Zodiak chiński - Polski Serwis Naukowy

Rzeźby ze znakami chińskiego zodiaku

Zodiak chiński podobnie jak zodiak europejski składa się z 12 znaków. Jednak w przeciwieństwie do zachodniego, cały cykl dzieli się nie tylko na miesiące, ale także 12 lat oraz 12 podwójnych godzin doby. Co więcej, lata również są notowane w cyklu dwunastostopniowym w oparciu o ruch Jowisza. Do oznaczania poszczególnych części cyklu używa się ziemskich gałęzi.

Jowisz – piąta w kolejności oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego. Posiada wiele księżyców (odkryto 63) oraz system pierścieni. Jowisz wraz z Saturnem, Uranem i Neptunem to planety gazowe, czasem nazywane również planetami jowiszowymi.

Żywioły, elementy, pierwiastki – redukcjonistyczna koncepcja filozoficzna, według której świat materialny (wszechświat) składa się z kilku podstawowych pierwiastków. Różne proporcje w jakich występują one w różnych obiektach i substancjach ma odpowiadać za złożoność świata materialnego, a sposoby, w jaki reagują one ze sobą, mają wyjaśniać przemiany w tym świecie. Teorie elementów były popularne w wielu starożytnych kulturach.

Dodatkowo wyróżniane jest 5 żywiołów. W wyniku tego cykl zodiaku wraz z żywiołami trwa 60 lat. Znakom zodiaku chińskiego patronują zwierzęta, których cechy charakterystyczne – według tradycji – dominują u ludzi urodzonych pod danym znakiem. Początek roku chińskiego jest ruchomy, i najczęściej wypada w lutym.

Mars – czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego. Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga wojny – Marsa. Zawdzięcza ją swej barwie, która przy obserwacji wydaje się być rdzawo-czerwona i kojarzyła się starożytnym z pożogą wojenną. Postrzegany odcień wynika stąd, że powierzchnia planety jest pokryta tlenkami żelaza. Mars posiada dwa niewielkie księżyce o nieregularnych kształtach – Fobosa i Deimosa. Prawdopodobnie są to dwie planetoidy przechwycone przez pole grawitacyjne planety. Przypuszcza się, że mogło na niej kiedyś powstać życie, jednak obecnie nie ma na to solidnych dowodów.

Chiński kalendarz – używany w Chinach od II wieku p.n.e. kalendarz księżycowo-słoneczny, który dzieli rok na 12 miesięcy po 29 i 30 dni. Co pewien czas - 7 razy w ciągu 19-letniego cyklu - dodaje się 13 miesiąc. Jest to tzw. cykl Metona z Aten (analogicznie jak w kalendarzu babilońskim).

Na Zachodzie ogranicza się chiński horoskop tylko do roku, ale według chińskich astrologów, zarówno miesiąc jak i dzień urodzenia mogą mieć wpływ na charakter danej osoby.

Tło

Antyczni chińscy astrologowie używali nazw żywiołów w odniesieniu do 5 głównych planet, z którymi je łączono:

Następująca lista przedstawia kolejność żywiołów, a nie planet wobec Słońca. W niektórych źródłach, drewno jest umieszczone przed metalem.

Kalendarz słoneczny, kalendarz solarny - kalendarz oparty na cyklu zmian pór roku związanym z ruchem obiegowym Ziemi wokół Słońca. Rok ma 365 dni, średnia długość roku słonecznego wynosi 365,2422 dni (rok zwrotnikowy), co wymusza wyrównanie roku kalendarzowego co pewien czas (lata przestępne).

Zodiak w astronomii – pas na sferze niebieskiej w płaszczyźnie ekliptyki o szerokości ok. 16°. W jego obszarze znajduje się widoczne z Ziemi Słońce zataczające w ciągu roku pełen obieg. Kąt pełny (360°) podzielony został na 12 równych części, stąd w astronomii wyróżnia się 12 znaków zodiaku. W rzeczywistości gwiazdozbiorów widocznych w płaszczyźnie ekliptyki jest 13 i mają one różne wielkości. Dlatego nie można jednoznacznie utożsamiać znaków zodiaku z gwiazdozbiorami.

Wenus – metal (złoto)

Jowisz – drewno

Merkury – woda

Mars – ogień

Saturn – ziemia

Zgodnie z astrologią chińską, przeznaczenie człowieka jest ustalane przez pozycję głównych planet, razem z pozycja słońca, księżyca, komet oraz znaku zodiaku i czasu, w którym dana osoba się urodziła. System dwunastoletnich cykli zodiaku zwierzęcego został ustanowiony na podst. obserwacji Jowisza (Roczna Gwiazda; chin. 歳星, Suìxīng).

Wenus – druga według oddalenia od . Jest skalnym globem osnutym gęstymi chmurami, które odbijają większość światła słonecznego. Żółtawy kolor chmur atmosfery pochodzi od kwasu siarkowego. Nie ma naturalnego satelity (odkryto jednak planetoidę 2002 VE68 o średnicy około pół kilometra, pozostającą w rezonansie orbitalnym 1:1 z Wenus, z tej racji mogącej być nazywaną quasi-księżycem Wenus). Znak Wenus oznacza płeć kobiety. Jej nazwa wzięła się od rzymskiej bogini miłości, Wenus.

Znaki zodiaku chińskiego

Dla osób urodzonych od 1 stycznia do 20 lutego należy odjąć jeden rok. Dokładna granica zależy od konkretnego roku.
Żywioły: M oznacza metal, W – wodę, D – drewno, O – ogień, Z – ziemię. Oprócz tego czasami uwzględnia się także żywioły Yin i Yang. Lata nieparzyste to Yin, parzyste to Yang.

Bibliografia

Jacques Pimpaneau Chiny. Kultura i tradycje, Dialog, Warszawa 2001, ISBN 83-88238-77-9

Zobacz też

Zodiak europejski

Kalendarz chiński

Kalendarz zodiakalny