Zdzisław Dziędzielewicz-Kirkin - Polski Serwis Naukowy

Zdzisław Dziędzielewicz-Kirkin (ur. 25 września 1916 r. we Lwowie – zm. 21 września 2010 r. w Gliwicach) – magister inżynier mechanik, w latach 1948-1979 projektant w przemyśle hutniczym w Gliwicach. Polski taternik, alpinista, ratownik TOPR, przewodnik tatrzański, instruktor narciarski, działacz harcerski i turystyczny. Był nestorem taternictwa na Górnym Śląsku i prekursorem stosowania techniki sztucznych ułatwień w Tatrach. Wnuk Józefa Dziędzielewicza, entomologa i brat Leszka Dziędzielewicza, taternika i ratownika tatrzańskiego.

Nowy Cmentarz w Zakopanem Na Palenicy – cmentarz pod Gubałówką poświęcony został przez ks. Kazimierza Kaszlewskiego w 1908; natomiast decyzja o jego lokalizacji zapadła w lutym 1904 na zebraniu rady gminy.

Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.

Z Tatrami zetknął się wcześnie – jego rodzina zamieszkała w Zakopanem, gdy miał 13 lat. W gimnazjum, jako członek I Zakopiańskiej Drużyny Harcerzy, poznawał Tatry turystycznie i na nartach. W 1936 r. wraz z kolegami z harcerskiej Sekcji Turystycznej powołał grupę sportową zwaną „Makolągwami”. Ze sprowadzonych niemieckich książek alpinistycznych poznali technikę hakową i zaczęli stosować ją w Tatrach – dokonali wtedy wielu znaczących przejść, między innymi Kościelec lewą połacią zachodniej ściany (wraz ze Zbigniewem Kubińskim, 5 lipca1939 r.) czy Granaty Żlebem Drège'a (wraz ze Stanisławem Wrześniakiem, 16 lipca 1939 r.).

Wanda Rutkiewicz-Błaszkiewicz (ur. 4 lutego 1943 w Płungianach, zaginęła 13 maja 1992 na stokach Kanczendzongi w Himalajach) – polska alpinistka i himalaistka, z zawodu elektronik, jedna z najbardziej znanych Polek światowego himalaizmu. Jako trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka stanęła na Mount Everest, najwyższym szczycie Ziemi, zaś jako pierwsza kobieta na świecie na szczycie K2.

Rzędkowice - wieś łańcuchowa licząca ponad sto gospodarstw w województwie śląskim, powiecie zawierciańskim, w gminie Włodowice na terenie wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Znana z górującego nad nią wybitnego muru wapiennych ostańców o wysokości do 30 metrów. Na ich ścianach wytyczono wiele dróg wspinaczkowych. W samej wsi znajdują się siedziby kilku szkół wspinania.

Przez pierwsze dwa lata wojny przebywał w Zakopanem (okazyjnie nadal wspinając się w Tatrach), potem zawierucha wojenna rzuciła go do Lwowa. W 1945 r. po repatriacji podjął, rozpoczęte we Lwowie i przerwane przez wojnę, studia na Politechnice Śląskiej w Gliwicach. W tym samym roku został przyjęty do Klubu Wysokogórskiego PTT i złożył przyrzeczenie ratownicze w TOPR. Był jednym z głównych organizatorów taternictwa na Śląsku – działał w drużynach harcerskich Politechniki Śląskiej i kole gliwickim PTT. Był współzałożycielem Koła Śląskiego Klubu Wysokogórskiego w Katowicach (1949), Grupy Alpinizmu Sekcji Turystycznej AZS w Gliwicach (1951) i wreszcie koła Klubu Wysokogórskiego tamże (1957). Był wykładowcą i kierownikiem kursów taternickich, dla celów szkoleniowych odkrywał nieznane wówczas rejony skałkowe, m.in. w rejonie Rzędkowic.

Pomysł założenia Towarzystwa Tatrzańskiego był rozważany wśród miłośników Tatr już w 1871. Założono je początkowo jako Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie 3 sierpnia 1873. Po ustanowieniu statutu Towarzystwo zostało zarejestrowane 19 marca 1874 z siedzibą w Nowym Targu. W maju 1874 zmieniło nazwę na Towarzystwo Tatrzańskie i przeniosło swoją siedzibę do Krakowa.

Gliwice (śl. Glywicy, łac. Glivitium, niem. Gleiwitz, czes. Glivice albo Hlivice) - miasto w południowej Polsce na prawach powiatu w województwie śląskim, siedziba władz ziemskiego powiatu gliwickiego oraz diecezji gliwickiej.

Cały czas intensywnie się wspinał. Dokonał m.in. pierwszego zimowego wejścia Żlebem Drège'a na Granaty (1953, z Jerzym Mitkiewiczem, Tadeuszem Rogowskim i Witoldem Udzielą). W 1957 r. jako uczestnik pierwszej po wojnie polskiej wyprawy w Kaukaz zdobył wschodni szczyt Elbrusa. W latach 1960-1965 wyjeżdżał w Alpy Wschodnie i Dolomity, w których przeszedł wiele dróg skalno-lodowych – wspinał się tam m.in. z Januszem Chaleckim i Wandą Rutkiewicz. Uprawiał też narciarstwo wysokogórskie. Od 1952 r. był instruktorem narciarskim PZN, a później również instruktorem skialpinizmu i przez wiele lat prowadził obozy szkoleniowe w Dolinie Pięciu Stawów Polskich. Był aktywny do ostatnich lat życia: jeszcze w wieku 90 lat jeździł na nartach i wspinał się w skałkach.

Wspinaczka techniką sztucznych ułatwień, zwana też hakówką lub wspinaczką hakową – rodzaj wspinaczki, w którym jako stopnie czy chwyty wykorzystywane są osadzane przez wspinacza punkty asekuracyjne.

Dolina Pięciu Stawów Polskich (słow. dolina Piatich Poľských plies, niem. Tal der Polnischen Fünf Seen, węg. Lengyel-Öt-tó völgy) – dolina w polskich Tatrach Wysokich.

Został pochowany w grobowcu rodzinnym na Nowym Cmentarzu przy ul. Nowotarskiej w Zakopanem.

Bibliografia

(mb): Senior ekstremalista, w: "Tatry" nr 4 (34), jesień 2010, s. 13, ISSN 0867-4531;

Radwańska-Paryska Zofia, Paryski Witold Henryk: Dziędzielewicz Zdzisław, w: "Wielka encyklopedia tatrzańska", Poronin 1995, ISBN 83-7104-008-3;