Związek Legionistów Polskich - Polski Serwis Naukowy

Związek Legionistów Polskich – najstarsza polska piłsudczykowska organizacja kombatancka i państwowo - niepodległościowa.

ZLP został powołany do życia 30 maja 1918 roku jako organizacja skupiająca byłych żołnierzy Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego, później także ich rodziny oraz inne osoby identyfikujące się z ideą czynu niepodległościowego. Pierwszym komendantem Związku był późniejszy marszałek Polski Edward Rydz-Śmigły. W 1922 roku na I Zjeździe Legionistów, w obecności Józefa Piłsudskiego, Edwarda Śmigłego-Rydza oraz ponad 2500 Legionistów specjalną uchwałą zostało powołane Muzeum Czynu Niepodległościowego. Podjęto również decyzje o budowie Domu im. Józefa Piłsudskiego w historycznych, krakowskich Oleandrach (gdzie w przyszłości miało znaleźć swoja siedzibę muzeum) oraz Pomnika Józefa Piłsudskiego i Czynu Niepodległościowego.

Naczelny Sąd Administracyjny – organ państwowy sprawujący kontrolę funkcjonowania i bezczynności lokalnej i regionalnej administracji publicznej pod względem zgodności z Konstytucją RP, prawem unijnym i ustawami. Kontroli tej podlegają organy samorządu terytorialnego i zawodowego, terenowe organy administracji rządowej oraz inne podmioty w zakresie wykonywania funkcji administracji publicznej (np. rektor uniwersytetu).

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Po wybuchu II wojny światowej Związek Legionistów Polskich został zdelegalizowany dekretem generalnego gubernatora Hansa Franka, jednakże, wbrew często pojawiającym się w różnych opracowaniach błędnym informacjom, nie zaprzestał swojej działalności, działając pod konspiracyjną nazwą "Grupa Oleandry".

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Od końca lat 60. lub od początku lat 70. środowisko legionowe w Krakowie reaktywowało nieformalnie Związek Legionistów Polskich. 6 sierpnia 1974 grupa ok. 100 legionistów wybrała przez aklamację na prezesa honorowego Związku gen. Mieczysława Boruta-Spiechowicza. Funkcję prezesem pełnił w latach 70. mjr Józef Herzog a nieformalnym kapelanem Związku był o. Adam Studziński. Związek organizował uroczyste msze święte w dniach: 19 marca (urodziny Józefa Piłsudskiego), 12 maja (rocznica śmierci Marszałka), 6 sierpnia (rocznica wymarszu I Kompanii Kadrowej) oraz 11 listopada (Święto Niepodległości). Członkowie Związku spotykali się na dorocznych "opłatkach" w refektarzu OO. Dominikanów w Krakowie, zwykle z udziałem arcybiskupa Karola Wojtyły. Legioniści sprawowali także opiekę nad Kryptą Marszałka Piłsudskiego na Wawelu.

Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie pod Wilnem, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik państwa polskiego w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, Pierwszy Marszałek Polski od 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczpospolitej wprowadzonych w 1926 po zamachu stanu.

Organizacja (gr. - uporządkowanie) to celowa grupa społeczna, która funkcjonuje według pewnych reguł i zasad, współpracująca ze sobą - by osiągnąć określony cel. Istotą organizacji jest świadomość zasad, reguł, misji, celów oraz synergia (dopasowanie, wspomaganie działań innych).

19 marca 1990 roku ówczesny minister spraw wewnętrznych RP uznał prawomocną decyzją wcześniejsze delegalizacje związku za nieważne. 3 sierpnia tegoż roku przywrócony został wpis Związku do rejestru stowarzyszeń. Jednocześnie sąd zatwierdził historyczny Statut Związku (z późniejszymi zmianami wprowadzonymi uchwałą Zjazdu Delegatów Związku Legionistów Polskich) oraz potwierdził ciągłość prawną Związku od dnia jego powstania.

o. Adam Studziński (imię ze chrztu Franciszek, ur. 2 czerwca 1911 w Strzemieniu, powiat żółkiewski, zm. 2 kwietnia 2008 w Krakowie) – polski duchowny katolicki, dominikanin, kapelan w II Korpusie Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, generał brygady Wojska Polskiego, harcmistrz Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej.

Kombatant - dosłownie towarzysz broni. Słowo pochodzi z języka francuskiego i oznacza członka regularnych formacji wojskowych, ew. ruchu oporu. W znaczeniu potocznym jest to były żołnierz, partyzant lub uczestnik ruchu oporu.

3 sierpnia 1990 r. Sąd Wojewódzki w Krakowie wpisał do rejestru stowarzyszeń stowarzyszenie pod nazwą Związek Legionistów Polskich. Jego główna siedziba znajduje się w krakowskim Muzeum Czynu Niepodległościowego (Aleja 3 Maja 7). Stowarzyszenie odwołuje się do tradycji Związku Legionistów Polskich, jednak nie jest jego kontynuatorem prawnym, a jedynie nowym stowarzyszeniem o takiej samej nazwie, co orzekł w 2009 Naczelny Sąd Administracyjny.

Legiony Polskie – polskie oddziały wojskowe, którym początek dała Pierwsza Kompania Kadrowa utworzona 3 sierpnia 1914 w Krakowie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego.

Edward Śmigły-Rydz, też: Edward Rydz, Edward Rydz-Śmigły, ps. Śmigły, Tarłowski, Adam Zawisza (ur. 11 marca 1886 w Brzeżanach, zm. 2 grudnia 1941 w Warszawie) – polski wojskowy i polityk, Marszałek Polski, Generalny Inspektor Sił Zbrojnych, Naczelny Wódz w wojnie obronnej 1939 roku, formalnie przez 17 dni następca prezydenta RP na wypadek opróżnienia się urzędu przed zawarciem pokoju.

2 czerwca 2007 podczas uroczystego zebrania władze Związku ogłosiły rozpoczęcie 90. roku nieprzerwanej służby ZLP dla Państwa Polskiego.

Przypisy

K. Waksmundzki jest komendantem nowego stowarzyszenia Związek Legionistów Polskich, nie będącego kontynuacją historycznego ZLP
Mirosław Lewandowski, Maciej Gawlikowski: Prześladowani, wyszydzani, zapomniani... Niepokonani. Tom I. ROPCiO i KPN w Krakowie 1977–1981. Kraków: DAR-POINT Leszek Jaranowski, 2009. ISBN 978-83-927061-1-3
"Józef Herzog. Żołnierz Niepodległości. Wspomnienia i dokumenty". Opracował i wstępem opatrzył Przemysław Wywiał. FCDCN, Kraków 2010; ISBN978-83-7188-516-7
Decyzja Naczelnego Sądu Administracyjnego
Salon24 Związek Legionistów Polskich, który wcale nim nie jest

Linki zewnętrzne

Związek Legionistów Polskich w bazie organizacji pozarządowych ngo.pl