Związek Literatów Polskich - Polski Serwis Naukowy

Związek Literatów Polskich (ZLP) – związek zrzeszający pisarzy i twórców literackich założony przez Stefana Żeromskiego. Powstał 14 maja 1920 w Warszawie ustanowiony podczas Zjazdu Literatów Polskich.

Podczas II wojny światowej oficjalnie nieaktywny. Reaktywowany w 1944. W 1949 zjazd w Szczecinie rozpoczął okres socrealizmu w literaturze polskiej i nadał nazwę Związek Zawodowy Literatów Polskich.

Działalność ZLP została zlikwidowana w 1983 z powodów politycznych. Gdy pod koniec tego samego roku z inicjatywy władz partyjnych i państwowych powstał nowy związek pod tą samą nazwą, powstał rozłam w środowisku literackim, w wyniku którego po zmianie ustroju przez Polskę w 1989 r. powstało Stowarzyszenie Pisarzy Polskich. Obydwie organizacje pisarskie mają siedzibę w Domu Literatury w Warszawie przy ul. Krakowskie Przedmieście 87/89.

Gustaw Leyding (junior) pseudonim Lucjan Mielecki, urodził się 8 sierpnia 1899 r. w Hazębarku (obecnie Labuszewo), zm. 2 III 1974 r. w Szczytnie, dziennikarz, działacz narodowy na Mazurach; współzałożyciel Zjednoczenia Mazurskiego, redaktor „Mazurskiego Przyjaciela Ludu” i „Mazura”, zdeklarowany zwolennik przyłączenia Mazur do Polski po I wojnie światowej.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Prezesi ZLP po II wojnie światowej

Julian Przyboś (1944-1945)

Jarosław Iwaszkiewicz (1945-1946, 1947-1949, 1959-1980)

Kazimierz Czachowski (1946-1947)

Leon Kruczkowski (1949-1956)

Antoni Słonimski (1956-1959)

Jan Józef Szczepański (1980-1983)

Olsztyński Oddział

Olsztyński oddział Związku Literatów Polskich utworzony został w lipcu 1955 roku, z inicjatywy Władysława Gębika.

Stefan Żeromski (ur. 14 października 1864 w Strawczynie koło Kielc, zm. 20 listopada 1925 w Warszawie) – polski prozaik, publicysta, dramaturg, nazwany "sumieniem polskiej literatury".

Józef Piotr Lompa (ur. 29 czerwca 1797, zm. 29 marca 1863) – górnośląski działacz, poeta, publicysta – współpracownik wielu ówczesnych pism, prozaik, autor polskich podręczników szkolnych. Urodził się w 1797 w Oleśnie, w rodzinie rzemieślniczej. Po ukończeniu studiów nauczycielskich przyczynił się do utworzenia szkoły podstawowej w Lubszy koło Lublińca, gdzie przez ok. 30 lat pracował na posadzie nauczyciela, ale także był pisarzem gminnym i organistą.

Decyzja ta została poprzedzona licznymi inicjatywami Władysława Gębika. Olsztyński pisarz wzorował się na wcześniejszych doświadczeniach ruchu polskiego na Śląsku (m.in. Józef Lompa, Karol Miarka, ks. Norbert Bończyk, Stanisław Ligoń). W Olsztynie i okolicach (dawne Prusy Wschodnie) przed 1945 r. oraz w okresie powojennym żyli ludzie, traktujący działalność literacką jako przedłużenie i uzupełnienie pracy społeczno-narodowej (m.in. Andrzej Samulowski, Michał Kajka, Maria Zientara-Malewska, Michał Lengowski, Fryderyk Leyk, Karol Małłek, Gustaw Leyding-Mielecki.

Andrzej Samulowski (ur. 2 kwietnia 1840 w Sząbruku, zm. 10 kwietnia 1928 w Gietrzwałdzie) – poeta ludowy, działacz oświatowy i społeczny, nauczyciel, Warmiak, żył i pracował w Gietrzwałdzie, gdzie założył w 1878 r. pierwszą księgarnię na Warmii. Budynek ten zachował się do dzisiaj.

Michał Lengowski (ur. 27 września 1873 w Starej Kaletce koło Olsztyna, zm. 2 stycznia 1967 w Olsztynie) - poeta ludowy, działacz społeczny, zbieracz pieśni ludowych. Uczestnik akcji plebiscytowej 1920, działacz Związku Polaków w Niemczech. W latach (1891-1908) przebywał w Niemczech, gdzie pracował jako górnik, rozwijając działalność organizacyjną w środowiskach polskich. Z ramienia Polskiej Rady Ludowej w Olsztynie był w 1918 delegatem na zjazd dzielnicowy w Poznaniu. Tworzył satyry polityczne i publicystykę. Ogłosił część swoich wierszy w antologii: "Poezja ludowa Warmii i Mazur" (1957), "Mój życiorys" i "Wybór wierszy".

W chwili powstania olsztyński oddział ZLP liczył siedmiu członków: Maria Zientara-Malewska, Emilia Sukertowa-Biedrawina, Michał Lengowski (pierwszy prezes), Władysław Gębik (wiceprezes), Janusz Teodor Dybowski (sekretarz), Teofil Ruczyński (skarbnik), Alojzy Śliwa. Później dołączyli: Klemens Oleksik, Władysław Ogrodziński, Tadeusz Stępowski, Henryk Panas, Leonard Turkowski, Edward Martuszewski, Karol Małłek, Jan Dopatka, Fryderyk Leyk i Gustaw Leyding-Mielecki.

Jan Józef Szczepański (ur. 12 stycznia 1919 w Warszawie, zm. 20 lutego 2003 w Krakowie) - polski pisarz, reporter, eseista, scenarzysta filmowy i tłumacz, podróżnik. Był prezesem Związku Literatów Polskich i Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Stanisław Ligoń, znany pod pseudonimem Karlik z Kocyndra (ur. 27 lipca 1879 w Królewskiej Hucie, zm. 17 marca 1954 w Katowicach) – śląski pisarz, malarz, ilustrator, działacz kulturalny i narodowy, reżyser, aktor. Potomek rodu Ligoniów, którego protoplastą był poeta śląski Juliusz Ligoń.

Zobacz też

literatura polska - literatura współczesna

Linki zewnętrzne

Magazyn Internetowy Związku Literatów Polskich

Strona Rzeszowskiego Oddziału Związku Literatów Polskich

Historia ZLP w pigułce