Zdobycie Akki przez Mameluków - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy oblężenia Akki w roku 1291. Zapoznaj się również z: inne oblężenia Akki.

Zdobycie Akki

Zdobycie Akki przez Mameluków - oblężenie Akki, stolicy Królestwa Jerozolimskiego, przez wojska Mameluków pod dowództwem sułtana Al-Aszraf Chalila, rozpoczęte 6 kwietnia 1291 i zakończone 18 maja tego roku zdobyciem miasta.

Sułtan (tur. "władca", arab. as-sulṭān - "ten, który ma władzę") - tytuł władcy islamskiego, używany w wielu krajach muzułmańskich, m.in. w Turcji osmańskiej do 1922. Państwo rządzone przez sułtana to sułtanat.

Mamelucy (arab. mamlūk – niewolnik) – nie wyznający pierwotnie islamu (na ogół pogańscy, niekiedy chrześcijańscy) i pochodzący spoza świata islamu niewolnicy, którzy kupowani byli przez muzułmańskich władców, sprowadzani na ziemie islamu, nawracani na islam i szkoleni w walce, w celu uformowania z nich doborowych oddziałów wojskowych. Niekiedy, zwłaszcza na początku istnienia instytucji w kalifacie Abbasydów, ale i w sułtanacie mameluków, mamelukami zostawali również jeńcy wojenni.

Oblężenie

Oblężenie miasta rozpoczęło się w dniu 6 kwietnia 1291. Miasta broniły oddziały Wenecjan i Pizańczyków a także rycerzy francuskich i angielskich. Mamelucy zasypali mury miejskie pociskami z katapult, wyrządzając bardzo poważne straty obrońcom. Kilkakrotnie szpitalnicy dokonywali wypadów z miasta, jednak te kończyły się niepowodzeniem. Dnia 4 maja do miasta przybył król Cypru i Jerozolimy Henryk ze swoim wojskiem, które wzmocniło obrońców twierdzy.

Stołp (wieża ostatecznej obrony lub bergfried, bergfrit) – średniowieczna budowla warowna w postaci cylindrycznej, owalnej, prostokątnej lub wielobocznej baszty obronnej o znacznej wysokości (30 - 50 m) i dużej grubości murów (3 - 5 m). Wolno stojąca wieża stawiana w średniowiecznych twierdzach. Stanowiła najsilniejszy a zarazem ostateczny punkt obrony (w nowożytnej sztuce fortyfikacyjnej rolę tę przejął tzw. śródszaniec).

Królestwo Cypru – feudalne państwo założone w średniowieczu na wyspie Cypr przez krzyżowców. W roku 1489 kupcy weneccy przejęli kontrolę nad Królestwem i zmusili jego ostatnią władczynię, Katarzynę Cornaro, do abdykacji, po której wyspa Cypr stała się kolonią Republiki Weneckiej.

W dniu 18 maja muzułmanie zdobyli mury zewnętrzne miasta wdzierając się do wież obronnych. W końcu po zawaleniu się wewnętrznego muru wdarli się do centrum, gdzie rozgorzały zaciekłe walki. Król Henryk ratował się ucieczką na galerze. Los miasta był przesądzony. Ostatecznie 18 maja cała Akka znalazła się w rękach sułtana Al-Aszraf Chalila. Broniły się jeszcze tylko resztki templariuszy w swojej siedzibie na krańcu miasta. Po tygodniu rycerze skapitulowali za cenę swobodnego odpłynięcia z miasta, jednak gdy oddział mamelucki wkroczył do donżonu zajmowanego przez templariuszy by dopilnować ewakuacji rozpoczęły się gwałty i grabież. Templariusze zdjęli więc flagę sułtana i wycięli oddział ekspedycyjny. Kolejne rozmowy nie dały rezultatu, walkę kontynuowano aż do 28 maja, gdy podkop wykonany przez muzułmanów doprowadził do runięcia donżonu, który pogrzebał żołnierzy obu walczących stron. W mieście zginęło wielu mieszkańców. Sułtan rozkazał zniszczenie miasta, z którego pozostały tylko ruiny.

Galera – okręt o napędzie wiosłowym, często wspomaganym przez żagle. Używany był przede wszystkim na Morzu Śródziemnym od czasów starożytnych (Egipt, Fenicja, Grecja, Kartagina, Rzym, Bizancjum) aż do XIX wieku. Do wiosłowania często wykorzystywano niewolników, jeńców lub skazańców, zwanych galernikami.

Zakon Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona (łac. Fratres Militiae Templi, Pauperes Commilitones Christi Templique Salomonis) – średniowieczny zakon rycerski, działający od XII do XIV wieku.

Skutki

Po upadku Akki kilka pozostałych miast znajdujących się w rękach krzyżowców, takich jak Tyr, Sydon, Bejrut czy Tortosa zostało zdobytych przez Mameluków bądź ewakuowanych jeszcze w tym samym roku. Jedynie wysepka Arwad w pobliżu Tortosy była utrzymywana przez templariuszy aż do roku 1302. Z tego powodu utrata Akki uznawana jest właściwie za koniec istnienia państw krzyżowców w Ziemi Świętej.

Ziemia Święta - termin pochodzący z Biblii, oznaczający Palestynę i Izrael jako miejsca rozgrywania się wydarzeń Starego i Nowego Testamentu. Nazwa używana głównie przez chrześcijan, ale także w judaizmie i islamie.

Oblężenie - odcięcie miasta, twierdzy, regionu, części kraju lub innego obiektu posiadającego załogę wojskową, od głównych sił oraz źródeł zaopatrzenia, zarówno w sprzęt i siły wojskowe, jak i żywność i inne potrzebne do życia artykuły. Oblężenie polega na otoczeniu takiego obiektu pierścieniem wojsk i blokadzie prób zarówno opuszczenia go, jak i wsparcia z zewnątrz.

Przypisy

Krzysztof Baczkowski (red.): Wielka Historia Świata t.5 Późne średniowiecze. Kraków: Fogra Oficyna Wydawnicza, 2005. ISBN 83-85719-89-X.
Wera i Mirosław Hrochowie: W obronie Grobu Chrystusa. Krzyżowcy w Lewancie. Warszawa: Wydawnictwo Ancher, 1992. ISBN 83-85576-03-7.