od 1525 świątynią luterańską. Dziś jest jednym z symboli tego miasta.

Dziedziniec - na wprost kościół zamkowy

Brama zamkowa

Bibliografia

Caspar Stein, Das Alte Königsberg. Eine ausführliche Beschreibung der drei Städte Königsberg... anno 1644, Hamburg, Verein für Familienforschung in Ost- und Westpreussen, 1998, ISBN 3-931577-14-7 (reprint wyd. Königsberg 1911)

Adolf Boetticher, Die Bau- und Kunstdenkmäler frt Provinz Ostpreussen, H. 7., Königsberg, Königsberg, Teichert, 1897

Friedrich Lahrs, Das Königsberger Schloss, Stuttgart, Kohlkammer, 1956

Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ISBN 3-422-03025-5

Prusy Wschodnie - dokumentacja historycznej prowincji. Zbiory fotograficzne dawnego Urzędu Konserwatora Zabytków w Królewcu = Ostpreussen - Dokumentation einer historischen Provinz. Die photographische Sammlung des Provinzialdenkmalamtes in Königsberg, oprac. i red. bazy danych Jan Przypkowski, Warszawa, Instytut Sztuki PAN, [2006], ISBN 83-89101-44-0

Sławomir Popowski, Miasto niedokończone, Polityka 2008, nr 15(2649), s.12

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Zamek krzyżacki w Królewcu

Ilustrowany przewodnik po zamku (po niemiecku)

Artykuł i debata o odbudowie (po niemiecku)

Artykuł o odbudowie (po niemiecku)