Zhuangxiang - Polski Serwis Naukowy

Król Zhuangxiang z państwa Qin (wym. czuang-śiang, pol. Czuang-siang, chiń.: 庄襄, imię prywatne: Zichu, chiń.: 子楚, pol.: Tsy-cz'u) – władca Qinu w latach 249-247 p.n.e.; ojciec Zhenga, przyszłego Pierwszego Cesarza Chin.

Był synem następcy tronu w państwie Qin, księcia An Guo Juna oraz konkubiny Xiaju. Ponieważ konkubina ta nie cieszyła się wielką przychylnością księcia, jej syn został wysłany jako zakładnik do Handanu, stolicy państwa Zhao. Ponieważ prowadziło ono konflikt z Qinem, Zichu nie był tam dobrze traktowany.

Polskie transkrypcje języka chińskiego – szereg transkrypcji języka chińskiego na alfabet łaciński opracowanych przez polskich autorów z myślą o użytkownikach języka polskiego, w sposób najbardziej zbliżony do polskiej ortografii oraz oryginalnej wymowy. W przeciwieństwie do transkrypcji zachodnich, żadna z nich nie uzyskała statusu uniwersalnej, dlatego w ostatnich latach polscy wydawcy coraz częściej stosują spopularyzowaną przez chińskie władze oficjalną transkrypcję hanyu pinyin. Brak transkrypcji uniwersalnej sprawia, że w polskim piśmiennictwie nie istnieje pisownia ujednolicona nazw chińskich, co utrudnia osobom nie obeznanym z tą problematyką np. porównywanie różnych źródeł.

Imiona chińskie (chiń. 名字; pinyin: míngzì) są jedno- lub dwusylabowe i zgodnie z tradycją wymienia się je po nazwisku. O ile w kulturze zachodniej wymyślanie nowych imion należy do rzadkości, to w Chinach jest zasadą. Chociaż niektóre imiona się powtarzają (co wynika z wielkiej liczby Chińczyków), to nie istnieje żadna ustalona, powiązana z kalendarzem lista imion. Chińczycy nie obchodzą imienin.

W Handanie Zichu zaprzyjaźnił się z Lü Buweiem, bogatym kupcem. W jego domu poznał konkubinę, z którą spłodził męskiego potomka. Według Sima Qiana, dziecko w rzeczywistości było synem kupca Lü. Podsunął on Zichu brzemienną kobietę, która ukryła swój stan. Konkubina imieniem Zhaoju została żoną księcia Zichu i urodziła syna, który dostał na imię Zheng (pol. Czeng). Współcześni historycy przypuszczają, że informacja o tym, iż był to bękart, miała na celu skompromitowanie późniejszego pierwszego cesarza Chin

Qin (778 p.n.e. - 207 p.n.e.) - chińskie państwo w Okresie Wiosen i Jesieni oraz Okresie Walczących Królestw. Wzrost potęgi państwa Qin wiąże się z legistycznymi w duchu reformami, wprowadzonymi w życie przez wpływowego męża stanu Shang Yanga. Dokonał terytorialnego podziału administracji (w miejsce klanowego), wprowadził system odpowiedzialności zbiorowej i surowe kary (donoszenie było przymusowe), dbał o wojsko i chłopów, głównie kosztem kupców i artystów. Zniesiono system studnia-pole, czyniąc podatek ziemski głównym źródłem dochodu państwa. W 221 r. p.n.e. stojący na czele państwa Qin król Zheng zakończył brutalny i bezkompromisowy podbój pozostałych sześciu państw i ogłosił się Pierwszym Cesarzem. Dał w ten sposób pierwszej w Cesarstwie Chińskim Dynastii Qin. Rodowe nazwisko rodziny królewskiej w państwie Qin brzmiało Ying (嬴).

Zhao (wym. dżao) - chińskie państwo w Okresie Walczących Królestw. Jego terytorium pokrywało się częściowo z obszarami dzisiejszej Mongolii Wewnętrznej oraz prowincji Hebei, Shanxi i Shaanxi. U jego północnej granicy zaczynały się ziemie które zajmowali Xiongnu. Stolicą państwa Zhao był Handan (邯郸).

W 50. roku swego panowania dziadek Zichu, Zhaoxiang wysłał armię na Handan. W państwie Zhao podjęto decyzję o zgładzeniu zakładnika z Qinu. Zichu z pomocą Lü Buweia zdołał jednak przekupić straże i zbiec do Xianyangu. Zapewne później dołączyła do niego rodzina.

Sześć lat później, w 250 r. p.n.e. Zhaoxiang zmarł po wieloletnim panowaniu. Tron objął An Guo Ju, który przyjął imię Xiaowang. Panował zaledwie rok, a jego miejsce następnie zajął Zichu, który na tronie przyjął imię Zhuangxiang. W międzyczasie, z państwa Zhao odesłano jego żonę i syna, a do Qinu przybył także Lü Buwei, który został doradcą i kanclerzem nowego władcy, a także przyjął tytuł Wenxing Hou (Książę Wenxing) i objął panowanie nad ziemiami Luoyangu.

Sima Qian (wym. sy-ma ćśien; ur. około 145, zm. około 86 p.n.e.; zi: 子長, Zǐcháng) – chiński historyk, urzędnik na dworze cesarza Walecznego (Wudi) z dynastii Han, także astrolog i reformator kalendarza.

Pierwszy Cesarz [dynastii] Qin (chiń. Qin Shi Huang; ur. 259 p.n.e., zm. 210 p.n.e.), nazywany czasem po prostu Pierwszym Cesarzem – pierwszy władca Cesarstwa Chińskiego, który w 221 r. p.n.e. zjednoczył tzw. Walczące Królestwa na terenie ówczesnych Chin drogą podboju.

W 247 r. p.n.e. Zhuangxiang niespodziewanie zmarł w kwiecie wieku. Według wersji tradycyjnej usunął go, podobnie jak Xiaowanga, Lü Buwei, żeby zrobić miejsce na tronie dla rzekomego następcy tronu i syna Zhuangxianga – Zhenga, który w rzeczywistości był jego synem.

Przypisy

M. Künstler, Pierwsze wieki cesarstwa chińskiego, Wiedza Powszechna, Warszawa, 1972; str. 53