Związek Broni - Polski Serwis Naukowy

"Związek broni" - improwizowany pociąg pancerny I Korpusu Polskiego w Rosji.

Pociąg pancerny Związek Broni 1918 r.

Pociąg sformowany został 10 lutego 1918 w twierdzy Bobrujsk. Składał się ze zwykłej nieopancerzonej lokomotywy i kilku wagonów towarowych, osłoniętych workami z piaskiem oraz - częściowo - pancernymi tarczami okopowymi. Dowódcą i inicjatorem budowy pociągu był por. Stanisław Małagowski (późniejszy dowódca pociągu "Śmiały"). Ochotnicza załoga pociągu liczyła co najmniej 35 ludzi, głównie saperów z 1 pułku inżynierskiego. Jednym z nich był ppor. Stanisław Biega.

Moździerz - rodzaj prostego działa strzelającego stromotorowo. W większości, z wyjątkiem największych rodzajów, nie stosuje się oporopowrotnika. Ponieważ rolę ciężkich moździerzy oblężniczych przejęło lotnictwo, obecnie często definiuje się moździerz jako działo nie mające oporopowrotnika. Bywa także utożsamiany z moździerzem piechoty, nazywanym moździerzem właściwym. W starszej literaturze można spotkać nazwę miotacz lub miotacz min.

Granatnik – indywidualna lub zespołowa broń strzelecka o kalibrze nieprzekraczającym zwykle 40 mm, przeznaczona do zwalczania celów powierzchniowych pociskami wybuchowymi (granatami) na dystansach do 400 metrów.

Pociąg uzbrojony został w jedną 76,2 mm armatę polową wz. 1902, na platformie kolejowej i kilka ciężkich karabinów maszynowych Maxim wz. 1910. Na jednym z wagonów pociągu ustawiony został samochód pancerny Austin z uszkodzonym podwoziem, uzbrojony w dwa ckm-y Maxim w wieżach obrotowych. Prawdopodobnie załoga pociągu posiadała też 8 moździerzy lub granatników, lecz bez amunicji.

Pociąg pancerny – pociąg złożony z opancerzonego parowozu i kilku wagonów pancernych uzbrojonych w działa i broń maszynową, a czasami także z drezyn pancernych lub bojowych wagonów motorowych.

Armata wz. 02/26 (prawosławna lub putiłówka) to broń powstała w wyniku polskiej modyfikacji części rosyjskich armat 76,2 mm wz. 1902 z okresu I wojny światowej, które znalazły się w polskich rękach po upadku Imperium Rosyjskiego. W ramach ujednolicenia amunicji z francuskimi armatami 75 mm wz. 1897 w 1926 większość tychże armat w posiadaniu WP została przekalibrowana (przez włożenie "koszulki") na 75 mm i otrzymała nazwę wz. 02/26. Produkcji ich w Polsce nie uruchomiono.

Podczas pierwszych dziesięciu dni służby pociąg brał udział w kilku potyczkach z bolszewikami. Pierwszą większą akcją był wypad na stację kolejową we wsi Krasnyj Bierieg pod Bobrujskiem 21 lutego, który zakończył się sukcesem. W ciągu następnych paru miesięcy pociąg brał udział w dalszych walkach. 10 maja 1918 Korpus skapitulował wobec przeważajacych sił niemieckich i był to równocześnie koniec kariery bojowej pociągu.

Po likwidacji Korpusu część załogi pociągu przedostała się do Murmańska, gdzie wzięli udział w organizowaniu pociągów pancernych nr 1 i nr 2.

Przypisy

↑ Krawczak, Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne..., str. 10

Bibliografia

Tadeusz Krawczak, Jerzy Odziemkowski: Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939. Wyd. I. Warszawa: Książka i Wiedza, 1987, seria: Biblioteka Pamięci Pokoleń. ISBN 8305117235.

Linki zewnętrzne

Pociąg Pancerny Związek Broni