Związek Organizacji Wojskowej - Polski Serwis Naukowy

Związek Organizacji Wojskowej to konspiracyjna organizacja utworzona przez rtm. Witolda Pileckiego w obozie koncentracyjnym Auschwitz - Birkenau w 1940 roku.

Witold Pilecki znalazł się w KL Auschwitz na polecenie kierownictwa podziemnego ruchu oporu. Początkowo w zamiarach wywiadowczych, w miarę upływu czasu stworzył tam organizację konspiracyjną, której głównym celem było zbrojne opanowanie obozu i uwolnienie więźniów. W codziennej działalności Związek Organizacji Wojskowej zbierał informacje o warunkach życia więźniów i zbrodniach załogi Obozu, a przede wszystkim starał się pomóc więźniom przetrwać pobyt w Obozie. Zaopatrywano więźniów w żywność i lekarstwa dostarczane przez przyobozowy ruch oporu, starano się lokować ich w komandach o łagodniejszych warunkach życia i pracy itd. itd. ZOW stanowili przede wszystkim więźniowie - byli żołnierze i oficerowie Wojska Polskiego. W szczytowym okresie działalności w 1942 roku ZOW liczył około 800 zaprzysiężonych więźniów. Ze względu na przygotowanie ewentualnego zbrojnego wystąpienia formalnym dowódcą ZOW był ppłk. Kazimierz Rawicz, a po jego wywiezieniu do obozu w Mauthausen - ppłk. Juliusz Gilewicz . Jednakże rzeczywistym przywódcą i organizatorem ZOW był aż do momentu ucieczki z obozu w kwietniu 1943 roku ppor. Witold Pilecki.Po nim ZOW dowodzili kolejno:ppłk Juliusz Gilewicz,Henryk Bartosiewicz,Józef Cyrankiewicz.

Konzentrationslager Auschwitz, KL Auschwitz (Stammlager), w tym KL Birkenau (Auschwitz II) – zespół niemieckich obozów koncentracyjnych, w tym obozu zagłady na terenie Oświęcimia i pobliskich miejscowości istniejący w latach 1940-1945, symbol Holocaustu. Nazwy Auschwitz i Birkenau są niemieckimi odpowiednikami polskich nazw Oświęcim i Brzezinka, stosowanymi po agresji Niemiec na Polskę w 1939 i aneksji tych ziem przez III Rzeszę, gdy Oświęcim znalazł się administracyjnie w rejencji katowickiej (Regierungsbezirk Kattowitz) prowincji Górnego Śląska (Provinz Oberschlesien). W 1940 na tych terenach władze niemieckie utworzyły obóz przeznaczony początkowo do osadzania więźniów politycznych i opozycji, głównie Polaków. Rozbudowywany był potem stopniowo w główne miejsce masowej eksterminacji około miliona Żydów z całej Europy, a także wielu Polaków, Romów, jeńców radzieckich oraz ofiar innych narodowości. Jest to jedyny obóz koncentracyjny znajdujący się na liście światowego dziedzictwa UNESCO, figuruje tam pod oficjalną nazwą Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940-45).

Kazimierz Stamirowski (ur. 6 lutego 1884 w Cieciułowie, zm. 11 października 1943 w KL Auschwitz) - podpułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego, adiutant Marszałka Józefa Piłsudskiego, urzędnik i działacz państwowy II Rzeczypospolitej.

Do zbrojnego powstania w obozie na skalę planowaną przez kierownictwo ZOW nigdy nie doszło z powodu braku możliwości udzielenia wsparcia przez czynniki zewnętrzne.