Zbigniew Węglarz - Polski Serwis Naukowy

Zbigniew Węglarz (ur. 5 sierpnia 1914 roku, zm. 8 stycznia 2007 roku) – polski komandor podporucznik i morski oficer pokładowy niszczycieli, kapitan żeglugi wielkiej. Podczas II wojny światowej służył na okrętach jako oficer broni podwodnej. W latach 1948-1950 dowodził ORP "Błyskawica". W okresie stalinizmu w Polsce był represjonowany, następnie został zrehabilitowany. Od 1958 roku przez dwadzieścia lat pływał na stanowiskach oficerskich i kapitańskich we flocie handlowej. Kawaler Orderu Odrodzenia Polski.

Akademia Morska w Gdyni – uczelnia kształcąca wysoko kwalifikowane kadry na potrzeby gospodarki morskiej, a w szczególności przyszłych oficerów marynarki handlowej - specjalistów w zakresie nawigacji i eksploatacji statków, eksploatacji siłowni okrętowych, elektroniki i elektrotechniki okrętowej, również eksploatacji portów i logistyki, eksploatacji lądowych systemów technicznych i remontów, specjalistów ds. gospodarki morskiej oraz kadr menadżerskich dla przedsiębiorstw lądowego zaplecza gospodarki morskiej.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Wykształcenie

Zbigniew Węglarz urodził się 5 sierpnia 1914 roku w Krakowie, jako jedyne dziecko w nauczycielskiej rodzinie Stanisława i Zofii z Sękarów. Ojciec Stanisław, absolwent Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego z 1903 roku, zginął podczas I wojny światowej. W 1921 roku matka Zofia wraz z synem wyjechała na kilka lat do Francji, gdzie uczyła dzieci polskich górników w Auchel. Po powrocie do Krakowa Zbigniew Węglarz pobierał nauki w szkole powszechnej, a później uczęszczał do matematyczno-przyrodniczego Gimnazjum im. Hoene-Wrońskiego. Kiedy zdał maturę chciał podjąć naukę w płatnej Państwowej Szkole Morskiej w Gdyni, jednakże ze względu na status materialny rodziny okazało się to niemożliwe.

Fiord - rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd, często rozgałęzionej, typowo z charakterystycznymi stromymi brzegami miejscami dochodzącymi do 1000 metrów. Fiordy powstały przez zalanie żłobów i dolin polodowcowych.

Najwyższy Sąd Wojskowy (NSW) – sąd najwyższej instancji należący do pionu sądownictwa wojskowego. W latach 1918-1920 funkcjonował pod nazwą Naczelny Sąd Wojskowy.

W lipcu 1933 roku został przyjęty na Wydział Morski Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej w Toruniu. Podczas nauki odbył rejs na szkunerze szkolnym ORP "Iskra" w rejon Morza Śródziemnego i Norwegii (maj – wrzesień 1934 roku). 15 października 1936 roku otrzymał promocję oficerską. Także w 1936 roku, wraz z pozostałymi nowo promowanymi oficerami Marynarki Wojennej był przedstawiony prezydentowi Ignacemu Mościckiemu i marsz. Polski Edwardowi Śmigłemu-Rydzowi na Zamku Królewskim w Warszawie. W trakcie późniejszej służby ukończył siedem kursów specjalistycznych, w tym III Kurs Oficerów Broni Podwodnej (2 października 1938 roku – 30 czerwca 1939 roku).

1939-1945 Star (Gwiazda za wojnę 1939-1945) – brytyjska gwiazda wojskowy przyznawana za udział w II wojnie światowej, pomiędzy 3 września 1939 a 2 września 1945.

Azory (Açores) – archipelag dziewięciu wysp wulkanicznych należących do Portugalii, położony ok. 1500 km od wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego. Na przestrzeni 650 km rozciągają się trzy główne grupy wysp (grupa zachodnia: Flores i Corvo, grupa centralna: Faial, Pico, São Jorge, Graciosa i Terceira, grupa wschodnia: São Miguel i Santa Maria). Zróżnicowana rzeźba terenu ze stromymi, skalistymi wybrzeżami i jeziorami kraterowymi to świadectwo wulkanicznego pochodzenia wysp. Archipelag jest nadal obszarem aktywnym sejsmicznie.

Służba wojskowa

Po zaliczeniu kursu aplikacyjnego dla podporuczników marynarki wyznaczono go na pierwsze stanowisko służbowe – dowódcy plutonu – w Kadrze Floty w Gdyni. W okresie od 2 maja 1937 roku do 26 kwietnia 1938 roku pływał na transportowcu ORP "Wilia" w rejsach szkolnych do Francji i Wielkiej Brytanii oraz po uzbrojenie do Szwecji i Estonii. Następnie był oficerem wachtowym ORP "Iskra", na pokładzie którego uczestniczył w podróży do Dubrownika, Korfu, Casablanki i na Azory. Przez miesiąc, od 5 kwietnia 1939 roku zajmował stanowisko oficera wachtowego na trałowcu ORP "Czajka", po czym objął funkcję oficera broni podwodnej niszczyciela ORP "Burza". Na pokładzie "Burzy" opuścił Polskę w ramach realizacji Planu "Peking" w przededniu II wojny światowej. W bitwie o Narwik niszczyciel działał we fiordach Sjöregan i Reisen (30 kwietnia – 10 maja 1940 roku), a po krótkim pobycie w Scapa Flow skierowano go do ewakuacji wojsk z Francji, podczas której został poważnie uszkodzony w rejonie Calais. 26 października jego załoga uratowała 254 rozbitków z RMS "Empress of Britain", natomiast 16 listopada okręt zderzył się z trałowcem HMS "Arsenal", w wyniku czego brytyjska jednostka zatonęła. Z dniem 26 listopada 1940 roku Zbigniew Węglarz został I oficerem broni podwodnej na niszczycielu ORP "Błyskawica", a od lipca do września 1941 roku przebywał w dyspozycji Komendanta Uzupełnień Floty kmdr por. Ludwika Ziembickiego z wyznaczeniem na komendanta Obozu Szkolnego w Bickleigh. Potem był I oficerem broni podwodnej ORP "Burza" w trakcie remontu.

Kapitan żeglugi wielkiej - najwyższy stopień w marynarce handlowej, oficer pokładowy, kierownik statku morskiego bez ograniczeń pojemnościowych (BRT) uprawiającego żeglugę wielką (międzynarodową).

Ignacy Mościcki (ur. 1 grudnia 1867 w Mierzanowie w powiecie ciechanowskim, zm. 2 października 1946 w Versoix pod Genewą) – polski polityk i chemik. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1926–1939. Naukowiec, wynalazca, budowniczy polskiego przemysłu chemicznego.

Dywizjon niszczycieli podczas realizacji Planu "Peking". Widok z rufy ORP "Błyskawica" na OORP "Grom" i "Burza".

18 stycznia 1942 roku objął stanowisko I oficera broni podwodnej niszczyciela ORP "Piorun", na którym brał udział w konwojach na Oceanie Atlantyckim, Morzu Północnym i do Gibraltaru, Operacji "Husky" oraz działaniach na Morzu Śródziemnym i przeciw "Tirpitzowi". Wyokrętowano go 12 maja 1944 roku, wskutek zatargu z zastępcą dowódcy okrętu kpt. mar. Wieńczysławem Konem. Po krótkim pobycie w dyspozycji szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej wiceadm. Jerzego Świrskiego, rozpoczął służbę w Szkole Podchorążych Marynarki Wojennej w Okehampton jako wykładowca broni podwodnej i oficer kursowy Szkoły Podchorążych Rezerwy Marynarki Wojennej. 9 grudnia 1944 roku został oficerem flagowym specjalistą broni podwodnej w Komendzie Morskiej "Południe" w Plymouth i pełnił tę funkcję do momentu rozwiązania Marynarki Wojennej w ramach Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Pluton - to pododdział w składzie 2-5 drużyn, działonów, sekcji lub załóg wozów bojowych. Występuje we wszystkich rodzajach wojsk. Wchodzi najczęściej w skład kompanii, baterii albo szwadronu. Niekiedy występuje samodzielnie na szczeblu batalionu (dywizjonu) lub pułku.

Od 28 grudnia 1946 roku przebywał w obozach repatriacyjnych, a 21 marca 1947 roku zarejestrował się w Konsulacie Generalnym Rzeczypospolitej Polskiej w Londynie w celu powrotu do Polski. Wyznaczono go do grupy kmdr. ppor. Bolesława Romanowskiego z przeznaczeniem na zastępcę dowódcy ORP "Błyskawica". W dniach 1–4 lipca przeszedł na pokładzie okrętu z Rosyth do Gdyni, gdzie miało miejsce powitanie przez dowódcę Marynarki Wojennej kontradm. Włodzimierza Steyera. W okresie 5 grudnia 1947 roku – 14 kwietnia 1948 roku kierował Zakładami Broni Podwodnej, następnie powrócił na zastępcę dowódcy ORP "Błyskawica". Od 21 stycznia 1949 roku do 24 czerwca 1950 roku dowodził "Błyskawicą", będąc ostatnim przedwojennym oficerem na tym stanowisku.

Włodzimierz Steyer ps. Brunon Dzimicz (ur. 15 lipca 1892, zm. 15 września 1957) - polski kontradmirał i morski oficer pokładowy okrętów nawodnych. Podczas I wojny światowej pływał jednostkach Carskiej Marynarki Wojennej Rosji. Następnie wrócił do odrodzonej Polski i wstąpił do Marynarki Wojennej, w której służył do 1950. Dowodził wieloma okrętami, dywizjonem szkolnym i dywizjonem kontrtorpedowców. W trakcie kampanii wrześniowej w 1939 kierował obroną Półwyspu Helskiego, jako dowódca Rejonu Umocnionego Hel. Po II wojnie światowej był dowódcą Marynarki Wojennej.

Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".

Został wywieziony z okrętu przez oficerów Głównego Zarządu Informacji Wojska Polskiego pod pozorem wezwania do dowódcy Marynarki Wojennej, który de facto nie wydał zgody na jego aresztowanie. Pomimo torturowania w śledztwie nie przyznał się do winy. Wyrokiem Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 20 listopada 1951 roku skazano go na osiem lat więzienia za zorganizowanie spisku w wojsku. Decyzją Najwyższego Sądu Wojskowego z 19 stycznia 1955 roku został zrehabilitowany i zwolniony po czterech latach i siedmiu miesiącach.

Marynarka Wojenna Rzeczypospolitej Polskiej – jeden z czterech rodzajów polskich Sił Zbrojnych, obok Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych i Wojsk Specjalnych. Odpowiada za obronę wybrzeża i wód terytorialnych. Pod względem organizacyjnym stanowi związek operacyjny – flotę. Od 25 czerwca 2010 roku funkcję dowódcy pełni adm. fl. Tomasz Mathea.

Polskie Siły Zbrojne – zorganizowane formacje wojskowe, utworzone jesienią 1939 poza granicami Polski, na podstawie międzysojuszniczych umów podpisanych przez Wielką Brytanię i Francję. Polskimi Siłami Zbrojnymi dowodził Naczelny Wódz.

Awansował kolejno na stopnie oficerskie:

podporucznika marynarki – 1936

porucznika marynarki – 1940

kapitana marynarki – 1945

komandora podporucznika – 1948

Flota handlowa

20 kwietnia 1955 roku podjął pracę w Polskim Rejestrze Statków, po odbyciu odpowiedniego przeszkolenia został wyznaczony inspektorem Oddziału Wrocławskiego. 21 czerwca 1957 roku zatrudniono go w Polskich Liniach Oceanicznych w Gdyni na stanowisku inspektora bezpieczeństwa i higieny pracy. W latach 1958-1963 pływał u indonezyjskiego armatora Pleni, natomiast w 1964 roku rozpoczął pracę na jednostkach Polskich Linii Oceanicznych i Chipolbroku. W tym okresie był kapitanem drobnicowców MS "Janek Krasicki", "Nowowiejski" i "Stefan Okrzeja". Od 27 grudnia 1975 roku do 22 sierpnia 1978 roku dowodził dużymi masowcami amerykańskiej firmy Navicom – MS "Tropwood" oraz MS "Tropwind", po czym ostatecznie przeszedł na emeryturę.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Okręt – zwykle uzbrojona jednostka pływająca w służbie państwa, tj. jego sił zbrojnych – marynarki wojennej pod banderą wojenną, przeznaczona do wykonywania zadań bojowych. Także duży statek.

Emerytura

Początkowo pozostał w Gdyni, a po pewnym czasie przeniósł się do rodzinnego Krakowa. Jego pasją stała się turystyka górska, często odwiedzał Babią Górę i Turbacz. Zmarł 8 stycznia 2007 roku w Krakowie, został pochowany na Cmentarzu Rakowickim. Był żonaty z Jadwigą Garbusińską (ur. 1911, zm.2004), córką kompozytora muzyki organowej Kazimierza Garbusińskiego. Nie mieli potomstwa.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Odznaczenia

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Krzyż Walecznych – trzykrotnie

Medal Morski z trzema okuciami

Deltagermedaljen (Norwegia)

War Medal 1939-1945 (Wielka Brytania)

1939-1945 Star (Wielka Brytania)

Italy Star (Wielka Brytania)

Publikacje

Wielokrotnie publikował na łamach "Biuletynu Historycznego" Muzeum Marynarki Wojennej, "Naszych Sygnałów" oraz "Przeglądu Morskiego". Napisał m.in. "Wspomnienia o Szkole Podchorążych Marynarki Wojennej w Toruniu" ("Nasze Sygnały" 1984 nr 153), "Wspomnienia ze służby na ORP "Burza" w latach 1939–1940" ("Biuletyn Historyczny" 1989 nr 11) i "Powrót do Ojczyzny" ("Biuletyn Historyczny" 1997 nr 15). Był również autorem relacji z okresu służy wojskowej opracowywanych dla Wydziału Historycznego Marynarki Wojennej oraz wspomnienia o dowódcy ORP "Garland" kmdr. ppor. Marianie Kadulskim. Prowadził anglojęzyczną stronę internetową poświęconą Marynarce Wojennej z okresu II Rzeczypospolitej i II wojny światowej. Ofiarował wiele eksponatów dla Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni, a także Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

ORP Grom – niszczyciel (według polskiej przedwojennej nomenklatury kontrtorpedowiec) typu Grom, pełniący służbę w Marynarce Wojennej RP w latach 1937-1940. Zatopiony 4 maja 1940 przez samolot niemiecki.

Bibliografia

Praca zbiorowa pod redakcją dr. Jana Sawickiego. "Kadry Morskie Rzeczypospolitej. Tom II. Polska Marynarka Wojenna. Część I. Korpus oficerów 1918–1947." Zespół autorski: st. kust. dypl. dr Maria Babnis, kmdr Julian Czerwiński, Małgorzata Czerwińska, inż. Alfons Jankowski, dr Jan Sawicki. Wyższa Szkoła Morska. Gdynia 1996. ISBN 83-86703-50-4
Dr Piotr Semków. "Represje stalinowskie w Marynarce Wojennej na przykładzie losu kmdr. ppor. Zbigniewa Węglarza." Opublikowano w pracy zbiorowej pod redakcją dr. Igora Hałagidy. "System represji stalinowskich w Polsce 1944–1956. Represje w marynarce wojennej." Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej. Gdańsk 2003. ISBN 83-89078-32-5
Kmdr por. dr Sławomir Kudela, Zbigniew Trzupek. "Kmdr por. Zbigniew Węglarz." Gazeta.pl, 2007-01-24 [dostęp 2007-02-16].

Przypisy

↑ W części źródeł błędnie podaje się jakoby posiadał stopień wojskowy komandora porucznika.
Niewydanie zgody na aresztowanie kmdr. Węglarza było jednym z powodów odwołania kontradm. Steyera.

Linki zewnętrzne

Strona internetowa poświęcona polskiej Marynarce Wojennej prowadzona przez kmdr ppor. w st. spocz. Zbigniewa Węglarza (ang.).