Związek Komunistów Jugosławii - Polski Serwis Naukowy

Związek Komunistów Jugosławii (ZKJ) – Savez komunista Jugoslavije (SKJ) został utworzony jako Socjalistyczna Partia Robotnicza Jugosławii w 1919.

Związek od początku był członkiem Międzynarodówki Komunistycznej.

W latach 1920–1952 przyjął nazwę Komunistyczna Partia Jugosławii (KPJ). Delegalizacja KPJ w 1921 i spory frakcyjne hamowały jego działalność.

Aktywność partii wzrosła po objęciu w 1937 kierownictwa przez Josipa Broz Tito. KPJ występowała wtedy przeciw zbliżeniu Jugosławii z III Rzeszą.

Związek Komunistów Chorwacji (chor. Savez komunista Hrvatske, SKH) − powstał w 1952 r. z przekształcenia Chorwackiej Partii Komunistycznej; w okresie istnienia Socjalistycznej Republiki Chorwacji był on partią rządzącą.

Ušće Tower – najwyższy wieżowiec w Belgradzie. Do czasu zbudowania Avaz Twist Tower w Sarajewie był najwyższym budynkiem na Bałkanach. Został poważnie uszkodzony w 1999 przez bombardowanie NATO. Za czasów komunizmu był siedzibą Związku Komunistów Jugosławii. Budynek został wyremontowany w latach 2003-2005.

W zajętej w kwietniu 1941 przez Niemcy i ich sojuszników Jugosławii, KPJ wysunęła hasło powstania narodowego przeciw okupantom i kierowała masowym ruchem wyzwoleńczym. Zorganizowała silne oddziały partyzanckie, które zostały przekształcone później w Wojska Narodowowyzwoleńcze.

Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę.

Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii (maced. Социјалистичка федеративна република Југославија, serb.-chor. Socijalistička federativna republika Jugoslavija, Социјалистичка федеративна република Југославија, słow. Socialistična federativna republika Jugoslavija) – państwo socjalistyczne na Płw. Bałkańskim, istniejące w latach 1945–1991.

Po wojnie przejęła pełnię władzy, eliminując przeciwników politycznych i wprowadzając monopartyjną dyktaturę. W 1948 – po ostrym konflikcie J. B. Tito ze Stalinem – doprowadziła do zerwania współpracy między innymi partiami komunistycznymi.Współpracę nawiązano ponownie w 1955.

Związek Komunistów Bośni i Hercegowiny (boś. Savez komunista Bosne i Hercegovine, SK BiH) − powstał w 1952 r. z przekształcenia Bośniackiej Partii Komunistycznej; w okresie istnienia Socjalistycznej Republiki Bośni i Hercegowiny był on partią rządzącą.

Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich (słowo jug w większości języków owych narodów znaczy "południe"), używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1943 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991-1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003.

ZKJ był inicjatorem udziału Jugosławii w ruchu państw niezaangażowanych.

Od śmierci Josipa Broz Tito w 1980, funkcję przywódcy ZKJ pełniło Prezydium Komitetu Centralnego ZKJ. Jego przewodniczący wybierany był spośród członków Prezydium na okres 1 roku.

ZKJ rozwiązano w 1991 wraz z rozpadem Socjalistycznej Federalnej Republiki Jugosławii.

Międzynarodówka Komunistyczna (zwana także III Międzynarodówką) w skrócie Komintern (od ros. Коммунистический Интернационал, Kommunisticzeskij Internacionał) – międzynarodowa organizacja, która powstała z inicjatywy Lenina w Moskwie w dniach 2–6 marca 1919. Została ona założona przez 19 partii komunistycznych, a wśród nich także KPP.

Od 1965 Komitet Centralny mieścił w Ušće Tower.

Przewodniczący Związku Komunistów Jugosławii po II wojnie światowej

Zobacz też

Związek Komunistów Bośni i Hercegowiny

Związek Komunistów Chorwacji