Zofia Gomułkowa - Polski Serwis Naukowy

Grób Zofii Gomułkowej na warszawskim Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Zofia Gomułkowa, właściwie Liwa Szoken, później Zofia Szoken (ur. 12 maja 1902, zm. 27 listopada 1986 w Warszawie) – polska działaczka komunistyczna, żona Władysława Gomułki.

Biografia

Urodzona w rodzinie żydowskiej. Po przerwaniu z powodów społecznych nauki w gimnazjum pracowała jako robotnica w fabryce zapałek "Płomyk" na warszawskiej Pelcowiźnie. Należała do Związków Zawodowych Robotników Przemysłu Chemicznego oraz nielegalnej Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (od 1920). W latach 20. więziona przez dwa lata za działalność antypaństwową. Pełniła obowiązki członka egzekutywy i sekretarza okręgów Warszawa i Łódź.

Krynica-Zdrój (do 31 grudnia 2001 roku Krynica, spotykana nieformalna nazwa Krynica Górska – w odróżnieniu od Krynicy Morskiej - jest błędna) – miasto w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Krynica-Zdrój. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa nowosądeckiego. Zwana jest "perłą polskich uzdrowisk". Według danych z 31 grudnia 2006 miasto liczyło 12 868 mieszkańców.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Od 1928 była w związku z Władysławem Gomułką i dopiero w 1950 wzięli ślub cywilny (jako ateiści nie chcieli zawierać małżeństwa kościelnego według carskiego prawa obowiązującego w byłym zaborze rosyjskim). Po dwóch latach urodził się ich jedyny syn Ryszard (Strzelecki). W połowie lat 30. ponownie aresztowana, zwolniona na mocy amnestii z października 1936. W czasie II wojny światowej przebywała wraz z mężem we Lwowie (1939–1942), o od wiosny 1942 w Warszawie (u Mariana i Jadwigi Jabłońskich), gdzie podjęła pracę w fabryce oraz działała w podziemnej PPR jako łączniczka. Od 1944 pracowała w KC PPR. W 1945 została wybrana delegatką powiatu grudziądzkiego na I Zjazd PPR. W latach 40. pracowała jako sekretarka męża w Ministerstwie Ziem Odzyskanych. Podczas pobytu w Krynicy w sierpniu 1951 aresztowana wraz z mężem przez grupę płk. Józefa Światły. Więzienie opuściła w 1954. Po 1956 pełniła funkcje publiczne, m.in. członka komisji kontroli partyjnej przy Komitecie Dzielnicowym PZPR Warszawa–Śródmieście.

Józef Światło, pierwotnie Izaak Fleischfarb (ur. ) – wysoki funkcjonariusz po aresztowaniu Ławrientija Berii w 1953, uciekł na Zachód podczas podróży służbowej do Berlina Wschodniego.

The New York Times – jeden z najważniejszych amerykańskich dzienników o profilu liberalno-lewicowym, wychodzący w Nowym Jorku. Jest trzecią pod względem nakładu gazetą w Stanach Zjednoczonych, po USA Today i The Wall Street Journal. Codzienny nakład wynosi 1,125 mln, a obieg wydania niedzielnego 1,700 mln (dane na 26 grudnia 2004). Właścicielem gazety jest The New York Times Company, która kontroluje również około 40 innych gazet, czasopism i wiele krzyżówek, między innymi The Boston Globe i International Herald Tribune.

Zmarła w Warszawie. Została pochowana 3 grudnia 1986 r. na Cmentarzu Komunalnym na Powązkach. Na pogrzebie pożegnalną mowę nad jej grobem wygłosił Ignacy Loga-Sowiński. Kierownictwo PZPR reprezentowała członkini Biura Politycznego KC PZPR Zofia Stępień.

Odznaczenia

Została odznaczona za działalność społeczną i polityczną m.in.:

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

Andrzej Werblan (ur. 30 października 1924 w Tarnopolu) – polski działacz komunistyczny, historyk, wieloletni członek najwyższych władz PRL, wicemarszałek Sejmu, poseł na Sejm PRL I, III, IV, V, VI, VII i VIII kadencji. Wykładowca Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji

Orderem Sztandaru Pracy I klasy

Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski

Medalem im. L. Waryńskiego

Przypisy

Zmarli, Stolica, nr 11 (2034), Rok XLII, Warszawa, 15 marca 1987, s. 16 (tutaj: 23 listopada); "Trybuna Ludu", zob. Nekrolog, nr 279 (13135), 29-30 listopada 1986, s. 6
Piotr Pytlakowski, Historia pierwszych dam, Polityka, nr 40 (2265), 30 września 2000, s. 102-106
Niech będzie pochwalony ksiądz i jego dzwony
Zmarli, Stolica, nr 11 (2034), Rok XLII, Warszawa, 15 marca 1987, s. 16

Źródła

Andrzej Werblan, Władysław Gomułka sekretarz generalny PPR, Warszawa 1988

(red. Bronisław Syzdek), Władysław Gomułka we wspomnieniach, Lublin 1989

Nekrolog, "Trybuna Ludu", nr 279 (13135), 29-30 listopada 1986, s. 6; Pogrzeb Zofii Gomułkowej, tamże, nr 283 (13139), 4 grudnia 1986, s.2

Zofia Gomułka died, "The New York Times" z 30 listopada 1986

Linki zewnętrzne

Die Witwe spricht, Die Zeit, nr 27/1985, 28 czerwca 1985

"Piewsze damy" Michała Ogórka