Zespół Hornera - Polski Serwis Naukowy

Zespół Hornera jako objaw rozwarstwienia tętnicy szyjnej.

Zespół Hornera – choroba spowodowana przerwaniem współczulnego unerwienia oka pomiędzy ośrodkiem w pniu mózgu, a samym okiem. Do uszkodzenia może dojść na poziomie pierwszego neuronu drogi podwzgórzowo-rdzeniowej (np. przy uszkodzeniu rdzenia szyjnego), na poziomie drugiego neuronu przed zwojem (np. gdy pień współczulny jest uciśnięty przez guz płuca) lub po przełączniu włókien w zwojach (np. na wysokości tętnicy szyjnej wewnętrznej, w guzach zatoki jamistej). U dzieci zespół Hornera może prowadzić do heterochromii. Zespół został nazwany od szwajcarskiego okulisty Johanna Friedricha Hornera, który jako pierwszy opisał zespół w 1869.

Anhydroza (łac. anhidrosis) to znacznie zmniejszone lub całkowicie zanikłe wydzielanie potu. Przeciwnym objawem jest hyperhidrosis. Łagodniejsza forma jest określana jako hypohidrosis.

Enoftalmia (łac. enophtalmos) - zapadnięcie się gałki ocznej w oczodole, pojawia się w przypadku zmniejszenia zawartości oczodołu, do czego może dochodzić w wyniku:

Klasycznymi objawami zespołu Hornera związanymi z samym narządem wzroku są:

ptosis – zwężenie szpary powiekowej po zajętej stronie, spowodowane porażeniem lub osłabieniem mięśni tarczkowych górnych i dolnych unerwionych współczulnie.

miosis – zwężenie źrenicy oka po stronie uszkodzenia, spowodowane działaniem mięśnie zwieracza źrenicy bez opozycji rozwieracza, czego skutkiem jest nierówność źrenic (anisocoria). Źrenica nie rozszerza się w ciemności.

enophtalmus – zapadnięcie gałki ocznej do oczodołu, wywołane porażeniem mięśnia oczodołowego unerwionego współczulnie.

niedobarwliwa różnobarwność tęczówek (ta po stronie zespołu Hornera jest jaśniejsza, objaw może być obserwowany, jeśli zmiana jest wrodzona lub długotrwała

źrenica bardzo wolno się rozszerza.

Zespół Hornera może też być objawem guza Pancoasta, który rozwija się w szczycie płuca i nacieka pień współczulny uszkadzając go. Wtedy dochodzi do zaniku aktywności współczulnej w obszarze unerwianym przez pień współczulny i wystąpienia wymienionych wyżej objawów ocznych, a także dodatkowych:

Pot – wydzielina gruczołów potowych. Składa się głównie z wody (~ 99%), soli, tłuszczów, mocznika, kwasu mlekowego, węglowodanów, związków mineralnych (np. potas, wapń, magnez, żelazo). Jego skład zależy od spożywanych pokarmów, warunków klimatycznych, czynników hormonalnych oraz współistniejących schorzeń.

Układ współczulny, układ sympatyczny (łac. systema sympathica) - część autonomicznego układu nerwowego, odpowiadająca za przygotowanie organizmu do walki bądź ucieczki. Jest on aktywny w czasie stresu i powoduje następujące reakcje organizmu:

anhidrosis – upośledzenie wydzielania potu na części twarzy po zajętej stronie

vasodilatatio – rozkurcz mięśniówki naczyń skórnych skutkujący ich rozszerzeniem.

Inne objawy to pozorny wytrzeszcz, przejściowe obniżenie ciśnienia w gałce ocznej, zmiany w składzie łez.

Można odróżnić lokalizację uszkodzenia obwodową od ośrodkowej, podając do oczu 1% roztwór kokainy:

Guz Pancoasta (zespół Pancoasta, ang. Pancoast syndrome) – szczególna postać kliniczna raka oskrzela, zlokalizowanego obwodowo w okolicy szczytu płuca.

Anizokoria – objaw polegający na nierównomiernej szerokości źrenic, będący wynikiem zaburzenia odruchu źrenicznego po jednej ze stron. Najczęstszą przyczyną jest nierównomierne pobudzenie nerwów współczulnych unerwiających mięśnie rozwierające źrenice.

kokaina działa na adrenergiczne zakończenia nerwowe, blokując wychwyt zwrotny adrenaliny, co powoduje rozszerzenie źrenicy, jeżeli uszkodzenie jest przedzwojowe.

jeśli uszkodzony jest neuron zazwojowy, podanie kokainy nie powoduje prawie żadnego efektu, ponieważ brak jest zakończeń nerwowych, na które mogłaby ona działać.

Zobacz też

Zespół Wallenberga

Przypisy

Gesundheit B., Greenberg M. Medical mystery: brown eye and blue eye--the answer.. „The New England journal of medicine”. 22 (353), s. 2409–10, grudzień 2005. doi:10.1056/NEJM200512013532219. PMID 16319395.
Horner JF. Über eine Form von Ptosis. Klin Monatsbl Augenheilk 1869;7:193-8.
Horner's syndrome w bazie Who Named It (ang.)

Linki zewnętrzne

Horner Syndrome w serwisie eMedicine (ang.)

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Ptoza (łac. ptosis) – opadnięcie powieki, objaw porażenia mięśni powieki oka. Schorzenie to jest wadą rozwojową spotykaną najczęściej u dzieci, występującą często rodzinnie. Objawia się jedno- lub obustronnym opadnięciem powiek i częściowym przysłonięciem gałki ocznej. Istnieje również rzadziej spotykana nabyta forma choroby. Ptoza jest także jednym z objawów zespołu Hornera.

Choroba - jedno z podstawowych pojęć medycznych, ogólne określenie każdego odstępstwa od pełni zdrowia organizmu. Zdefiniowanie stanu chorobowego jest tak samo trudne, jak sprecyzowanie stanu pełni zdrowia.