Zamieszki na Heysel - Polski Serwis Naukowy

Dawny stadion Heysel – obecnie Stadion Króla Baudouina I.

Zamieszki na Heysel – określenie wydarzeń z 29 maja 1985 roku, na brukselskim stadionie Heysel. Przed finałowym meczem Pucharu Europy pomiędzy Juventusem a Liverpoolem doszło do starć między angielskimi i włoskimi kibicami, w wyniku których śmierć poniosło 39 osób.

Anglicy (ang. English people) – naród germański zamieszkujący głównie Wielką Brytanię, zwłaszcza Anglię (ok. 45 mln), posługujący się językiem angielskim z grupy języków germańskich. Poza Zjednoczonym Królestwem mieszkają głównie w Republice Południowej Afryki, Związku Australijskim, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Anglicy wyznają głównie anglikanizm. Ich kultura zaczęła się kształtować w średniowieczu pod wpływami celtyckimi, romańskimi (gł. francuskimi) oraz skandynawskimi (głównie normańskimi i nordyckimi). Od czasów nowożytnych zaczęła wpływać na kulturę reszty świata. Za pierwszego Anglika uważa się człowieka z Boxgrove, którego szczątki znaleziono w hrabstwie West Sussex.
Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Zamieszki zaczęły się około godziny 19. Fani Liverpoolu bez problemu przedarli się przez małe ogrodzenie i zaatakowali kibiców Juventusu. Włoscy kibice zaczęli uciekać, tratując się nawzajem. Część osób została przygnieciona trzymetrową ścianą, która zawaliła się pod naporem tłumu.

Mimo to mecz rozegrano, a Juventus – z Michelem Platinim i Zbigniewem Bońkiem w składzie – wygrał z Liverpoolem 1:0 zdobywając po raz pierwszy Puchar Europy.

Francuzi – naród romański zamieszkujący głównie Francję (ok. 52 mln), Wielką Brytanię (ok. 100 tys.), Katalonię (ok. 4 tys.) oraz nieliczni w Belgii, Andorze, Luksemburgu, Monako i Szwajcarii. Poza tym Francuzi żyją głównie w swoich byłych koloniach w Afryce oraz w własnych terytoriach zamorskich w Oceanii i na innych kontynentach. Około 10 milionów osób francuskiego pochodzenia mieszka w Stanach Zjednoczonych, a 5 milionów w Kanadzie. Ich ojczystym językiem jest francuski. Większość Francuzów to katolicy (chrystianizacja w II – IV wieku). Dzisiaj wielu potomków byłych imigrantów uważa się za część narodu francuskiego, są to przeważnie osoby pochodzenia afrykańskiego i arabskiego. Pozostają oni obywatelami państwa francuskiego.
Kenneth Mathieson "Kenny" Dalglish MBE (ur. 4 marca 1951 w Glasgow) – szkocki piłkarz i trener piłkarski. Na przełomie lat 70. i 80. był jednym z najskuteczniejszych napastników Liverpoolu, który w tym czasie pięciokrotnie triumfował w ligowych rozgrywkach i trzykrotnie wygrywał Puchar Mistrzów. Jest rekordzistą pod względem liczby meczów i goli (wspólnie z Denisem Lawem) w reprezentacji. Jako szkoleniowiec zdobył trzy tytuły mistrza Anglii – dwa z Liverpoolem i jeden z Blackburn Rovers.

Tło wydarzeń

W latach 80. Liverpool F.C. był jedną z najlepszych drużyn piłkarskich w Europie. W ośmiu sezonach poprzedzających tragedię Liverpool czterokrotnie zdobywał Puchar Europy. W ostatnim finale z 1984 "The Reds" pokonali po rzutach karnych Romę. Juventus z kolei był zdobywcą Pucharu Zdobywców Pucharów z 1984. W jego składzie grało wielu piłkarzy złotej kadry Włoch z 1982. Ponadto w "Starej Damie" grała para fenomenalnych napastników: Zbigniew Boniek oraz Michel Platini – zdobywca Złotej Piłki w 1983, 1984 i 1985. Obie te drużyny miały się spotkać w finale Pucharu Europy w 1985.

Ciro Ferrara (ur. 11 lutego 1967 w Neapolu) - były włoski piłkarz, grający na pozycji obrońcy. 29 stycznia został zwolniony z funkcji trenera Juventusu Turyn.
Belgowie to ogół obywateli Belgii. Wg przyjmowanych w Polsce definicji narodu Belgowie nie stanowią jednej narodowości, lecz składają na grupę tę się dwa główne narody: germańscy Flamandowie i romańscy Walonowie. Poza tym obywatelstwo belgijskie posiada kilkadziesiąt tysięcy Niemców oraz około pół miliona imigrantów różnych narodowości.

1984 – Liverpool - Roma

W finale Pucharu Europy w 1984 Liverpool F.C. zagrał z AS Roma. Mecz odbywał się na rzymskim Stadio Olimpico, będącym zarazem stadionem Romy. Faworytami spotkania byli Włosi. Mimo to po zaciętej grze, po podstawowym czasie gry i dogrywce utrzymywał się wynik remisowy – 1:1. W rzutach karnych niespodziewanie zwyciężyli goście (4:2) i to oni na stadionie rywala cieszyli się ze zdobycia tytułu klubowych mistrzów Europy.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
Luton Town Football Club – angielski klub piłkarski mający siedzibę w Luton. Sezon 2008/2009 w rozgrywkach League Two rozpoczął z najwyższą karą dyscyplinarną w historii angielskiego futbolu (odjęcie 30 punktów, kara finansowa w wysokości 50 tysięcy funtów oraz degradacja do Conference w sezonie 2009/2010).

Po meczu doszło do awantur i bójek fanów obu drużyn. Kibice "The Reds" zostali zaatakowani przez fanów Romy zaraz po wyjściu ze stadionu, przy użyciu metalowych przedmiotów. Zanim mecz się rozpoczął, kibice Romy ukryli broń w swoich samochodach. Po porażce własnej drużyny ruszyli po ukrytą broń, biorąc brutalny "odwet" na kibicach z Wielkiej Brytanii. Sytuację podsycali sympatycy lokalnego rywala Romy – Lazio Rzym. Zachęcali oni kibiców Liverpoolu do obrony, zaopatrując ich w metalową broń.

Margaret Hilda Thatcher LG (z domu Roberts, ur. 13 października 1925) – brytyjska polityk, premier Wielkiej Brytanii w latach 1979-1990, chemik, prawnik. Stanowczość w stosunku do strajkujących górników oraz do państw komunistycznych spowodowała nadanie jej przydomku Żelaznej Damy (Iron Lady). Liberalną politykę gospodarczą jej gabinetu ochrzczono mianem thatcheryzmu. Jeden z czołowych "eurosceptyków", zwolenniczka ograniczonej integracji europejskiej.
Stadio Olimpico – włoski stadion sportowy, na którym swoje mecze rozgrywają dwie rzymskie drużyny: Lazio oraz Roma. Stadion jest także stadionem narodowym i rozgrywa tu swoje najważniejsze spotkania reprezentacja Włoch.

Przed meczem z 1985 sugerowano, że angielscy kibice odłożyli na bok podziały klubowe i zapowiedzieli srogi rewanż Włochom za wydarzenia z Rzymu. Według tej plotki do Brukseli mieli wyruszyć nie tylko fani Liverpoolu, ale również grupy pseudokibiców Luton Town, West Ham United, Newcastle United oraz Millwall. Obecnie przyjmuje się, że informacje te nie były prawdziwe.

Liverpool Football Club (wymawiaj:/ˈlɪvərˌpul/) – zawodowy angielski klub piłkarski z siedzibą w Liverpoolu. W sezonie 2009/2010 gra w Premier League. Jest to jeden z najbardziej utytułowanych zespołów w Anglii, 18-krotnie zostawał mistrzem kraju (wraz z Manchesterem United jest rekordzistą pod tym względem), 7-krotnie zdobywał Puchar Anglii oraz Puchar Ligi. Poza tym pięć razy wygrywał rozgrywki Pucharu Europy/Ligi Mistrzów, co jest najlepszym osiągnięciem wśród angielskich klubów.
W rozgrywkach Pucharu Zdobywców Pucharów brały udział drużyny które w swoich krajach zdobyły puchar kraju. PZP rozgrywany pod patronatem UEFA organizowany był w latach 1961-1999. Gdy rozwiązano Puchar Zdobywców Pucharów zwycięzcy pucharu danego kraju zaczęli startować w rozgrywkach Puchar UEFA.

Stadion Heysel

Stadion Heysel z podziałem na sektory.

Wybudowany w 1930 stadion Heysel był przestarzałym obiektem i, z perspektywy czasu, nieodpowiednim miejscem do rozegrania meczu finałowego Pucharu Europy. Stadion, obliczony na 60 tysięcy widzów, w 1985 nie spełniał już nowoczesnych norm bezpieczeństwa. Obiekt posiadał małe i ciasne sektory dla kibiców obu drużyn, ponadto brakowało wyjść ewakuacyjnych. Sam stadion był w fatalnym stanie technicznym. Stare mury były słabe i zmurszałe, wymagały natychmiastowego remontu.

The Daily Mirror - bulwarowy dziennik brytyjski, wydawany od 1903 w Londynie (Alfred Harmsworth). W 1996 przemianowany na The Mirror, wkrótce powrócił do starej nazwy.
Włosi – naród zamieszkujący Włochy. We Włoszech jest ich około 56 mln, z czego prawie połowa wszystkich osób pochodzenia włoskiego mieszka poza Włochami a najwięcej w Brazylii, Argentynie i w USA. Mówią językiem włoskim. Religią większości Włochów jest katolicyzm.

Peter Robinson, zastępca kierownika klubu Liverpool F.C., ostrzegał o ryzyku grania tego meczu na Heysel. Jego uwagi i prośby o rozegranie finału na innym stadionie zostały zignorowane przez UEFA.

Widownia została podzielona na trzy części. Kibice przeciwnych drużyn mieli zasiąść na trybunach położonych za bramkami. Dla kibiców angielskich przeznaczono sektory "X" i "Y" znajdujące się po lewej stronie trybuny honorowej, pod tablicą świetlną. Sektory po prawej stronie zarezerwowano dla ponad 10 tysięcy kibiców z Włoch. W sektorze "Z" przylegającym do angielskiego sektora "X" wedle planów organizatorów zasiąść mieli kibice neutralni, głównie Belgowie. Sektory "X" i "Z" oddzielono dwiema wysokimi, metalowymi siatkami rozpiętymi na metalowych słupkach.

Jedenaste finały Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej, nazywane także w skrócie EURO 2000, odbyły się pod patronatem UEFA w roku 2000 na stadionach Holandii i Belgii. Mecz inauguracyjny odbył się 10 czerwca 2000 roku na Stadionie Króla Baudouina I w Brukseli, a mecz finałowy na Stadionie Feyenoordu Rotterdam 2 lipca 2000 roku. Eliminacje do turnieju rozpoczęły się 2 września 1998 roku. W ośmiu grupach znalazło się 49 zespołów, które rywalizowały o 14 miejsc w finale. Belgia i Holandia, jako gospodarze, automatycznie miały zapewnione miejsca w turnieju głównym. Zespoły, które w grupach zajęły drugie miejsca, uczestniczyły w barażach.
Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Belgowie dużą część kupionych legalnie biletów odsprzedali włoskim imigrantom, stanowiącym duży odsetek w stolicy Belgii. Na dzień przed meczem miejscówki w sektorze "Z" kosztowały kilkadziesiąt razy więcej niż w kasie. Liczba policjantów na stadionie okazała się niewystarczająca, zaś służby porządkowe zlekceważyły duże liczby upojonych alkoholem fanów.

Reprezentacja Rumunii w piłce nożnej siedmiokrotnie grała w finałach mistrzostw świata i jest jedną z czterech drużyn (obok Belgii, Brazylii i Francji), które występowały we wszystkich przedwojennych Mundialach.
Liga Mistrzów UEFA (ang. UEFA Champions League) – międzynarodowe, klubowe rozgrywki piłkarskie, utworzone z inicjatywy UEFA w 1992, jako kontynuacja Pucharu Europy Mistrzów Krajowych (zwanego też Pucharem Europy lub Pucharem Mistrzów) i regularnie prowadzone przez tę organizację od sezonu 1992/1993 w ramach europejskich pucharów, przeznaczone dla najlepszych męskich drużyn klubowych (zajmujących czołowe miejsca w europejskich ligach krajowych). Są to najbardziej prestiżowe klubowe zmagania piłkarskie w Europie.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)