Zsigmond Móricz - Polski Serwis Naukowy

Móricz Zsigmond

Zsigmond Móricz (ur. 2 lipca 1879 w Tiszacsécse; zm. 4 września 1942 w Budapeszcie) – węgierski pisarz.

Biografia

Zsigmond Móricz pochodził z biednej rodziny wiejskiej, był synem drobnego rolnika i córki pastora. Już we wczesnej młodości odkrył w sobie pociąg do kultury. Po ukończeniu gimnazjum w Debreczynie, rozpoczął studia na kilku kierunkach, żadnego jednakże nie ukończył. Mimo tego podjął pracę jako dziennikarz w Budapeszcie. Zwrot w kierunku literatury i przełom w jego życiu nastąpił po opublikowaniu w czasopiśmie Nyugat pierwszych opowiadań.

Kontrrewolucja - określenie działań stanowiących reakcję w stosunku do rewolucji. Pierwszy raz użyte podczas rewolucji francuskiej, rozpowszechnione także podczas rewolucji w Rosji.

Nyugat (węg.: "Zachód") – węgierskie czasopismo literackie, założone w 1908 przez Ignotusa (Hugo Veigelsberga), Ernő Osváta i Miksa Fenyő. Jego celem było śledzenie i opis filozoficznych i literackich prądów (takich jak: naturalizm, symbolizm i impresjonizm) na zachodzie Europy w początkach XX w. Nyugat zajmował się zarówno poezją, jak i prozą.

W czasie I wojny był korespondentem wojennym, jego wojenne reportaże stawały się z czasem coraz bardziej krytyczne i koncentrowały się na problemach prostego żołnierza frontowego i jego tęsknocie za pokojem. Czasy rewolucji w 1918 i rządy Rad Robotniczych w 1919 postrzegał pozytywnie, pisał w tym czasie artykuły o powstających spółdzielniach produkcyjnych i oczekiwał reformy rolnej. Po upadku Republiki Rad i zwycięstwie kontrrewolucji, za przychylną postawę względem Rad został uwięziony.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Reportaż (łac. reportare – donosić, oddać, zawiadamiać) – gatunek literacki z pogranicza publicystyki, literatury faktu i literatury pięknej (przez krytykę zwany przewrotnie "bękartem literatury pięknej i brukowej popołudniówki").

W latach 20. i 30. opublikował liczne powieści i opowiadania, uzyskując powszechne uznanie jako pisarz. Oprócz własnych utworów, pisał opracowania na temat zapomnianej, starej węgierskiej literatury i zebrał stare węgierskie pieśni ludowe. W 1939 przejął czasopismo Kelet Népe (Naród wschodu), które szczególną pieczą otaczało twórców ludowych. Móricz zmarł w 1942 r. w Budapeszcie.

Gimnazjum (łac. gymnasium z gr. gymnásion – "miejsce służące gimnastyce") – określony typ szkoły średniej, różnej postaci zależnie od epoki i kraju.