Zrzeszenie Kaszubskie - Polski Serwis Naukowy

Zrzeszenie Kaszubskie – pierwsza po II wojnie światowej organizacja społeczno-kulturalna utworzona przez Kaszubów i ich sympatyków, jej sukcesorem jest Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.

Pomysł utworzenia organizacji kaszubskiej pojawił się już w trakcie I Kongresu Kaszubskiego, który odbył się w Wejherowie w dniach 12-13 stycznia 1946 r. Z ramienia władz uczestniczył w nim minister administracji Stefan Matuszewski, jednak pomimo składanych obietnic, nie zezwolono na zrealizowanie żadnej z inicjatyw zgłoszonych na Kongresie.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Wejherowo (kaszb. Wejrowò lub Nowé Miasto, niem. Neustadt in Westpreussen, dawniej Weihersfrey), to miasto i gmina w województwie pomorskim, położone na pograniczu Pojezierza Kaszubskiego i Pradoliny Redy–Łeby, nad rzeką Redą. Stanowi element Małego Trójmiasta Kaszubskiego, jest również częścią aglomeracji gdańskiej. Siedziba powiatu wejherowskiego i gminy Wejherowo. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego, obszar bezpośrednio przylegający do niego tworzy gminę wiejską. Jako jedna z gmin wchodzi w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".

Powstanie organizacji kaszubskiej stało się możliwe dopiero po przełomie październikowym 1956 r., w klimacie głębokiej nieufności władz wobec Kaszubów. Komitet Założycielski Zrzeszenia Kaszubskiego utworzyło 32 działaczy kaszubskich, którzy spotkali się 28 października 1956 r. w Gdyni. Na jego czele stanął Lech Bądkowski, wiceprzewodniczącymi zostali Aleksander Arendt i Henryk Łukowicz, sekretarzem został Robert Komkowski.

Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie (kasz. Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, ang. Kashubian-Pomeranian Association) - organizacja społeczno-kulturalna, zrzeszająca Pomorzan oraz wszystkie osoby, które utożsamiają się z jej celami statutowymi, przede wszystkim wszechstronnym rozwojem Pomorza.

Lech Bądkowski (ur. 24 stycznia 1920 r. w Toruniu, zm. 24 lutego 1984 r. w Gdańsku) – żołnierz, pisarz, dziennikarz, tłumacz oraz kaszubski działacz polityczny, kulturalny i społeczny.

I Walny Zjazd Delegatów Zrzeszenia Kaszubskiego odbył się w Gdańsku 2 grudnia 1956 r. Uchwalono tam statut organizacji i deklarację programową oraz wybrano władze Zrzeszenia. Pierwszym prezesem został Aleksander Arendt.

W 1957 r. Zrzeszenie Kaszubskie miało już 10 oddziałów i 51 kół, które liczyły łącznie 2928 członków.

W 1964 r., po wchłonięciu cierpiącego na uwiąd organizacyjny Zrzeszenia Kociewskiego, organizacja poszerzyła formułę i zakres terytorialny działania, co znalazło odzwierciedlenie w nowej nazwie Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.

Zrzeszenie Kociewskie to kociewska organizacja regionalna założona w czasie odwilży październikowej. Wzorując się na działaniach w sąsiedztwie, gdzie 2 grudnia 1956 roku założono Zrzeszenie Kaszubskie, 13 stycznia 1957 roku zwołano w Starogardzie Gdańskim Zjazd Kociewiaków. Zjazd ten przekształcił się Walne Zebranie Założycielskie kociewskiej organizacji. Prezesem został Czesław Dawicki, a sekretarzem generalnym Antoni Gergik. Przy Zarządzie Głównym powołano Studenckie Koło Kociewiaków pod kierunkiem Bogdana Łuczkowskiego. Koła ZK powstały w Tczewie, Pelplinie, Pinczynie, Krągu, Lubichowie, Gniewie i Skórczu. Organizowano wystawy, popularyzowano nazwę Kociewie, rozpoczęto wydawanie periodyku "Zapiski Kociewskie" (wyszedł tylko jeden numer). Planowano wydawanie miesięcznika "Głos Starogardu" oraz powołanie muzeum regionalnego.

Kaszubi (nazwa własna – Kaszëbi) – zachodniosłowiańska grupa etniczna wywodząca się w prostej linii od Pomorzan zamieszkująca Pomorze Gdańskie i wschodnią część Pomorza Zachodniego. Dzielą się na wiele podgrup etnograficznych, zróżnicowanych językowo i kulturowo (Bylacy – Bëlôcë, Gachy – Gôchë, Józcy – Józcë lub Mucnicy – Mùcnicë, Krubanie – Krëbane, Lesacy – Lesôcë, Morzanie – Mòrzanie, Rybaki – Rëbôcë, Zaboracy – Zabòrôcë). Odrębną i izolowaną podgrupą (wymarłą w XX w.) byli Słowińcy.

Prezesi Zarządu Głównego

1956-1959 Aleksander Arendt

1959-1971 Bernard Szczęsny