Zamojszczyzna - Polski Serwis Naukowy

Ogólna mapa Zamojszczyzny

Zamość – Rynek Wielki z ratuszem i kamienicami ormiańskimi

Cerkiew prawosławna w Hrubieszowie

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Zamojszczyzna

Zamojszczyzna – region geograficzny w południowo-wschodniej Polsce, w południowej części województwa lubelskiego, w okolicach Zamościa.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Kraśnik – miasto i gmina w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim, położone 49 km na południowy zachód od Lublina. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa lubelskiego.

Nie jest to region w pełni jednolity pod względem etnicznym, historycznym czy fizjograficznym, ale odnoszący się do okolic Zamościa. Według regionalizacji historycznej Polski Normana Daviesa zajmuje tereny na pograniczu dwóch krain historycznych: większość w obrębie Rusi Czerwonej od wschodu i mniejsza część od zachodu na terenie Małopolski (a ściślej Lubelszczyzny).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Powiat hrubieszowski - powiat w Polsce (województwo lubelskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Hrubieszów.

Nazwa tego regionu nabrała znaczenia i utrwalenia w związku z wydarzeniami, jakie miały miejsce podczas II wojny światowej, a konkretnie z niemieckimi akcjami wysiedleńczymi miejscowej ludności (Zamojszczyzna (1942-1943)), szczególnie z terenów dzisiejszych powiatów tomaszowskiego oraz zamojskiego (również biłgorajskiego i hrubieszowskiego), co wskazuje na jego historyczne korzenie z tego okresu. Tereny te z kolei nie odpowiadają w pełni zasięgowi dawnej, utworzonej pod koniec XVI w. Ordynacji Zamojskiej z głównym ośrodkiem (siedzibą) w nowo powstałym wówczas mieście Zamość, zajmującej obszary oddalone bardziej na południe (po Tomaszów Lub.) oraz na zachód (po Kraśnik i rzekę San), ale poza Biłgorajem i ziemiami na północ od tego miasta (w granicach Ordynacji nie znajdował się także Hrubieszów).

Bank Danych Lokalnych (BDL) – największy w Polsce uporządkowany i udostępniany w Internecie zbiór informacji o sytuacji społeczno-gospodarczej, demograficznej, społecznej oraz stanie środowiska, opisującym województwa, powiaty oraz gminy jako podmioty systemu organizacji społecznej i administracyjnej państwa, a także regiony i podregiony stanowiące elementy nomenklatury jednostek terytorialnych do celów statystycznych.

Krajoznawstwo (dawniej krajopisarstwo, krainopisarstwo, ziemiopisarstwo) jest to szeroko pojęty zbiór wszelkich - nie tylko geograficznych - wiadomości o danym kraju, a także gromadzenie wiadomości z zakresu geologii, meteorologii, świata roślinnego i zwierzęcego (Fizjografia). Jest to także ruch społeczny zmierzający do:

Po wydarzeniach wojennych na umocnienie tego pojęcia wpłynęło istnienie w latach 1975–98 województwa zamojskiego.

Współcześnie, według niektórych definicji, Zamojszczyzna obejmuje dawne powiaty (sprzed 1975 r.): biłgorajski, hrubieszowski, tomaszowski i zamojski, jakie znalazły się w granicach tego właśnie województwa, bądź też dodatkowo dawny krasnostawski i wschodni fragment dawnego janowskiego. Nie ma zatem ściśle określonego zasięgu Zamojszczyzny, zajmującej w przybliżeniu obszar dawnego województwa zamojskiego.

Małopolska – kraina historyczna Polski, obejmująca obecnie południowo-wschodnią część kraju, w górnym i częściowo środkowym dorzeczu Wisły oraz w dorzeczu górnej Warty. Stolicą regionu jest Kraków.

Tomaszów Lubelski to miasto i gmina w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim przy granicy z Ukrainą. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa zamojskiego. Leży na Roztoczu Środkowym, nad Sołokiją.

Większe ośrodki miejskie Zamojszczyzny to miasta powiatowe (uszeregowane według liczby mieszkańców - liczba ludności i powierzchnia według danych z BDL GUS z 31.12.2010 r.):

Zamość – 66 234 (30,34 km²)
Biłgoraj – 27 235 (21,10 km²)
Tomaszów Lubelski – 19 802 (13,29 km²)
Hrubieszów - 18 318 (33,03 km²)

Zobacz też

Ordynacja Zamojska

województwo zamojskie

Zamojszczyzna (1942-1943)

Przypisy

↑ Roman Reinfuss: Kultura ludowa Zamojszczyzny na tle stosunków etnograficznych województwa lubelskiego. W: Kazimierz Myśliński: Zamość i Zamojszczyzna w dziejach i kulturze polskiej. Zamość: ZPTN Krakowskie Zakłady Graficzne, 1969, s. 435-448.
Norman Davies: Boże Igrzysko. Historia Polski. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1996.
A. Żaboklicka: Mapa "Rozwój terytorialny ordynacji zamojskiej na przełomie XVI-XVII wieku". W: Władysław Czapliński, Tadeusz Ładogórski: Atlas Historyczny Polski. Wyd. III. Warszawa: PPWK, 1973, s. 22.
Maria Irena Mileska: Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski. Warszawa: PWN, 1998.
Jan Górak: Miasta i miasteczka Zamojszczyzny. Zamość: Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Zamościu, 1990.

Bibliografia

Norman Davies: Boże Igrzysko. Historia Polski. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1996.

Jan Górak: Miasta i miasteczka Zamojszczyzny. Zamość: Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Zamościu, 1990.

Maria Irena Mileska: Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski. Warszawa: PWN, 1998.

Roman Reinfuss: Kultura ludowa Zamojszczyzny na tle stosunków etnograficznych województwa lubelskiego. W: Kazimierz Myśliński: Zamość i Zamojszczyzna w dziejach i kulturze polskiej. Zamość: ZPTN Krakowskie Zakłady Graficzne, 1969, s. 435-448.