Zatoka Dublińska - Polski Serwis Naukowy

Zatoka Dublińska (irl.Cuan Bhaile Átha Cliath, ang.Dublin Bay) deltoidalna w kształcie (inlet), zatoka Morza Irlandzkiego, położona na wschodnim wybrzeżu Irlandii. Sama zatoka jest szeroka na około 10 km z północy na południe oraz długa na 7 km od jej szczytu do centrum Dublina, rozciągając się od przylądka Howth na północy aż do Dalkey Point (w Dún Laoghaire) na południu. Sztucznie stworzona Bull Island (North Bull Island) jest ulokowana w północnym narożniku zatoki i rozciąga się na prawie 5 km. Znajduje się na niej plaża piaskowa o nazwie Dollymount Strand a na niej rezerwat dzikiego ptactwa o międzynarodowej sławie.

Bagno – obszar o utrzymującym się nadmiernym nawilgoceniu, porośnięty przez roślinność przystosowaną do specyficznych warunków związanych z dużym nawilgoceniem. Bagna bardzo często tworzą się w zagłębieniach terenu we wszystkich strefach klimatycznych świata. Największe przestrzenie zajmują jednak na obszarach pokrytych wieczną zmarzliną (Syberia, północna Kanada) i w strefie równikowej. Poza tym tworzą się w dolinach i deltach dużych rzek, na pojezierzach, na płaskich obszarach bezodpływowych, w nieckach krasowych, w odciętych zatokach morskich i nad brzegami mórz i oceanów. W bagnach w wyniku procesów utleniania związków organicznych tworzy się torf.

Rafineria ropy naftowej - podstawowy zakład przemysłu petrochemicznego wytwarzający paliwa, oleje, smary, asfalty oraz inne surowce wytwarzane z ropy naftowej.

Zatoka jest częścią Morza Irlandzkiego i położona jest w miejscu w którym kończą swój bieg, rzeki Liffey oraz Dodder. W pobliżu do zatoki wpada także rzeka Tolka, oraz kilka innych małych rzek. Ponieważ, dawniej, w miejscu tym, tworzyły się rozległe bagna i stawy, można w tym doszukać się korzeni dla nazwy miasta Dublin. (po irlandzku "Dubh Linn" znaczy "Czarny Staw")

U-Boot (niem.: Unterseeboot = okręt podwodny, dosłownie podmorski) – skrótowe oznaczenie niemieckich okrętów podwodnych. Poszczególne okręty nosiły oznaczenie w formie litery U z numerem (w okresie I wojny światowej istniały ponadto serie małych okrętów UB i podwodnych stawiaczy min UC).

Delta – ujście rzeki w postaci kilku odnóg, tworzących obszar nizinny o charakterze bagiennym (np. Żuławy Wiślane w Polsce), przypominający kształtem grecką literę Δ (delta). Pochodzi od nazwy nadanej przez starożytnych Greków ujściu Nilu, które rzeczywiście przypomina tę literę.

Obszar metropolitalny Dublina praktycznie otacza zatokę z trzech stron (od północy, zachodu i południa), a od wschodu rozciąga się morze Irlandzkie. Sam Dublin, zwany po irlandzku Baile Átha Cliath (co oznacza "Bród Pleciony", to jest wzmocniony płotem z wikliny),został założony przez Wikingów w miejscu gdzie możliwe było wybudowanie owego wikilinowego mostu pomiędzy dwoma brzegami rzeki. W następnych latach miasto rozprzestrzeniło się do ujścia rzeki a potem wzdłuż wybrzeża zatoki na północ i południe.

Staw – zbiornik wodny, stosunkowo płytki (na całej powierzchni występuje roślinność zakorzeniona, jak w strefie przybrzeżnej), zarośnięty, zazwyczaj mniejszy od jeziora. Podobnie jak jeziora nie mają bezpośredniego połączenia z morzem. Niektóre z nich są zasilane przez wody rzeczne. Często otacza je sztuczne obwałowanie. Według Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych staw definiowany jest jako "płytki zbiornik wodny powstały przez sztuczne zatamowanie (zastawienie) rzeki, najczęściej w celu hodowli ryb".

Obszar metropolitalny - gęsto zaludniony obszar składający się z kilku/kilkunastu miast (miasta-satelity) położonych niedaleko znaczącego centrum miejskiego. Miasta te połączone są więzami funkcjonalnymi i ekonomicznymi. Miasto centralne (lub miasta centralne) obszaru metropolitalnego tworzy tzw. hub - centrum rozrządowe całego obszaru, przez które przebiegają wszystkie linie komunikacyjne.

Zatoka Dublińska, jest raczej płytka i posiada mnówsto ławic piaszczystych oraz skalnych występów, które stanowiły jawne zagrożenie dla statków, szczególnie kiedy wiatr wiał ze wschodu. Aż do obecnych czasów, wiele statków oraz ich pasażerów stało się ofiarami zdradliwego ukształtowania dna zatoki.

Morze Irlandzkie (ang. Irish Sea; irl. An Mhuir Mheann, gael. Muir Eireann, wal. Môr Iwerddon, manx Mooir Vannin) – morze śródlądowe (szelfowe) położone między wyspami Irlandią i Wielką Brytanią. Połączone jest z wodami Oceanu Atlantyckiego poprzez kanały: Świętego Jerzego na południu i Północny na północy. Liczne zatoki i wyspy. Rozwinięta żegluga i rybołówstwo.

Język irlandzki, język iryjski (Gaeilge) – język z grupy goidelskiej (q-celtyckiej) języków celtyckich. Język narodowy Irlandczyków uznany został za język urzędowy niepodległej Irlandii (obok angielskiego). Około 1,6 miliona anglojęzycznych mieszkańców Irlandii posiada jakąkolwiek znajomość swojego języka narodowego, wyniesioną głównie ze szkolnych lekcji. Na co dzień jako języka narodowego i ojczystego używa go ok. 480 tysięcy osób, głównie w północno-zachodnich regionach kraju (zwłaszcza w Connemarze i Donegalu).

Ostatnią ofiarą zatoki był parowiec RMS Leinster a wraz z nim ponad 500 osób, zatopiony przez niemieckiego U-Boota UB-123 dnia 10 października 1918. Jednostka spoczywa na głębokości 33 meterów dokładnie w miejscu o szerokości geograficznej 53° 18' 88" N; długości 5° 47' 71" W.

Liffey (irl. An Life) – rzeka we wschodniej Irlandii, przepływająca przez centrum Dublina. Jej głównymi dopływami są rzeki Dodder, Poddle i Camac. Rzeka jest głównym źródłem wody pitnej w Dublinie, a także dostarcza szeregu atrakcji rekreacyjnych.

W 1972 roku zaproponowano budowę rafinerii w Zatoce Dublińskiej. Plan został żywiołowo odrzucony przez ekologów oraz władze miejskie Dublina z powodu dużego ryzyka zanieczyszczenia. W 2002 kolejnym pomysłem na rozwój Portu w Dublinie była propozycja wybudowania podmorskiego zbiornika na gaz pod dnem zatoki. Znane były także propozycje powstania parku rozrywki na lagunie w zatoce. Wszystkie te propozycje pozostają do dzisiaj w sferze planów.

Zobacz też

Dublin

Linki zewnętrzne

Miejsca do nurkowania na Zatoce Dublińskie

Lista zatopionych statków w zatoce

Przypisy

↑ S. Grzybowski: Historia Irlandii. Wrocław: 1998, s. 64.