Zwierciadło wód podziemnych - Polski Serwis Naukowy

Zwierciadło wód podziemnych (zwierciadło wód gruntowych) - granica stref aeracji (napowietrzenia) i saturacji (nasycenia). Zwierciadło wód podziemnych może być napięte, lub swobodne.

Skrót p.p.t. – pod poziomem terenu używany jest przy określaniu głębokości danego obiektu (punktu) pod powierzchnią Ziemi, przy czym punktem odniesienia jest jego rzut (w kierunku siły grawitacji) na powierzchnię terenu.

Spąg (ang. thill) - dolna powierzchnia warstwy skalnej (spąg warstwy), pokładu (spąg pokładu) lub wyrobiska (spąg wyrobiska). Na podstawie stropu lub spągu określa się bieg i upad warstwy.

Swobodne – pozostające pod ciśnieniem atmosferycznym, co oznacza, że nad zwierciadłem wody w tej samej warstwie przepuszczalnej występuje przestrzeń bez wody umożliwiająca jego podnoszenie się.

Napięte – pozostające pod ciśnieniem wyższym od atmosferycznego. Jego położenie jest wymuszone przez wyżej leżące utwory nieprzepuszczalne, które uniemożliwiają wzrost poziomu zwierciadła wody. Występuje na granicy warstwy wodonośnej i warstwy nieprzepuszczalnej.

W terminologii geologicznej funkcjonują ponadto pojęcia z.w.p. (z.w.g.) nawierconego i ustalonego:

Przepuszczalność gruntu, własności filtracyjne gruntu lub skały - charakteryzuje zdolność gruntu do przewodzenia wody (przepuszczalność hydrauliczną gruntu). Determinuje ona filtrację, gdy pojawią się warunki powodujące przepływ wody podziemnej (spadek hydrauliczny będzie większy od zera). Przepuszczalność gruntu wyraża się współczynnikiem filtracji.

Strefa aeracji - (inaczej strefa napowietrzenia) strefa pomiędzy powierzchnią terenu a zwierciadłem wód podziemnych. Wolne przestrzenie pomiędzy skałami są częściowo wypełnione wodą lub powietrzem. Woda w postaci ciekłej może występować jako woda związana (higroskopijna, błonkowata lub kapilarna) lub jako woda wolna (wsiąkowa lub zawieszona). Woda w strefie aeracji może także występować w postaci pary wodnej. Wody w tej strefie pozostają w ścisłym kontakcie z powietrzem i nie tworzą ciągłego horyzontu.

nawiercone – oznacza poziom (najczęściej w metrach p.p.t. lub n.p.m.) na którym stwierdzono z.w.g. w otworze wiertniczym. Z reguły jest to poziom spągu warstwy nieprzepuszczalnej czyli stropu warstwy wodonośnej i odpowiada poziomowi zwierciadła napiętego (który może być bardzo zróżnicowany zależnie od położenia w poziomie).

ustalone (ustabilizowane) – poziom na którym zwierciadło ustabilizowało się. Najczęściej następuje to w ciągu niewielu minut lub godzin i poziom ten odpowiada zwierciadłu swobodnemu (linia ciśnień piezometrycznych).