Ziołorośla - Polski Serwis Naukowy

Ziołorośla – zbiorowiska roślinne budowane głównie przez rośliny zielne (stąd nazwa).

Typy ziołorośli:

ziołorośla wysokogórskie (Adenostylion, klasa Betulo-Adenostyletea)

nadpotokowe ziołorośla lepiężnikowe

Naturalne i półnaturalne ziołorośla nadrzeczne i okrajkowe (Galio-Urticenea, klasa Artemisietea)

Ziołorośla wysokogórskie (Adenostylion)

Wysokogórskie ziołorośla na Czerwonych Wierchach w Tatrach

Skupiska wysokiej, bujnie rozwiniętej roślinności górskiej. Występują w miejscach szczególnie sprzyjających wegetacji – z przepływającą dobrze natlenioną wodą, dobrze nasłonecznionych, o przepuszczalnym podłożu i zasłoniętych od wiatru. Są to więc okolice potoków górskich, źródeł, kotlinki zasilane wodą wypływającą spod skał, a także stale wilgotne miejsca na skraju lasu, śródleśnych polanach i w skalnych kotlinkach. Są ulubionym miejscem, gdzie wypasają się kozice, świstaki, jelenie. Stale odwiedzając ziołorośla przy okazji użyźniają je odchodami. Tworzy się coraz żyźniejsza gleba. W wysokich położeniach górskich wykształcają się również pokrewne florystycznie traworośla (Calamagrostion) zdominowane przez trawy.

Starzec zwyczajny (Senecio vulgaris) – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych. Rodzimy obszar jego występowania to Europa, znaczna część Azji i Afryka Północna (Algieria, Libia, Maroko, Tunezja). Znacznie jednak powiększył swój zasięg i jako gatunek zawleczony rozprzestrzenił się w innych rejonach świata. Jest pospolity na terenie całej Polski. Prawdopodobnie archeofit.

Wyżpin jagodowy (Cucubalus baccifer L.) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych. Rosnie dziko w Azji, Europie i Afryce Północnej. W Polsce osiąga północną granicę zasięgu i w północnej części Polski występuje rzadko. Na południu występuje częściej, ale również są to zwykle pojedyncze stanowiska, łatwe do wypatrzenia gdyż żywa zieleń rośliny rzuca się w oczy z daleka.

Gatunkami charakterystycznymi dla ziołorośli wysokogórskich związku Adenostylion alliariae są: kozłek bzowy (Valeriana sambucifolia), lepiężnik biały (Petasites albus), lepiężnik wyłysiały (Petasites kablikianus), miłosna górska (Adenostyles alliariae), modrzyk górski (Cicerbita alpina), omieg górski (Doronicum austriacum), oset łopianowaty (Carduus personata), ostróżka tatrzańska (Delphinium oxysepalum), ostróżka wyniosła (Delphinium elatum), wierzbownica okółkowa (Epilobium alpestre), tojad mocny (Aconitum firmum).

Karpaty (51-54) (węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. Карпати, czes. i słow. Karpaty) – łańcuch górski w środkowej Europie (jeden z największych w tej części świata), ciągnący się łukiem przez terytoria Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii i Serbii. Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m.

Jaskier kosmaty (Ranunculus lanuginosus) – gatunek rośliny należący do rodziny jaskrowatych. Występuje w środkowej Europie i na Kaukazie. W Polsce jest gatunkiem pospolitym na całym niżu.

Ziołorośla są prawdziwą oazą życia w surowym, wysokogórskim klimacie. Górale nazywali je kozimi ogrodami. Wg nomenklatury fitosocjologicznej te zbiorowiska roślinne należą do klasy Betulo-Adenostyletea. W Polsce zbiorowiska takie występują wyłącznie w wyższych położeniach górskich w Karpatach i Sudetach.

Gwiazdnica gajowa (Stellaria nemorum L.) – gatunek byliny należący do rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae). Występuje w całej niemal Europie, na Kaukazie oraz w USA w stanie Georgia. W Polsce jest rośliną pospolitą na całym niżu i w niższych położeniach górskich.

Modrzyk górski, m. alpejski (Cicerbita alpina) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. Występuje w górach środkowej Europy oraz w północnej Europie. W Polsce występuje w Karpatach i Sudetach oraz w okolicach Bolesławca. Na obszarze swojego występowania roślina dość pospolita.

Nadpotokowe ziołorośla lepiężnikowe (łopuszyny)

Skupiska bujnej roślinności występujące na żwirowiskach górskich potoków, w korytach rzek górskich i stale wilgotnych ciekach wód wypływających ze źródlisk. Zbiorowiska te występują tam, gdzie istnieje stały przepływ wody, a podłoże jest przepuszczalne i pokryte warstwą próchnicy. Roślinami dominującymi i nadającymi charakterystyczną fizjonomię tym zbiorowiskom są tutaj lepiężniki, m.in.: lepiężnik biały Petasites albus i lepiężnik różowy Petasites hybridus. W mniejszej ilości rosną też: świerząbek orzęsiony, bniec czerwony. Te rośliny tworzą górną warstwę. W ich cieniu rosną mniejsze, cieniolubne rośliny: jaskier kosmaty, miodunka ćma, gwiazdnica gajowa, gajowiec żółty, zaraza żółta. Wczesną wiosną, jeszcze przed rozwinięciem liści przez rośliny dominujące zakwita pierwiosnek wyniosły. Zbiorowiska z lepiężnikiem różowym występują również na niżu.

Kielisznik zaroślowy (Calystegia sepium (L.) R.Br) – gatunek byliny należący do rodziny powojowatych (Convolvulaceae). Występuje w prawie całej Europie z wyjątkiem północnej Skandynawii poza tym gatunek kosmopolityczny, liczne podgatunki i odmiany w Azji i obu Amerykach. W Polsce dość pospolity na niżu i w piętrze pogórza.

Kozica, kozica północna (Rupicapra rupicapra) – ssak z rodziny krętorogich (Bovidae), zamieszkujący wysokie góry, takie jak Alpy, Kaukaz, Taurus, Bałkany, Karpaty Wschodnie oraz Tatry. Jeden z dwóch gatunków z rodzaju Rupicapra – drugi to kozica pirenejska, zamieszkujący Pireneje, Apeniny i Góry Kantabryjskie.

Naturalne i półnaturalne ziołorośla nadrzeczne i okrajkowe (Galio-Urticenea)

Bujnie rozwijające się na żyznej ziemi skupiska roślin w otoczeniu stawów, rzek i jezior na nizinach. Przeważnie są to okrajki zarośli łęgowych i wiklinowych. Dużo jest tutaj kielisznika zaroślowego – rośliny wspinającej się po krzewach i drzewach. Oprócz niej występują tu takie rośliny, jak: rdestówka zaroślowa, przytulia czepna, pokrzywa zwyczajna, bluszczyk kurdybanek, oset kędzierzawy, chmiel zwyczajny, który podobnie, jak kielisznik wspina się po drzewach i krzewach, starzec zwyczajny, starzec nadrzeczny, psianka słodkogórz, wierzbownica kosmata, przytulia czepna, dzięgiel litwor nadbrzeżny, kozłek lekarski, wyżpin jagodowy i inne.

Lepiężnik wyłysiały (Petasites kablikianus) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Występuje w Europie: na Półwyspie Bałkańskim oraz w Sudetach i Karpatach. W Polsce występuje głównie w Karpatach, w Sudetach rzadziej, na rozproszonych stanowiskach.

Kozłek lekarski (Valeriana officinalis) - gatunek zbiorowy obejmujący kilka do kilkunastu (lub kilkudziesięciu zależnie od autora) gatunków (podgatunków) o podobnym działaniu leczniczym. Nazwy zwyczajowe: waleriana, baldrian, biedrzan (Pomorze), biełdrzan (Śląsk), kocia trawa, odolan, stoniebo. W naturze (bylina), jako uprawna dwuletnia. Występuje w całej Eurazji z wyjątkiem stref arktycznych i pustynnych. Uprawiany i dziczejący w Ameryce Północnej. W Polsce pospolity.

Bibliografia

Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
Władysław Szafer: Tatrzański Park Narodowy. Zakład Ochrony Przyrody PAN, 1962.
Ziołorośla górskie i ziołorośla nadrzeczne. [dostęp 2009-02-14].