Zbrodnia w Glinciszkach - Polski Serwis Naukowy

Zbrodnia w Glinciszkach – wydarzenia, do których doszło 20 czerwca 1944 roku, kiedy to litewski oddział pomocniczy policji niemieckiej zastrzelił 38 mieszkańców Glinciszek. Był to odwet za śmierć czterech litewskich policjantów w starciu z 5 Wileńską Brygadą AK, dowodzoną przez Zygmunta Szendzielarza "Łupaszkę", oddziałem AK niedługo przedtem przebywającym w majątku Glinciszki.

Zygmunt Edward Szendzielarz, ps. "Łupaszka" (ur. 12 marca 1910 w Stryju, stracony 8 lutego 1951 w więzieniu mokotowskim w Warszawie) – major kawalerii Wojska Polskiego i Armii Krajowej, żołnierz wyklęty.

Glinciszki (lit. Glitiškės) – wieś na Litwie, na Wileńszczyźnie, w okręgu wileńskim, w rejonie wileńskim, w starostwie Podbrzezie, 4 km na północ od Podbrzezia, do 1945 w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie wileńsko-trockim, w gminie Podbrzezie; 586 mieszk. (2001); pałac, szkoła.

Znaczną część ofiar stanowiły kobiety i dzieci (większość mężczyzn wyszła w tym czasie do pracy). Pracownicy majątku, będącego wówczas w niemieckim zarządzie Landbewirstschaftungsgesellschaft Ostland, już zamknięci przez litewskich policjantów w dawnej kaplicy glinciskiego pałacu i mający prawdopodobnie być następnie rozstrzelani, zostali uratowani dzięki przyjazdowi Niemców, reprezentantów niemieckiego zarządu, którzy spłoszyli napastników. Przybyły wraz z nimi bezpośredni administrator majątku, Władysław Komar, został zabity w drodze powrotnej, niedaleko Podbrzezia.

W odwecie za śmierć mieszkańców Glinciszek 23 czerwca 5 Brygada AK zabiła w zamieszkanej wówczas głównie przez Litwinów wsi Dubinki 27 cywilów (zbrodnia w Dubinkach).

Zobacz w Wikiźródłach listę ofiar

Przypisy

Przebieg wydarzeń na podstawie relacji Ireny Sławińskiej, wówczas pracownicy rolnej w majątku Glinciszki, zajmującej się także tajnym nauczaniem okolicznej młodzieży. Była ona też świadkiem ekshumacji, która odbyła się 26 czerwca 1944 roku i podczas której zidentyfikowano 35 osób. Wydarzenia w Glinciszkach są opisane we wspomnieniowej książce Ireny Sławińskiej Szlakami moich wód, Norbertinum, Lublin 2004, ISBN 83-7222-177-4.

Bibliografia

Longin Tomaszewski: Kronika Wileńska 1941-1945 : z dziejów Polskiego Państwa Podziemnego. Warszawa: Pomost, 1992. ISBN 83-85521-09-7.