Zespół klasztorny kamedułów na Bielanach

Główny gmach UKSW na warszawskich Bielanach, w głębi kościół pokamedulski

Kościół pokamedulski na Bielanach

Grób Stanisława Staszica na zewnątrz kościoła

Zespół klasztorny kamedułów na Bielanach – zespół obiektów pokamedulskich, w skład którego wchodzą kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, św. Józefa i św. Ambrożego i zabudowania klasztorne. Obecnie parafia błogosławionego Edwarda Detkensa spośród 108 męczenników w Warszawie, przy ul. Dewajtis w Lesie Bielańskim w dzielnicy Bielany.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Refektarz (łac. refectorium od reficere – odnawiać) – w budynkach klasztornych, seminariach duchownych duże pomieszczenie służące jako jadalnia. Refektarze umieszczane były najczęściej przy krużganku, w skrzydle oddalonym od kościoła (najczęściej było to skrzydło południowe lub północne). Była to sala najczęściej przykryta sklepieniem krzyżowym, oświetlona dużymi oknami.

Opis

Kościół został wzniesiony dla zakonu Kamedułów, przybyłych tu z Bielan krakowskich, w latach 1669-1710, lecz prace wykończeniowe ciągnęły się przez następne pół wieku. Kościół wzniesiony został w stylu późnobarokowym na planie wydłużonego ośmioboku z dwoma dużymi kaplicami. Wnętrza kościoła zdobi stiukowa dekoracja rokokowa oraz cenne obrazy. W zakrystii na sklepieniu znajdują się malowidła M. A. Palloniego z drugiej połowy XVII wieku, w kościele znajduje się serce Michała Korybuta Wiśniowieckiego oraz grób Stanisława Staszica. Siedziba Kampinosko-Bielańskiej Kapituły Kolegiackiej.

Infirmeria – (łac. infirmus – słaby, chory) sala przeznaczona dla chorych w budynkach zamieszkiwanych przez duże grupy osób (klasztory, koszary wojskowe, bursy lub internaty itp.). W okresie średniowiecza infirmeria umieszczona przy klasztorze pełniła nie tylko rolę szpitala, ale też przytułku dla ludzi starych i ubogich.

Bielany – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VII Zwierzyniec, dawniej wieś, nad Wisłą na południowo-zachodnim skraju Lasku Wolskiego. Od północy graniczy ona z Chełmem a od wschodu z Przegorzałami. Natomiast od zachodu z leżącymi już poza Krakowem Kryspinowem i Piekarami.

Oprócz kościoła zachowane są do dziś inne zabudowania klasztorne: refektarz, infirmeria, dom gościnny i trzynaście domków pustelniczych - eremów. Kameduli zostali wypędzeni z Warszawy przez zaborców i nie wrócili już nigdy na warszawskie bielany.

Obecnie z zespołem klasztornym sąsiaduje dawna Akademia Teologii Katolickiej, obecnie Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Zabytek

Zespół wpisany jest do rejestru zabytków jako zespół klasztorny kamedułów na Bielanach, ul. Dewajtis 3, nr rej.: 18/1 z 1.07.1965:

Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (UKSW) (łac. Universitas Cardinalis Stephani Wyszyński Varsoviae) – warszawski państwowy uniwersytet wywodzący się z Akademii Teologii Katolickiej.

Edward Detkens (ur. 14 października 1885 we wsi Mokotów, zm. 10 sierpnia 1942 w Dachau) – polski duchowny katolicki, błogosławiony Kościoła katolickiego, duszpasterz środowisk akademickich w Warszawie.

kościół pw. Niepokalanego Poczecia NMP, 1669, 1734-58, nr rej.: 18/5 z 1.07.1965

13 eremów kamedulskich, 2 poł. XVII, nr rej.: 18/2 z 1.07.1965

budynki poklasztorne, XVIII-XX, nr rej.: 18/3 z 1.07.1965

grób Staszica, 1876, nr rej.: 18/4 z 1.07.1965

obudowa źródła, 1835, nr rej.: 18/6 z 1.07.1965

Przypisy

Rejestr zabytków - Warszawa

Ciekawostki

"Najbardziej znanym kamedułą" dzięki powieści Henryka Sienkiewicza na warszawskich Bielanach był brat Jerzy czyli pułkownik Jerzy Michał Wołodyjowski - jego figura w habicie znajduje się w otworze wieży kościoła - zob. strona parafii - linki zewnętrzne.

W kościele kręcone są zdjęcia do serialu telewizyjnego "Plebania".

Zobacz też

Kościół ojców kamedułów na Bielanach w Krakowie

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Linki zewnętrzne

strona parafii bł. Edwarda Detkensa w Lasku Bielańskim (pol.). [dostęp 23 maja 2009].

Kameduli (pol.). [dostęp 23 maja 2009].

najsłynniejszy kameduła brat Jerzy, czyli pułkownik Jerzy Michał Wołodyjowski w oknie wieży koscioła kamedulskiego na Bielanach (pol.). [dostęp 23 maja 2009].

Na mapach: 52°17′45″N 20°57′36″E / 52.29583, 20.96

Michał Tomasz Korybut Wiśniowiecki herbu Korybut (ur. 31 lipca 1640 w Białym Kamieniu na Wołyniu, zm. 10 listopada 1673 we Lwowie) – król Polski i wielki książę Litwy w latach 1669-1673.

Rejestr zabytków – wykaz obiektów uznanych za zabytki na podstawie decyzji wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Wpis do rejestru zabytków jest jedną z form ochrony zabytków w Polsce. Rejestr zabytków dla obiektów z terenu danego województwa prowadzi właściwy Wojewódzki Konserwator Zabytków.