Zamek w Łomży - Polski Serwis Naukowy

Zamek w Łomży - zamek książąt mazowieckich, a następnie zamek królewski znajdujący się w Łomży między ulicą Senatorską i Ulicą Dworną.

Założenie zamku książąt mazowieckich należy przypisać Bolesławowi Kędzierzawemu w XII w. Na podstawie dotychczasowych badań nie można ustalić zarysu pierwotnego założenia obronnego. Opis z 1636 roku wymienia wieżę, obok której była studnia i baszta przykryta dachem gontowym. W XVII wieku zamek był mocno zniszczony. Historycy zaznaczają, że we wszystkim jednak dworze ruina niemała. Niedługo po tej relacji zamek został opuszczony, z wyjątkiem budynku zwanego skarbcem, który być może należał do gotyckiego zamku książąt mazowieckich. Mieściło się tam Archiwum Akt Ziemi Łomżyńskiej aż do 1824 roku, kiedy dom został rozebrany.

Szur - nieistniejąca już miejscowość leżąca pod Łomżą w pobliżu pierwotnej jej lokalizacji. Aktualnie znajduje się w obrębie wsi Stara Łomża - na jej wschodnim skraju. Dawną wieś Szur od Starej Łomży oddzielało Wzgórze Świętego Wawrzyńca.

Getto (wł. ghetto - pierwotne znaczenie wyrazu huta, odlewnia) - odizolowane miejsce wybrane dla zamieszkania mniejszości narodowej, kulturowej bądź religijnej, poza którym nie wolno tejże społeczności zamieszkiwać; począwszy od średniowiecza przez getto rozumiano wydzielony obszar miasta, w którym przymusowo osiedlano Żydów lub przedstawicieli innych narodów. Getto zazwyczaj otoczone jest murem strzeżonym od zewnątrz, współcześnie zazwyczaj dodatkowo zabezpieczonym zasiekami z drutu kolczastego lub także urządzeniami elektronicznymi. Getto jest zazwyczaj całkowicie zależne od dostaw żywności oraz energii z zewnątrz.

Badania archeologiczne prowadzone w 1967 roku pod kierunkiem Tadeusza Żurowskiego określiły jednoznacznie teren między ulicą Senatorską a ulicą Dworną jako miejsce, na którym wznosił się zamek. Podczas badań częściowo odsłonięto róg budynku wykonanego z cegły datowanej na początek XV wieku, fundamenty drugiego domu oraz liczne znaleziska. Wyniki tych badań pozwalają przypuszczać, że zamek został zbudowany na początku XV wieku.

Łomża – miasto w północno-wschodniej Polsce, w województwie podlaskim, nad rzeką Narew. Leży na historycznym Mazowszu, na jego największej ziemi – ziemi łomżyńskiej. W latach 1975-1998 stolica województwa łomżyńskiego. Od 1 stycznia 1999 roku siedziba powiatu łomżyńskiego oraz stolica powiatu grodzkiego. Od 28 października 1925 jest także stolicą diecezji łomżyńskiej Kościoła rzymskokatolickiego. Łomża to główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy ziemi łomżyńskiej oraz jedno z trzech głównych miast województwa podlaskiego (obok Białegostoku i Suwałk).

Wielka Synagoga w Łomży znajdowała się w Łomży w obrębie Starego Miasta, przy ul. Senatorskiej 28. Zgodnie ze źródłami żydowskimi min. Pinkas haKehilot zaprojektowana przez Henryka Marconiego.

Przed II wojną światową w rejonie gdzie stał zamek znajdowała się dzielnica żydowska z synagogą, przedszkolem, szkołami i innymi budynkami.

W XVI wieku Łomża posiadała jeszcze drugi zamek, w starej lokalizacji miasta Łomży w przysiółku Szur - ok. 3 km od miasta. Założycielem jego miał być Kazimierz Wielki ok. roku 1340.

Bibliografia

Zamki Mazowsza, 02.07.2007

Łomża w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom V (Kutowa Wola – Malczyce) z 1884 r.