Zofia Romanowa - Polski Serwis Naukowy

Zofia Aleksiejewna Romanowa, ros. Софья Алексеевна Романова (ur. 17 września (27) 1657 - zm. 3 lipca (14) 1704) - regentka (w latach 1682 - 1689) i siostra carów Iwana i Piotra, córka cara Aleksego I Michajłowicza Romanowa (1645-1676) i jego pierwszej żony Marii Iljinicznoj Miłosławskiej.

Amur (ros. Амур, mong. Хара-Мурэн "Czarna Rzeka", chiń. Heilong Jiang "Rzeka Czarnego Smoka") – rzeka we wschodniej Azji. Dorzecze Amuru leży na terytoriach Rosji, Mongolii i Chin. Powierzchnia dorzecza 1855 tys. km². Amur powstaje ze złączenia rzek Szyłki i Arguni. Wpada do Morza Ochockiego. Długość Amuru wynosi 2824 km (od źródła Arguni 4444 km).

Aleksy I Michajłowicz (ur. 19 lub 29 marca 1629 w Moskwie, zm. 29 stycznia lub 8 lutego 1676 tamże) – car Rosji w latach 1645-1676, syn Michała (1613-1645), z dynastii Romanowów.

Po śmierci cara Fiodora III, w wyniku sporów i krwawych porachunków pomiędzy strzelcami carskimi i bojarami, ogłoszono równolegle carami dwóch braci zmarłego: 15-letniego Iwana i 10-letniego Piotra, zresztą z różnych małżeństw, i przydano im za regentkę ich 25-letnią siostrę, Zofię. Faktycznie rezolutna Zofia sprawowała niepodzielnie władzę przez 7 lat, gdyż Iwan był niesprawny umysłowo, zaś Piotr zbyt młody.

Carstwo Rosyjskie (ros. Царство Русское, "Carstwo Ruskie") – państwo historyczne istniejące w latach 1547–1721 i rozciągające się od wschodniej Europy poprzez północną część Azji po Ocean Spokojny. Carstwo Rosyjskie było kontynuacją Wielkiego Księstwa Moskiewskiego (1328-1547). W 1547 roku odbyła się koronacja wielkiego księcia moskiewskiego Iwana IV Groźnego na "cara Wszechrusi", co dało początek Carstwu Rosyjskiemu. Carowie rosyjscy nadal jednak używali (do 1917 roku) tytułów m.in. wielkich książąt włodzimierskich, twerskich i moskiewskich.

Klasztor Nowodziewiczy (ros. Новодевичий монастырь) - wybudowany w 1524 roku w Moskwie, dla uczczenia zdobycia Smoleńska. W XVII wieku Zofia Romanowa, siostra cara Piotra I Wielkiego, przebudowała go, a od 1682 roku stał się on jej drugą rezydencją. W tym samym klasztorze została zamknięta, gdy Piotr I przejął władzę. Niedługo później uwięził tam również swą pierwszą żonę Jewdokiję Łopuchiną.

Zofia Romanowa - portret I. Riepina

W 1684 r. Zofia potwierdziła zawarty wcześniej traktat pokojowy ze Szwecją, a w 1686 r. zawarty został w Moskwie traktat z Polską, zwany pokojem Grzymułtowskiego. Nazwa stąd, że na czele polskiego poselstwa stał wojewoda poznański Krzysztof Grzymułtowski. Traktat utrwalił warunki rozejmu andruszowskiego i stanowił pakt obronny obu państw przeciwko Turcji.

Kamczatka - duży półwysep w azjatyckiej części Rosji. Rozdziela Morze Ochockie i Morze Beringa. Jego powierzchnia wynosi około 370 tys. km². Zamieszkany przez około 400 tys. osób. Ludność stanowią głównie Rosjanie, Koriacy i Itelmeni. Głównym miastem jest Pietropawłowsk Kamczacki (195 tys. mieszkańców).

Bojarzy (z bułgarskiego boliare, boliarin) – w średniowiecznej Bułgarii (do XIV wieku), Wołoszczyźnie, Mołdawii i później na Rusi - wyższa szlachta feudalna, magnaci, wielcy właściciele ziemscy. W Księstwie Moskiewskim, w ramach Dumy Bojarskiej, współuczestniczyli w rządzeniu państwem. W Rosji tytuły bojarskie stosowano do czasów Piotra I Wielkiego, który je zniósł.

Przez cały XVII wiek trwały wyprawy odkrywcze rosyjskich podróżników, naukowców i pionierskich osadników w głąb Azji na wschód od Uralu. W pierwszej połowie XVII w. Rosjanie skolonizowali już prawie całą Azję na północ od Mongolii i rzeki Amur, z wyjątkiem Półwyspu Kamczackiego. Jednak w 1689 r. Rosja zawarła wymuszony traktat z Chinami, w którym, w zamian za przywileje handlowe, odstąpiła Chinom Kraj Nadamurski, to jest pas terytorium na północ od Amuru. Głównymi eksploatowanymi ówcześnie bogactwami Syberii były futra i skóry zwierzęce oraz drewno, stanowiące podstawowy, właściwie jedyny, materiał budowlany.

Krzysztof Grzymułtowski herbu Nieczuja (1620-1687) – wojewoda poznański od 1679, dyplomata w służbie królewskiej. Uczestnik i sygnatariusz rokowań pokojowych ze Szwecją w Oliwie w 1660 r. i z Rosją w Moskwie w 1686 r., zakończonych traktatem Grzymułtowskiego. Należał on również do tajnej kompanii w służbie u króla.

Ilja Jefimowicz Repin, ros. Илья Ефимович Репин (ur. 5 sierpnia 1844 w Czuhujiwie, zm. 29 września 1930 w Kuokkala) – malarz rosyjski oraz ukraiński[potrzebne źródło].

W XVII w. Rosja poczyniła też pewne postępy w rozwoju swej gospodarki, w miastach powstały liczne manufaktury, rozwijał się handel zagraniczny. Głównymi towarami eksportowymi były: futra syberyjskie, zboże, sól, ryby, kawior, len, olej konopny i drewno, spławiane wielkimi rzekami. Znaczną przeszkodą w kontaktach zagranicznych był brak dostępu Rosji do Bałtyku i Morza Czarnego.

Rosja jest państwem położonym na dwóch kontynentach. W swojej liczącej ponad 10000[potrzebne źródło] lat historii była zamieszkiwana przez plemiona indoeuropejskie oraz azjatyckie. Pierwsze zasiedlenia przez Słowian miały miejsce w V wieku. Wcześniej obecne terytoria Rosji były zamieszkiwane przez ludy barbarzyńskie. Państwo ruskie powstało w IX wieku. W XI wieku w doszło do rozbicia dzielnicowego. W XIII wieku ziemie rosyjskie zostało podbite przez Mongołów. Panowanie Mongołów skończyło się wraz z odmową płacenia daniny przez Iwana III pod koniec XV wieku. W XVI wieku Rosja stała się carstwem. Panowanie carów skończyło się z początkiem XX wieku wraz z rozstrzelaniem przez bolszewików Mikołaja II Romanowa i jego rodziny i zostało zastąpione przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Panowanie bolszewików trwało do 1991 roku gdy zostało zastąpione przez Federację Rosyjską która istnieje do chwili obecnej.

Strzelcy moskiewscy (ros. cтрельцы, cтрелецкое войско) to rosyjska formacja wojskowa, działająca od początku XVI wieku do XVIII wieku. Była to piechota gwardyjska wyposażona w broń palną.

Zofia, wraz ze swym głównym doradcą księciem Wasylem Golicynem, zamierzała przejąć również formalnie władzę carską, spisek jednakże się nie udał i Zofia została zesłana do Klasztoru Nowodziewiczego. Pełną władzę w Rosji, jako jedyny car, przejął wtedy Piotr I (1689-1725).

Iwan V, (ros. Иван V Алексеевич Романов) (ur. 27 sierpnia (K.J.)/6 września 1666, zm. 29 stycznia (K.J.)/8 lutego 1696) – car rosyjski, syn cara Aleksego Michajłowicza.

Car (buł. цар, ros. царь, srb. цар) – tytuł władcy, pochodzący ze starosłowiańskiego zniekształcenia tytułu cesarza (z łac. caesar). Nierosyjscy historycy wywodzą ten tytuł, używany tylko na ziemiach podbitych przez Mongołów-Tatarów, od Tsagaan Chan (Biały Chan) w odróżnieniu od mongoła (Chana).[potrzebne źródło] Tak nazywany był Iwan I Kalita sprawujący swój urząd księcia moskiewskiego na zmianę z mongolskim chanem.

Genealogia

Zobacz też

Historia Rosji

Carstwo Rosyjskie