Zygmunt Bogacz - Polski Serwis Naukowy

Zygmunt Gotthilf Bogacz (ur. 12 czerwca 1758 w Zielęcicach koło Brzegu, zm. 27 maja 1800 w Tarnowskich Górach), hutnik polski, działający na Śląsku.

Biografia

Uczęszczał do gimnazjum w Brzegu. Od 1778 był pracownikiem rządowego hutnictwa i górnictwa na Śląsku, początkowo praktykował w hucie żelaza w Kluczborku, następnie (w 1782) został pisarzem i nadzorcą kopalni rud w hucie żelaza "Małapanew" w Ozimku. W 1783 przeniesiony do Deputacji Górniczej w Tarnowskich Górach (od 1793 pod nazwą Urząd Górniczy), był tam pisarzem hutniczym i asesorem; od 1797 pracował jako asesor Wyższego Urzędu Górniczego.

Kluczbork (niem. Kreuzburg) – miasto i gmina w północno-wschodniej części woj. opolskiego, w powiecie kluczborskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kluczbork. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego województwa opolskiego.

Koks – paliwo uzyskiwane poprzez przemysłowe wygrzewanie węgla kamiennego w temperaturze 600-1200 °C w specjalnie w tym celu skonstruowanym piecu koksowniczym za pomocą gazów spalinowych (przy ograniczonym dostępie tlenu). Jest to paliwo o wyższej kaloryczności od zwykłego węgla kopalnego, gdyż zawiera co najmniej 90-95% czystego pierwiastka węgla, zaś specjalne gatunki węgla przy odpowiedniej technologii mogą dawać nawet czystość rzędu 98%. W procesie koksowania z surowego węgla usuwane są gazy, ciecze, substancje łatwotopliwe (np. siarka), oraz inne substancje (głównie organiczne) ulegające rozkładowi w tych temperaturach.

W ramach swoich zajęć zawodowych kierował, razem z Johnem Baildonem, budową hut państwowych - Huty Gliwickiej (1796, zlikwidowana w dwudziestoleciu międzywojennym) i Huty Królewskiej (od 1797, późniejsza Huta Kościuszko w Chorzowie). Były to pierwsze w Europie huty stosujące koks do wytopu surówki żelaza.

Brzeg (niem.: Brieg) – miasto i gmina miejska nad Odrą, siedziba powiatu w województwie opolskim. Powiat historycznie przynależy do Dolnego Śląska, jednakże w aktualnym podziale administracyjnym zawarty jest w woj. opolskim.

Surówka – półprodukt redukcji rudy w piecu, ma bardzo wysoką zawartość węgla, zwykle 3,5-4,5% i liczne zanieczyszczenia, co czyni ją bardzo kruchą i nieprzydatną bezpośrednio jako materiał, z wyjątkiem ograniczonych zastosowań. Surówka jest stopem żelaza z węglem, krzemem, manganem, fosforem i siarką. Nazwa pochodzi stąd, że jest to półprodukt przewidziany do dalszej przeróbki, czyli surowiec.

Zygmunt Bogacz cieszył się opinią wybitnego znawcy hutnictwa, był wysoko ceniony przez Fryderyka Wilhelma Redena (śląskiego starostę górniczego).

Źródła

Jerzy Jaros, Zygmunt Gotthilf Bogacz, w: Słownik biograficzny techników polskich, zeszyt 1, Warszawa 1989