Zatoka szczękowa - Polski Serwis Naukowy

Zatoki przynosowe.

Zatoki szczękowe w MRI głowy (przekrój poprzeczny)

Zatoka szczękowa (łac. sinus maxillaris), zwana też dawniej jamą Highmora – parzysta przestrzeń pneumatyczna mieszcząca się obustronnie w trzonie szczęki. W wymiarze pionowym i strzałkowym ma ponad 3 cm, w płaszczyźnie czołowej 2,5 cm. Ma ona kształt trójściennej piramidy.

Dół nadkłowy (łac. fossa canina) - w anatomii, to płaskie zagłębienie, położone poniżej otworu podoczodołowego i nasady wyrostka jarzmowego. Znajduje się on na wysokości kła i od niego zaczerpnął swoją nazwę. Stanowi on fragment przedniej ściany zatoki szczękowej. Blaszka kostna tworząca dół nadkłowy jest zwykle dość cienka. Zostało to wykorzystane przez otolaryngologów i chirurgów szczękowo-twarzowych, którzy właśnie przez dół nadkłowy dochodzą do zatoki szczękowej podczas operacji Caldwell-Luca. Stanowi miejsce przyczepu jednego z mięśni mimicznych - mięśnia dźwigacza kąta ust.

Dół podskroniowy- (łac. fossa infratemporalis)- jeden z dołów w części twarzowej czaszki. Jest położony przyśrodkowo i ku dołowi od wyrostka jarzmowego.

Kości twarzoczaszki strony lewej z widoczną otwartą od strony bocznej zatoką szczękową.

Ściany zatoki szczękowej

Ściana przednia zatoki szczękowej- skierowana ku policzkowi i wardze górnej. Znajduje się w niej otwór podoczodołowy. Poniżej niego na wysokości kła ściana przednia tworzy zagłębienie zwane dołem nadkłowym.

Ściana boczna zatoki szczękowej- stanowi łagodne przedłużenie ściany przedniej

Zatoka klinowa (łac. sinus sphenoidalis) – parzyste przestrzenie mieszczące sie w trzonie kości klinowej, oddzielone od siebie przegrodą. Pojemość każdej z nich to ok 3 cm³. Ich wielkość waha się od wielkości ziarenka grochu do wielkich rozmiarów sięgających ku tyłowi aż do otworu wielkiego.

Drenaż – odprowadzanie treści płynnych (fizjologicznych lub patologicznych) z pewnych narządów lub obszarów ciała do innych lub częściej poza ciało chorego.

Ściana tylna zatoki szczękowej- Stanowi ją guz szczęki. Oddzielona jest od ściany bocznej grzebieniem jarzmowo-zębodołowym. Bezpośrednio za guzem szczęki znajduje się dół skrzydłowo-podniebienny i dół podskroniowy.

Strop zatoki szczękowej – stanowi jej ścianę górną. W stropie tym biegnie kostna bruzda podoczodołowa, którą zamyka okostna. Graniczy bezpośrednio z oczodołem, stanowiąc zarazem jego dno.

Dno zatoki szczękowej- czyli ściana dolna jest utworzona przez wyrostek podniebienny szczęki i częściowo przez wyrostek zębodołowy szczęki. Kość tworząca tę ścianę jest zwykle bardzo gruba. Najniższe miejsce dna zatoki odpowiada położeniu pierwszego zęba trzonowego. Do zatoki mogą wnikać korzenie zębów trzonowych i przedtrzonowych.

Operacja Caldwella-Luca – zabieg otolaryngologiczny, polegający na zewnątrznosowym otwarciu zatoki szczękowej przez dół nadkłowy. Jeden z podstawowych zabiegów w klasycznej chirurgii zatoki szczękowej. Wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym.

Czynnościowo-endoskopowa chirurgia zatok przynosowych (ang. Functional Endoscopic Sinus Surgery, FESS) – zabiegi polegające na endoskopowej operacji zatok przynosowych. Dojście operacyjne przez jamę nosową, poprzez jej boczną ścianę, umożliwia otwarcie i rewizję zatok przynosowych w celu usunięcia zmienionej zapalnie błony śluzowej, zrostów i zmian nowotworowych. FESS jest złotym standardem postępowania w przypadku przewlekłego zapalenia zatok przynosowych.

Przyśrodkowa ściana zatoki szczękowej – znajduje się w niej duży, nieregularny otwór rozwór szczękowy, który łączy zatokę z jamą nosową. Rozwór ten jest znacznie pomniejszony przez otaczające go kości.

Zatoka szczękowa otwiera się do jamy nosowej w przewód nosowy środkowy. Ujście jej jest bardzo niekorzystne, gdyż umiejscowione jest tuż przy stropie zatoki. Utrudnia to znacznie drenaż i opróżnianie zatoki z wydzieliny śluzowej lub ropnej.

Pojemność każdej zatoki szczękowej wynosi średnio ok. 24 cm³.

Obrazowanie magnetyczno-rezonansowe (ang. MRI, magnetic resonance imaging) to nieinwazyjna metoda uzyskiwania obrazów wnętrza obiektów. Ma zastosowanie w medycynie, gdzie jest jedną z podstawowych technik diagnostyki obrazowej (tomografii) oraz w badaniach naukowych przeprowadzanych in vivo na zwierzętach.

Okostna (łac. Periosteum) - włóknista błona ochraniająca kość od zewnątrz, jest silnie unaczyniona (odżywia kość) i unerwiona. Znajdują się w niej tzw. komórki kościotwórcze, od których zaczyna się wytwarzanie tkanki kostnej w okresie wzrastania kości lub po ich złamaniu. Pozwala na przyrost kości na grubość. Okostna ma za zadanie chronić i regenerować uszkodzoną tkankę kostną, szczególnie w okresie wzrostu oraz złamania.

Choroby zatoki szczękowej

Ostre zapalenie zatoki szczękowej

Przewlekłe zapalenie zatoki szczękowej

Zębopochodne zapalenie zatoki szczękowej

Nowotwory łagodne zatoki szczękowej

Nowotwory złośliwe zatoki szczękowej

Ciała obce zatoki szczękowej

Zabiegi wykonywane na zatoce szczękowej

Płukanie zatoki szczękowej
Operacja Caldwell-Luca
Zabiegi endoskopowe zatoki szczękowej – FESS

Zobacz też

Przypisy

H. Feneis: Ilustrowany słownik międzynarodowego mianownictwa anatomicznego. wyd PZWL. Warszawa 1986
Choroby nosa i zatok przynosowych. red. A. Krzeski. Wyd. MedyczneSanmedia. Warszawa 1997

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Jama nosowa (łac. cavum nasi) – przestrzeń ograniczona powierzchnią wewnętrzną nosa zewnętrznego oraz kośćmi twarzoczaszki. Jama nosowa wyścielona jest unaczynioną błoną śluzową z nabłonkiem wielowarstwowym migawkowym, zawierającym liczne komórki śluzowe.

Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).