Zobowiązanie - Polski Serwis Naukowy

Zobowiązanie (łac. obligatio) – rodzaj stosunku cywilnoprawnego, węzeł prawny (łac. vinculum iuris) łączący dłużnika z wierzycielem, który polega na tym, że "wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić" (art. 353 § 1 kodeksu cywilnego). Prawo zobowiązań reguluje społeczne formy wymiany dóbr i usług o wartości majątkowej. Zobowiązania to księga trzecia Kodeksu Cywilnego.

Delikt (łac. delictum – czyn niedozwolony, błąd, przewinienie) – pojęcie prawnicze, mające swe korzenie w czasach starożytnego Rzymu. W prawie rzymskim wyróżniano:
Zasady współżycia społecznego - oznaczają minimum powszechnie przyjmowanych zasad poprawności i uczciwości w relacjach z innymi osobami. Jest to zwrot niedookreślony, używany zwłaszcza w przepisach regulujących stosunki cywilnoprawne; stosując go, ustawodawca tworzy klauzulę generalną odsyłającą do norm pozaprawnych. To, czy określone zachowanie jest zgodne z zasadami współżycia społecznego ocenia się w odniesieniu do konkretnego przypadku i całości towarzyszących mu okoliczności, czego weryfikacja jest zadaniem sądu ( patrz art. 5 KC ). Zasady współżycia społecznego stanowią element porządku prawnego. Nie są sankcjonowane ani egzekwowane.

Klasyczna definicja z prawa rzymskiego brzmi: Obligatio est iuris vinculum, quo necessitate adstringimur alicuius solvendae rei secundum nostrae civitatis iuria (łac. zobowiązanie jest węzłem prawnym, który zmusza nas do wykonania świadczenia pewnej rzeczy, według praw naszego państwa).

Cele stosunku zobowiązaniowego:

Akredytywa standby to zobowiązanie banku otwierającego do zapłaty kwoty akredytywy na pierwsze żądanie beneficjenta jeżeli zleceniodawca akredytywy (importer) nie wywiąże się ze swych zobowiązań tzn. nie zapłaci w uzgodnionym terminie za dostarczony towar lub usługę. Akredytywa standby zwana również zabezpieczającą, jest akredytywą o charakterze gwarancji bankowej. Stosowana jest głównie przez banki amerykańskie i japońskie, gdzie nie funkcjonują formy gwarancji bankowych występujące w innych krajach.
Prawo międzynarodowe prywatne - zespół norm, których zadaniem jest wskazanie systemu prawnego (własnego lub obcego państwa) właściwego dla dokonania oceny prawnej konkretnej sytuacji z zakresu prawa cywilnego, prawa rodzinnego i prawa pracy. Normy prawa prywatnego międzynarodowego rozstrzygają konflikty na tle powiązań stanu faktycznego z systemami prawnymi różnych państw - stąd ich nazwa - normy kolizyjne.

ekonomiczne – wymiana dóbr i usług,

zaspokojenie interesów jednej strony (np. wynikających z deliktów),

pozaekonomiczne (np. chęć dokonania przysporzenia przy darowiźnie).

Elementy stosunku zobowiązaniowego

podmioty:

podmiot uprzywilejowany (uprawniony) – wierzyciel

podmiot zobowiązany – dłużnik

treść zobowiązania:

uprawnienia wierzyciela

obowiązki dłużnika

przedmiot zobowiązania – świadczenie, czyli określone zachowanie się dłużnika, którego spełnienia może domagać się wierzyciel, może polegać na działaniu albo zaniechaniu.

Zobowiązanie na mocy prawa wygasa w momencie wywiązania się z niego stron biorących w nim udział. Zobowiązanie ze stanowiska wierzyciela nazywa się wierzytelnością, zaś ze stanowiska dłużnika – długiem. Wierzytelność jest prawem podmiotowym wierzyciela. Wyróżnia się jego dwa rodzaje:

Bezskuteczność względna - art. 59 k.c. - rodzaj szczególnej sankcji będąca skutkiem wadliwości czynności prawnej. Czynność prawa pozostaje ważna, co do zasady wywiera skutki prawne, na które była nastawiona, jednak jest bezskuteczna względem określonej osoby (osób), zachowując przy tym walory swej skuteczności wobec innych podmiotów.
Podmiot prawa - ten, kto może posiadać uprawnienia (prawa) lub obowiązki, a więc ma zdolność prawną. Podmiotowość prawną nadaje prawo. Każdy człowiek jest podmiotem prawa od chwili poczęcia aż do śmierci.

uprawnienia zasadnicze (główne):

uprawnienie do uzyskania świadczenia,

uprawnienie do uzyskania odszkodowania zamiast lub oprócz świadczenia (po zaistnieniu określonych prawem przesłanek),

uprawnienia pomocnicze (uboczne):

uzyskanie odsetek oprócz sumy głównej,

uzyskanie wiadomości o przedmiocie świadczenia,

uzyskanie rachunku z zarządu mieniem,

uprawnienie do zabezpieczenia roszczeń zasadniczych,

uzyskanie spisu masy majątkowej lub zbioru rzeczy

inne.

Skuteczność stosunku zobowiązaniowego

Jest to stosunek prawny typu względnego, tzn. jest on skuteczny jedynie między stronami stosunku prawnego (łac. inter partes), tj. między wierzycielem i dłużnikiem. Jest to przeciwieństwo stosunków prawnych typu bezwzględnego, tj. skutecznych wobec wszystkich (łac. erga omnes), np. stosunki prawnorzeczowe (np. własność).

Prawo zobowiązań – dział prawa cywilnego, obejmujący zespół norm prawnych regulujących formy wymiany dóbr i usług. Reguluje obrót majątkowy między podmiotami prawa cywilnego.
Rzecz, substancja pierwsza, byt jednostkowy (łac. res) - kategoria przedmiotów, od innych przedmiotów (np. zdarzeń czy relacji) różniących się tym, że:

Spotykane są jednak wyjątki od ograniczonej skuteczności:

skarga pauliańska – art. 527 kodeksu cywilnego,

wpisanie praw osobistych i roszczeń do księgi wieczystej – art. 16-17 ustawy o księgach wieczystych i hipotece,

bezskuteczność względna czynności prawnej.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)