Ziemia kiniecka - Polski Serwis Naukowy

Ziemia kiniecka – terytorium historyczne określane w średniowieczu mianem terra Chinz. Lokalizacja ziemi kinieckiej, a zwłaszcza jej ośrodka terytorialnego, jest sporna. Przeważa pogląd, że obejmowała obszar po obu stronach Odry pomiędzy Pomorzem Zachodnim na północy (przy czym nie sposób dokładnie dociec granic północnych i zachodnich) a ziemią lubuską i ziemią kostrzyńską na południu, zaś ośrodkiem był dzisiejszy Kienitz (Kiniec).

Kosa (niem. w górnym biegu Sprinde, w środkowym Mühlen Fließ, w dolnym Pulver Fließ) – rzeka w województwie zachodniopomorskim, prawy dopływ Myśli, do której uchodzi poniżej Dębna. Długość 21 km, z czego na terenie powiatu myśliborskiego 13,6 km. Szerokość koryta do 2 m, przebieg z północy w kierunku Dębna przez tereny rolnicze i leśne. Dolina rzeki Kosy na odcinku od jez. Czaple do Dębna przekształcona w niewielkim stopniu; występują tu fragmenty lasów łęgowych i olsów, niewielkie stawy rybne, liczne okazałe drzewa oraz stanowiska żurawia, perkoza rdzawoszyjego, wydry i żółwia błotnego.

Wittelsbachowie - jedna z najstarszych dynastii niemieckich. Jej przedstawiciele panowali w krajach niemieckich: Bawarii, Palatynacie Reńskim oraz przejściowo w Brandenburgii. Trzykrotnie zdobywali tron władców Niemiec, jednak nie zdołali go utrzymać w swej rodzinie. Zasiadali także przejściowo na tronach kilku państw europejskich: Szwecji, Danii, Węgier, Czech, Holandii, Grecji. Współcześnie, od 1919 roku uznawani przez jakobitów za prawowitych królów Anglii, Szkocji i Irlandii.

Bardziej szczegółowe próby lokalizacji podają obszar od ujścia rzeki Myśli do Odry, w sąsiedztwie grodu Kienitz, następnie w kierunku wschodnim po rzekę Kosę.

Inna teza utożsamia Chyniec–Kinic z grodem Neutrebbin, położonym na wschodnim brzegu Odrzycy (starej Odry). Ziemia kiniecka miałaby obejmować południową część łęgu odrzańskiego, w obrębie ramion Odry i Odrzycy oraz teren przylegający od północy do rzeki Myśli wokół Mieszkowic.

Pomorze Zachodnie (pol.Pomorze Nadodrzańskie, kasz. Zôpadnô Pòmòrskô, niem. Pommern) - kraina historyczno-geograficzna nad dolną Odrą i mniejszymi rzekami uchodzącymi do Zatoki Pomorskiej, między Reknicą a Łebą. Na zachodzie przechodzi w Meklemburgię i Brandenburgię, na południu w ziemię lubuską oraz Wielkopolskę (Krajnę), a na wschodzie w Pomorze Gdańskie.

Łan (łac. laneus, cs. lán, niem. Lahn lub Hube, w dialekcie szwabskim również hueb, huebm, hufe) - dawna jednostka podziału pól wspólnoty w średniowiecznej Europie Zachodniej. Jednostka ta służyła pomiarom powierzchni i długości ziemi przeznaczonej pod zasiewy, zgodnie z przywilejem nadanym osadnikowi przez głowę panującą z przeznaczeniem do uprawy. W Polsce i w Czechach od XIII wieku była to jednostka miernicza dla określania rozmiarów podstawy uposażenia chłopa osadzonego na wsi na prawie niemieckim.

Identyfikacja Chinz z Chojną czy Cedynią jest obecnie negowana; w źródłach jednoznacznie wyróżnia się równoczesne istnienie odrębnych jednostek terytorialnych cedyńskiej i kinieckiej, przy czym Chojna leżała właśnie w krainie cedyńskiej. Ziemia chojeńska w sensie społeczno-gospodarczym i administracyjno-politycznym ukształtowała się ostatecznie w 1 poł. XV w. w okresie rządów krzyżackich.

Barnim I Dobry (ur. ok. 1210 r., zm. 14 listopada 1278 r. w Dąbiu) – książę szczeciński, z dynastii Gryfitów. Syn Bogusława II i Mirosławy, córki księcia/namiestnika gdańskiego Mściwoja I.

Książęta pomorscy. Pomorze jest geograficznym i historycznym regionem w obecnych granicach północnej Polski i Niemiec, na południowym wybrzeżu Bałtyku po obu stronach Odry i sięga na wschodzie do Wisły, a na zachodzie do rzeki Reknicy.

Wiadomości źródłowe o ziemi kinieckiej są bardzo skąpe. Z 1234 r. pochodzi dokument nadania chwarszczańskim templariuszom wsi Dargomyśl wraz z 200 łanów ziemi nad Myślą w ziemi kinieckiej (in terra Chinz) przez Henryka Brodatego, ale dokument fundacyjny wystawił książę pomorski Barnim I, podkreślając w ten sposób swoje uprawnienia do tego obszaru. Układ o dziesięciny biskupa lubuskiego z templariuszami z 1235 r. wspomina, że owe 200 łanów było położonych in territorio castri de Kinch. Kolejna wzmianka pochodzi z 1246 r. i dotyczy decyzji legata papieskiego w sporze o granicę diecezjalną, który przyznał krainę kiniecką (terra Chintz) biskupom kamieńskim, do których należała najprawdopodobniej aż do czasów reformacji. Dokument sprzedaży części ziemi lubuskiej z 20.04.1249 r. przez Bolesława Rogatkę arcybiskupowi magdeburskiemu zalicza do odstąpionych obszarów również ziemię kostrzyńską oraz ziemię kiniecką z nazwą ośrodka Chynez (Preterea attinet Lubus ista loca castrorum sita infra terminos prenotatis: Chynez et terra que attinet, Kosterin {Kostrzyn nad Odrą} cum tota terra attinente), co mogło stać się podstawą dla margrabiów, wkrótce władców ziemi lubuskiej, do wypierania z ziemi kinieckiej księcia pomorskiego. Z pewnością już w 1250 r. margrabiowie brandenburscy przeniknęli do ziemi kinieckiej, zajmując następnie kolejne (cedyńska 1252, myśliborska ok. 1253, golenicka 1276, pełczycka 1280, lipiańska 1276/7, choszczeńska po 1269, drawska koniec XIII w., świdwińska 1283) i tworząc tzw. Nową Marchię. Po wygaśnięciu dynastii askańskiej, w latach 1320-1323 wraz z całą Nową Marchią w faktycznym władaniu książąt pomorskich, następnie dynastii Wittelsbachów.

Kostrzyn nad Odrą (do 2003 Kostrzyn; niem. Küstrin, łac. Cozsterine) – miasto w północno-zachodniej części województwa lubuskiego, w powiecie gorzowskim ziemskim. Kostrzyn nad Odrą graniczy z następującymi gminami:

Dynastia askańska – ród niemiecki panujący w Brandenburgii, Saksonii oraz kilku mniejszych księstwach: Saksonia-Lauenburgu, Anhalt. Jej przedstawicielka z linii Anhalt-Zerbst - Zofia Augusta Fryderyka - rządziła także pod imieniem Katarzyna II Wielka, jako imperatorowa Rosji. Dynastia wzięła nazwę od łacińskiej nazwy miasta Aschersleben – Askania (lub też Ascharia).

Przypisy

Edward Rymar: Studia i materiały z dziejów Nowej Marchii i Gorzowa: szkice historyczne. Gorzów Wlkp.: 1999, s. 17, 49-50. ISBN 83-909122-1-X.
Fiedler U.: Das Land Lebus in piastischen Zeit. W: Centrum i zaplecze we wczesnośredniowiecznej Europie Środkowej. S. Możdzioch (red.). Wrocław: 1999.
Józef Spors. Lokalizacja grodu i ziemi kinieckiej. „Roczniki Historyczne”. 52, s. 113-140, 1986.
"...Dargumiz in terra Chinz iuxta Aquam, que Mizla wlgari nomine appellatur, cum Ducentis mansis, cum omni libertate et utilitate, nec non Jure Teutonicali contulimus et donamus possidendam..." Riedel A., Codex diplomaticus Brandenburgensis, XIX Band (1860), s. 2
Maria Starnawska: Między Jerozolimą a Łukowem. Zakony krzyżowe na ziemiach polskich w średniowieczu. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2006, s. 58. ISBN 83-7181-426-7.
Edward Rymar: Studia i materiały z dziejów Nowej Marchii i Gorzowa: szkice historyczne. Gorzów Wlkp.: 1999, s. 49. ISBN 83-909122-1-X.