Związek Młodzieży Polskiej "Zet" - Polski Serwis Naukowy

Związek Młodzieży Polskiej ZET (ZMP "Zet", Zet) – konspiracyjna organizacja polskiej młodzieży akademickiej działająca w trzech zaborach.

Historia

14 stycznia 1887 – zjazd założycielski w Krakowie zorganizowany przez Zygmunta Balickiego

1888 – podporządkowanie Lidze Polskiej

17 kwietnia 1894 – rozbicie organizacji. Po wielkiej manifestacji patriotycznej zwanej ,,kilińszczyzną" (od nazwiska Jana Kilińskiego), zorganizowanej w setną rocznicę insurekcji warszawskiej aresztowano całe grupy warszawskiej młodzieży

1898 – reaktywowanie i podporządkowanie Lidze Narodowej

1909 – zerwanie z Ligą Narodową. Część działaczy utworzyła Zarzewie, inni w 1911 tzw. nowy Zet

1908–1914 – uczestnictwo członków Zet-u w polskich organizacjach wojskowo-niepodległościowych

1914-1918 – uczestnictwo członków Zet-u w Legionach Polskich

Cele programowe

dążenie do niepodległości Polski

działanie na gruncie sprawiedliwości politycznej, narodowej i społecznej

tolerancja wobec innych narodowości i wyznań, pod warunkiem, iż uznają one naczelną zasadę niepodległości i jedności Polski

szerzenie oświaty i kultury wśród ludu wiejskiego i miejskiego

cel bezpośredni: stworzenie przez czas studiów uniwersyteckich twardej szkoły charakterów, zaprawionych do późniejszego życia obywatelskiego

Formy działania

zakładanie tajnych bibliotek, czytelni,

tworzenie tajnych kółek oświatowych.

manifestacje i obchody patriotyczne

Struktura organizacyjna

Stosowano strukturę trzystopniową. Stopień niższy nie wiedział o istnieniu wyższego:

Zygmunt Balicki (ur. 30 grudnia 1858 w Lublinie, zm. 12 września 1916 w Sankt Petersburgu) – polski socjolog, publicysta, polityk i jeden z czołowych ideologów Narodowej Demokracji.

Organizacja (gr. - uporządkowanie) to celowa grupa społeczna, która funkcjonuje według pewnych reguł i zasad, współpracująca ze sobą - by osiągnąć określony cel. Istotą organizacji jest świadomość zasad, reguł, misji, celów oraz synergia (dopasowanie, wspomaganie działań innych).

koledzy – wszyscy członkowie organizacji, na czele których stał starszy kolega

towarzysze – część wybitniejszych kolegów kierowana przez starszego towarzysza

bracia – najwybitniejsi z towarzyszy

centralizacja – najwyższy organ związku. Jeden członek Centralizacji był jawny dla wszystkich.

Oddziały

Powstawały we wszystkich ważniejszych uczelniach, w których uczyła się polska młodzież:

Liga Narodowa, tajna, działająca we wszystkich trzech zaborach organizacja polityczna, utworzona w kwietniu 1893 roku z przekształcenia Ligi Polskiej. W konspiracji kierowana z zaboru austriackiego przez Romana Dmowskiego, przedstawiciela skrzydła narodowego. Jej celem było kształtowanie nowoczesnego narodu polskiego - silnego, gotowego oprzeć się innym narodom i realizującego własną misję dziejową. Charakteryzowało ją dążenie do utworzenia jednolitego narodowo państwa. Liga negowała walkę klasową. Za zagrożenie uważała działalność mniejszości narodowych. Piętnowałą ucisk carski, krytykowała obóz ugodowców za ich lojalizm wobec Rosji. Jej działacze odzyskanie niepodległości pojmowali jako cel dalekosiężny. Organizacja ta wydawała we Lwowie "Przegląd Wszechpolski".

Konspiracja (łac. conspiratio), podziemie – ogólnie: tajemnica lub tajna organizacja; w dziedzinie wojskowości: tajna działalność skierowana przeciwko istniejącej władzy lub okupantom, prowadzona przez podziemne organizacje polityczne i zbrojne.

w Zurychu,

w Genewie,

w Paryżu,

w Wiedniu,

w Petersburgu,

w Moskwie,

w Kijowie,

w Berlinie,

w Monachium,

w Warszawie.

we Wrocławiu powstało w 1895 roku

Centralizacja mieściła się najpierw w Zurychu, a potem w Warszawie.