Zatwarowate - Polski Serwis Naukowy

Zatwarowate (Sterculiaceae (DC.) Bartl.) – rodzina roślin z rzędu ślazowców (Malvales) wyróżniana w dawniejszych systemach klasyfikacyjnych roślin okrytonasiennych. Ponieważ w takim ujęciu takson miał charakter polifiletyczny zaliczane tu rodzaje klasyfikowane są obecnie do kilku podrodzin w obrębie szeroko ujmowanej rodziny ślazowatych (Malvaceae). Zaliczane tu rośliny występują głównie na obszarach tropikalnych. Są wśród nich gatunki użytkowe i rośliny uprawne, m. in. kakaowiec i kola. W Polsce brak rodzimych przedstawicieli tej rodziny.

Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

Akronimem APG II oznaczana jest druga wersja systemu APG klasyfikującego rośliny okrytonasienne ściśle w oparciu o kryterium filogenetyczne. System ten opublikowany został przez taksonomów skupionych w Angiosperm Phylogeny Group w roku 2003 jako zrewidowana wersja systemu APG I.

Systematyka

Pozycja i podział taksonu wg APweb (2001...) (aktualizowany system APG II)

Rodzaje należące do tej rodziny zostały podzielone na kilka linii rozwojowych tworzących podrodziny w obrębie ślazowatych:

W podrodzinie zatwarowych Sterculioideae Burnett klasyfikowanych jest 12 rodzajów z 430 gatunkami.

rodzaj: Acropogon Schltr.

rodzaj: Brachychiton Schott & Endl.

rodzaj: Cola Schott & Endl. – kola

rodzaj: Firmiana Marsili

rodzaj: Franciscodendron B. Hyland & Steenis

rodzaj: Heritiera Aiton

rodzaj: Hildegardia Schott & Endl.

rodzaj: Octolobus Welw.

rodzaj: Pterocymbium R. Br.

rodzaj: Pterygota Schott & Endl.

rodzaj: Scaphium Schott & Endl.

rodzaj: Sterculia L.

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Bastsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Malvanae Takht., rząd ślazowce (Malvales Dumort.), podrząd Malvineae Rchb., rodzina zatwarowate (Sterculiaceae (DC.) Bartl.).

System Reveala - nowoczesny system klasyfikacji . W tym też czasie zaproponował kilka nowych rozwiązań klasyfikacyjnych, początkowo na poziomie rzędów i podklas. W 1994 r. zaproponował wyróżnienie wśród okrytonasiennych 5 klas, co zaowocowało całkowicie oryginalnym ujęciem systematycznym tej grupy roślin. System ten Reveal publikował na swoich stronach internetowych i aktualizował do roku 1999. W następnych latach autor systemu wszedł w skład Angiosperm Phylogeny Group i brał udział w tworzeniu systemu APG II.

Takson polifiletyczny (grupa polifiletyczna) – sztuczny takson, który obejmuje organizmy pochodzące od różnych przodków i nie będące ze sobą spokrewnione, ale wykazujące podobieństwa budowy lub fizjologii na skutek konwergencji. Na przykład do zwierząt stałocieplnych zalicza się ssaki i ptaki, nie spokrewnione bezpośrednio. Po odkryciu polifiletycznego charakteru taksonu, zwykle eliminowany jest on z systemów klasyfikacyjnych, choć funkcjonuje w znaczeniu potocznym (np. zwierzęta stałocieplne, glony).

Wykaz rodzajów wg ujęcia Reveala na podstawie Crescent Bloom

Do rodziny należy 69 rodzajów: Abroma, Acropogon, Aethiocarpa, Astiria, Ayenia, Brachychiton, Byttneria, Cacao, Cheirolaena, Chiranthodendron, Cola – kola, Commersonia, Cotylonychia, Dicarpidium, Dombeya, Eriolaena, Firmiana, Franciscodendron, Fremontodendron, Gilesia, Glossostemon, Guazuma, Guichenotia, Hannafordia, Harmsia, Helicteres, Helmiopsiella, Helmiopsis, Heritiera, Hermannia, Herrania, Hildegardia, Keraudrenia, Kleinhovia, Lasiopetalum, Leptonychia, Leptonychiopsis, Lysiosepalum, Mansonia, Maxwellia, Megatritheca, Melhania, Melochia, Neoregnellia, Nesogordonia, Octolobus, Paradombeya, Paramelhania, Pentapetes, Pimia, Pterocymbium, Pterospermum, Pterygota, Rayleya, Reevesia, Ruizia, Rulingia, Scaphium, Scaphopetalum, Seringia, Sterculia, Theobroma – kakaowiec, Thomasia, Triplobus, Triplochiton, Trochetia, Trochetiopsis, Ungeria, Waltheria .

Okrytonasienne, okrytozalążkowe (Magnoliophyta; . Okrytonasienne charakteryzują się zredukowanym gametofitem oraz brakiem rodni i plemni. Sporofity są pokaźne, a kwiat jest często obupłciowy. Części wytwarzające gamety to słupki i pręciki. Słupki powstają ze zrośniętych owocolistków. Pręciki zbudowane są z nitki i główki. W główce występują najczęściej 2 pylniki. W pylnikach powstają mikrozarodniki, z których następnie rozwijają się ziarna pyłku, które wytwarzają tzw. jądra plemnikowe (nieruchome plemniki).

Rodzina (łac. familia) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa niż rząd (ordo), a wyższa niż rodzaj (genus). W kodeksach nomenklatury biologicznej nie określono kryteriów wydzielania rodzin, poza przyporządkowaniem: rodzina grupuje rodzaje, grupa rodzin tworzy rząd. W praktyce rodziny zwykle łączą grupy rodzajów różniące się morfologicznie od innych grup.

Przypisy

System Reveala
↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-22].
↑ Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodziny Sterculiaceae wg Reveala