Związek Mniejszości Narodowych w Niemczech

Związek Mniejszości Narodowych w Niemczech (niem. Verband der nationalen Minderheiten in Deutschland) – organizacja polityczna działająca w latach 1924–39 w Republice Weimarskiej w celu obrony praw mniejszości narodowych w Niemczech: Serbów łużyckich, Duńczyków, Polaków, Fryzów oraz Litwinów.

Republika Weimarska – potoczna nazwa państwa niemieckiego istniejącego w latach 1919-1933 (nazwa urzędowa: Rzesza Niemiecka). Powstała w wyniku rewolucji listopadowej. Było to państwo federalne, demokratyczne, z mieszaną prezydencko-parlamentarną formą rządów. Parlamentem był Reichstag, stolicą – Berlin. Nazwa republiki pochodzi od miasta Weimar, w którym obradowało zgromadzenie narodowe, uchwalające konstytucję. Na powstanie republiki bezpośredni wpływ miały skutki I wojny światowej. Upadek republiki spowodowało powstanie i umocnienie się nazizmu.

Kulturwille zmieniona wkrótce na "Kulturwehr" (pol. Obrona kultury) - nazwa gazety wydawanej od maja 1925 przez Związek Mniejszości Narodowych w Niemczech. Jego redaktorem został Łużyczanin Jan Skala. Pismo zajmowało się problematyką obrony praw mniejszości narodowych w Niemczech, głównie Serbołużyczan. Została założona w 1925 roku w Berlinie przez łużyckiego działacza społecznego i publicystę Jana Skalę.

Historia

Została powołana do życia 26 stycznia 1924 roku podczas zjazdu w Berlinie. W jej skład weszły następujące organizacje:

Związek Polaków w Niemczech

Związek Szlezwicki

Związek Fryzyjsko-Szlezwicki

Serbska Partia Ludowa

Zjednoczenie Litwinów (od 1927 roku)

W wyborach do Reichstagu w 1924 roku wspólna Lista Mniejszości Narodowych nie odniosła sukcesu – na jej kandydatów padło ogółem 132 tys. głosów (w tym 101 tys. w regionach zamieszkanych przez Polaków), co nie przełożyło się nawet na jeden mandat. Porażka wyborcza z 1924 roku doprowadziła do osłabienia Związku, jednak formalnie istniał on do 1939 roku kiedy został rozwiązany przez nazistów.

Jan Skala (ur. 17 czerwca 1889 w Njebjelčicy/Nebelschütz na Łużycach w Cesarstwa Niemieckiego - zm. 22 stycznia 1945 w Dziedzicach koło Namysłowa) – serbołużycki polityk, poeta i prozaik oraz europejskiej sławy publicysta i teoretyk zagadnień mniejszościowych. Tworzył w języku górnołużyckim.

Zarząd

Prezesem Związku został wybrany Stanisław Sierakowski, w latach 30. zastąpił go Duńczyk Ernst Christiansen. Sekretarzem generalnym organizacji był dr Jan Kaczmarek.

Działalność wydawnicza

Związek wydawał od maja 1925 roku swoje pismo: początkowo pod nazwą "Kulturwille", później "Kulturwehr". Jego redaktorem został Łużyczanin Jan Skala.

Bibliografia

Lech Trzeciakowski: Polscy posłowie w Berlinie 1848–1928. Warszawa 2003

Wojciech Wrzesiński: Polski ruch narodowy w Niemczech w latach 1922–1939. Warszawa 2005