Zapora Trzech Przełomów - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 30°49′40″N 111°00′33″E / 30.827778, 111.009167

Podczas budowy Zapory Trzech Przełomów, lipiec 2004

Zapora Trzech Przełomów (chin. upr.: 三峡大坝; chin. trad.: 三峽大壩; pinyin: Sānxiá Dàbà) – tama zbudowana na rzece Jangcy w centralnej prowincji Chin – Hubei. Budowa rozpoczęła się w roku 1993, a została zakończona 20 maja 2006 roku. Napełnianie zbiornika zakończono 26 października 2010 uzyskując poziom wody wynoszący 175m, który umożliwia elektrowni wodnej działanie z pełną mocą. Wielka Tama jest najdroższym pojedynczym projektem budowlanym na świecie. Koszt przedsięwzięcia ocenia się na 37 mld USD.

Tlenek siarki(IV), S O2 (ditlenek siarki, dwutlenek siarki, bezwodnik siarkawy) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków niemetali. Bezbarwny gaz o ostrym, gryzącym i duszącym zapachu, silnie drażniący drogi oddechowe. Dwutlenek siarki jest trujący dla zwierząt i szkodliwy dla roślin. Ma własności bakteriobójcze i pleśniobójcze. Jest produktem ubocznym spalania paliw kopalnych, przez co przyczynia się do zanieczyszczenia atmosfery (smog). Stosowany jako konserwant (E220), szczególnie powszechnie do win, także markowych. Dwutlenek siarki wykorzystuje się również do produkcji siarczynów, do bielenia (w przemyśle tekstylnym i papierniczym), dezynfekcji (znany już w starożytności) i jako czynnik chłodniczy. Jest produktem pośrednim podczas produkcji kwasu siarkowego. Rozpuszczalny m.in. w wodzie i acetonie.

Powódź – przejściowe zjawisko hydrologiczne polegające na wezbraniu wód rzecznych lub morskich w ciekach wodnych, zbiornikach lub na morzu powodujące po przekroczeniu przez wodę stanu brzegowego zatopienie znacznych obszarów lądu - dolin rzecznych, terenów nadbrzeżnych lub depresyjnych, doprowadzające do wymiernych strat społecznych i materialnych. Jest jedną z najbardziej groźnych i niszczycielskich w skutkach klęsk żywiołowych. Walka z nią jest stale aktualnym problemem ogólnoświatowym. Poważny wpływ na występowanie powodzi ma istniejący układ rzek oraz występująca w poszczególnych okresach roku sytuacja hydrologiczno-meteorologiczna.

Zapora ma pełnić funkcję największej na świecie elektrowni wodnej, w której 26 generatorów o łącznej mocy 18,2 tys. MW, będzie produkować 84,7 TWh energii rocznie oraz chronić przed powodziami, a także ma zwiększyć żeglowność rzeki i sprawi, że przez sześć miesięcy w roku statki oceaniczne o wyporności 10 tys. ton docierać będą 2,4 tys. km w głąb lądu.

Uproszczone pismo chińskie (chin. upr. 简体字; chin. trad. 簡體字; pinyin jiǎntǐzì) to odmiana pisma chińskiego. Uproszczenia dokonano w Chińskiej Republice Ludowej w latach 50. XX wieku. Celem reformy było ułatwienie nauki pisma i walka z analfabetyzmem. Modyfikując ok. 50 proc. najbardziej skomplikowanych z używanych dotąd znaków cel ten osiągnięto. Pismo uproszczone używane jest także w Singapurze.

Atmosfera – gazowa powłoka otaczająca planetę o masie wystarczającej do utrzymywania wokół siebie warstwy gazów, w wyniku działania grawitacji. Ta definicja stosuje się do planet skalistych i księżyców. W przypadku gazowych olbrzymów, takich jak Jowisz oraz gwiazd (por. atmosfera słoneczna) terminem atmosfery określa się tylko zewnętrzne (przezroczyste) warstwy gazowej powłoki, z których promieniowanie dociera bezpośrednio do obserwatora.

Inwestycja stała się obiektem krytyki licznych środowisk: historyków (w wyniku powstania zapory zalane zostaną liczne zabytki), ekologów (zagraża ona egzystencji niektórych gatunków ryb i ssaków wodnych), geologów (uważa się, iż skala sztucznego zbiornika będzie tak wielka, iż ciężar nagromadzonej wody może wpłynąć na tektonikę) oraz ekonomistów (według niektórych komentatorów inwestycja ma cechy gospodarki planowanej centralnie).

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Tradycyjne pismo chińskie (chin. trad. 繁體字, chin. upr. 繁体字, pinyin fántǐzì) to odmiana pisma chińskiego, w której znaki mają tradycyjną postać, umożliwiającą czytanie dawniejszych tekstów. Są one dość skomplikowane, dlatego w latach 50. w ChRL wprowadzono reformę pisma, w wyniku czego powstały znaki uproszczone. Pismo tradycyjne jest używane w Republice Chińskiej na Tajwanie, oraz w Hongkongu i Makau. Nazywane jest także ortodoksyjnym, złożonym lub właściwym pismem chińskim.

Zawarte w nazwie Trzy Przełomy są obecnie jedną z bardziej znanych chińskich atrakcji turystycznych ulokowanych na rzece Jangcy. Po zakończeniu budowy zostaną one zalane. W trakcie budowy przesiedlono 1,4 mln osób.

Ostatnie osoby z miasteczka Gaoyang w prowincji Hubei, które ma być zalane wodą zostały ewakuowane 15 lipca 2008.

Produkcja energii

Zapora Trzech Przełomów jest największą hydroelektrownią na świecie pod względem mocy. Moc elektrowni ma wynosić 22,5 GW (obecnie 18,2 GW). Będzie posiadać 32 (obecnie 26) generatorów, każdy o mocy 700 MW. Czternaście zainstalowano w północnej części tamy, dwanaście w południowej części, a pozostałe sześć zostanie zainstalowane pod elektrownią w jej południowej części. Po napełnieniu zbiornika i uruchomieniu wszystkich turbin spodziewana roczna produkcja będzie wynosić 84,7 TWh uczyni ją to drugą co do wielkości hydroelektrownią świata pod względem wytwarzanej energii. Średnie zużycie węgla do wyprodukowania 1kWh energii w Chinach to 366 gramów. Zatem Zapora Trzech Przełomów przyczyni się do ograniczenia zużycia węgla o 31 milionów ton przez rok. Ograniczy to emisje 100 milionów ton gazów cieplarnianych, milionów ton pyłów, miliona ton dwutlenku siarki, 370 tys. ton tlenku azotu, 10 tys. ton tlenku węgla oraz znaczących ilości rtęci do atmosfery.

Wyporność – podstawowy parametr określający wielkość okrętów, rzadziej innych jednostek pływających. Wyporność jest miarą siły wyporu, określa masę wody wypartej przez zanurzoną część okrętu zgodnie z prawem Archimedesa (objętość zanurzonej części okrętu pomnożoną przez ciężar właściwy wody). Miarą wyporności jest tona (1000 kg) lub tona angielska (1016 kg).

Rtęć (Hg, łac. hydrargyrum, z gr. ὑδράργυρος hydrargyros - płynne srebro) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym (uznana za pierwiastek przez Lavoisiera). Rtęć jest jedynym metalem występującym w warunkach normalnych w stanie ciekłym.

Przypisy

Ewakuowano mieszkańców miasta, które zniknie pod wodą (pol.). wiadomosci.wp.pl, 2008-07-23. [dostęp 2010-12-11].

Linki zewnętrzne

Widok na zaporę na Google Maps

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Zapora Trzech Przełomów

Jangcy Yangzi Jiang (chiń. trad. 揚子江, uproszcz. 扬子江, pinyin: Yángzǐ Jiāng [ wymowa ?/i ] ), Chang Jiang (wym. czchang dźiang, trad. 長江, uproszcz. 长江, pinyin: Cháng Jiāng [ wymowa ?/i ] – długa rzeka) – rzeka w środkowych Chinach, najdłuższa w Azji i trzecia po Amazonce i Nilu pod względem długości na Ziemi. Po chińsku nazwa Yangzi Jiang dotyczy tylko dolnego odcinka rzeki, cała rzeka nazywa się Chang Jiang. Europejczycy jednak początkowo zetknęli się z tą pierwszą nazwą, która przyjęła się w językach europejskich. Posiada ujście typu lejkowego.

Dolar amerykański (oficjalna nazwa – United States dollar, międzynarodowy skrót – USD) – oficjalna waluta Stanów Zjednoczonych, Portoryko, Mikronezji, Marianów Północnych, Palau, Wysp Marshalla, Panamy, Ekwadoru (od 2000), Salwadoru (od 2001), Timoru Wschodniego i Zimbabwe (od 2009). Jeden dolar amerykański dzieli się na sto centów amerykańskich. Często zapisuje się go za pomocą symbolu $.