Zeszyty Historyczne - Polski Serwis Naukowy

Zeszyty Historyczne – kwartalnik (do 1973 półrocznik) emigracyjny wydawany w latach 1962- 2010 przez Instytut Literacki w Paryżu, (od 2003 redagowany przez warszawskie Towarzystwo Opieki nad Archiwum Instytutu Literackiego w Paryżu). Publikował dokumenty, relacje, pamiętniki, wspomnienia i opracowania poświęcone najnowszej historii Polski. Z uwagi na to, że było wydawane na emigracji, a co za tym idzie - pozbawione ingerencji cenzury, pismo stanowiło wolne forum dyskusji i prezentacji naukowej. Skupiało wielu wybitnych badaczy i publicystów emigracyjnych (m.in. Piotr S. Wandycz, Józef Garliński, Zbigniew S. Siemaszko, Tadeusz Wyrwa) i krajowych (m.in. Grzegorz Mazur, Andrzej Friszke, Andrzej Paczkowski, Aleksandra Ziółkowska-Boehm).

Aleksandra Ziółkowska-Boehm (pisownia także: Aleksandra Ziolkowska-Boehm, ur. 15 kwietnia 1949 r. w Łodzi), polska pisarka, od 1990 r. zamieszkała w Wilmington w stanie Delaware w USA.

Henryk Maria Giedroyc (ur. 12 stycznia 1922 r. w Warszawie - zm. 21 marca 2010 r. w Maisons-Laffitte) - brat Jerzego Giedroycia, kierownik Instytutu Literackiego w latach 2003-2010.

W okresie PRL niektórzy autorzy krajowi publikowali swoje teksty w "Zeszytach Historycznych" pod pseudonimami. Po 1980 pismo było przedrukowywane w kraju m.in przez Krakowskie Towarzystwo Wydawnicze (do 1989 poza zasięgiem cenzury). W połowie lat 90. nakładem Oficyny Wydawniczej Pomost ukazała się w Polsce reedycja pierwszych stu numerów.

Andrzej Friszke (ur. 29 sierpnia 1956 w Olsztynie) – polski historyk, były członek Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej, profesor nauk humanistycznych.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Przez niemal 40 lat redaktorem był Jerzy Giedroyc, po jego śmierci w 2000 – Zofia Hertz (od września 2000 do czerwca 2003), a od czerwca 2003 pismo redagował Jacek Krawczyk.

W 2009, w dowodzie uznania za wkład w ochronę polskiego dziedzictwa narodowego poza granicami kraju, Prezes Instytutu Pamięci Narodowej uhonorował zespół redakcyjny kwartalnika "Zeszyty Historyczne" nagrodą "Kustosza Pamięci Narodowej" im. Grzegorza Jakubowskiego.

W czerwcu 2010 ukazał się ostatni 171 numer Zeszytów Historycznych.

Zofia Hertz, z domu Neuding (ur. 27 lutego 1910 w Warszawie zm. 20 czerwca 2003 w Maisons-Laffitte) – współzałożycielka Instytutu Literackiego, najbliższa współpracownica Jerzego Giedroycia – redaktora paryskiej Kultury, po jego śmierci dyrektor Instytutu Literackiego w Paryżu.

Kustosz Pamięci Narodowej – nagroda przyznawana za szczególnie aktywny udział w upamiętnianiu historii Narodu Polskiego w latach 1939–1989, a także za działalność publiczną zbieżną z ustawowymi celami Instytutu Pamięci Narodowej; ustanowiona w lipcu 2002 przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej prof. Leona Kieresa. Kandydatów do Nagrody mogą wysuwać instytucje, organizacje społeczne i naukowe oraz osoby fizyczne. Ma charakter honorowy, a jej laureaci otrzymują tytuł Kustosza Pamięci Narodowej. Nagroda ma przywrócić szacunek dla narodowej przeszłości, chronić wartości, dzięki którym Polska przetrwała przez lata zniewolenia.

Przypisy

paryska "Kultura" : Towarzystwo opieki
Uroczystość wręczenia nagród Kustosz Pamięci Narodowej – Warszawa, 16 czerwca 2009, ipn.gov.pl
"Decyzję o zakończeniu wydawania pisma podjął pod koniec ubiegłego roku młodszy brat Redaktora z Maisons-Laffitte, Henryk Giedroyc, od 2003 r. kierownik Instytutu Literackiego. W liście wysłanym do stałych autorów pisma z prośbą o przesłanie tekstów napisał m.in.: W Polsce rozwija się nieskrępowana nauka historyczna, można publikować wszystko, archiwa są dostępne. "Zeszyty Historyczne" spełniły swą rolę i mamy nadzieję, że nie zaistnieje nigdy więcej sytuacja, w której znów trzeba będzie na emigracji szukać przestrzeni wolności do badań i publikacji. Ma się rozumieć, że decyzję tę podjęliśmy nie bez smutku i nie bez nostalgii. (...) Nie chcielibyśmy, aby numer ten stał się laurką – byłoby to obce założycielowi pisma. Mamy też świadomość rozmaitych błędów, popełnionych na łamach naszego pisma. W pożegnalnym numerze liczymy na oceny wolne od bieżących implikacji i polemik ad personam. Niestety, Henryk Giedroyc nie doczekał momentu wydania ostatniego numeru - zmarł 21 marca tego roku w Maisons-Laffitte. W związku z tym w numerze 171 „Zeszytów Historycznych” ukazał się zbiór tekstów poświęconych zmarłemu, w tym jego notatki z pobytu w Rumunii w latach 1939-1940" Ukazał się ostatni numer "Zeszytów Historycznych", portal histmag.org

Bibliografia

Zespół redakcyjny kwartalnika "Zeszyty Historyczne", ipn.gov.pl

Mikołaj Tyrchan , Krajowe publikacje na łamach "Zeszytów Historycznych" (1962 - 1989) Studia Medioznawcze, Nr 4 (19) 2004, Instytut Dziennikarstwa UW. tu dostępny pełny tekst po angielsku: Zeszyty Historyczne Publications (1962-1989)