Zygmunt Habsburg - Polski Serwis Naukowy

Zygmunt Habsburg

Katarzyna Saska - druga żona Zygmunta Habsburga

Zygmunt Habsburg: Zygmunt Habsburg, zwany również Zygmunt von Österreich lub Zygmunt der Münzreiche (ur. 26 października 1427 w Innsbrucku, zm. 4 marca 1496 w tym samym mieście), arcyksiążę Austrii, regent Tyrolu i Austrii Przedniej, kolejny władca Tyrolu z dynastii Habsburgów.

Albrecht IV Wittelsbach zwany Mądry (ur. 15 grudnia 1447 Monachium - zm. 18 marca 1508 tamże) - książę Bawarii-Monachium w latach 1467–1508, książę Bawarii-Landshut 1503–1508.

Bressanone (niem. Brixen, łac. Bressanon, lad. Bressanon, w niektórych innych językach i dialektach Włoch również zwane Bressanon) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Bolzano.

Zygmunt należał do leopoldyńskiej linii Habsburgów. Był synem księcia Fryderyka IV Habsburga i jego drugiej żony księżniczki Anny von Braunschweig - Göttingen (1390 - 1432), córki księcia Fryderyka i jego żony księżniczki Anny von Sachsen.

Pierwotnie miał zawrzeć związek małżeński z francuską księżniczką Radegundą, ale zmarła ona w 1445 zanim małżeństwo zostało zawarte. 12 lutego 1449 w Innsbrucku ożenił się z księżniczką Eleonorą Stewart (1431 -1480), młodszą od niego o 4 lata, córką króla Jakuba I króla Szkocji i jego żony Joanny Beaufort. Eleonora zmarła jednak podczas porodu, wraz z dzieckiem - Wolfgangiem 20 listopada 1480. Zwraca uwagę - jak na tamte czasy - bardzo późny wiek Eleonory, która liczyła wówczas 49 lat.

Fryderyk III (ur. 21 września 1415 w Innsbrucku, zm. 19 sierpnia 1493 w Linz) – król niemiecki od 1440, cesarz rzymsko-niemiecki od 1452, arcyksiążę austriacki od 1457 (jako Fryderyk V), z dynastii Habsburgów. Syn księcia Styrii Ernesta Żelaznego i Cymbarki, córki Siemowita IV, księcia mazowieckiego.

Albrecht Odważny, niem. Albrecht der Beherzte (ur. 31 lipca 1443 r. w Grimma, zm. 15 września 1500 r. w Emden) – od 1464 r. książę saski (wspólnie ze starszym bratem Ernestem do podziału kraju w 1485 r.), namiestnik Niderlandów w latach 1488–1493, namiestnik Fryzji od 1498 r., z dynastii Wettinów.

Cztery lata później Zygmunt ożenił się więc po raz drugi. Mając 57 lat, 24 lutego 1484, pojął za żonę 16-letnią księżniczkę Katarzyną Saską (1468 - 1524), córkę księcia Albrechta Odważnego (książę Saksonii) i jego żony księżniczki Sidonii von Böhmen. Małżeństwo pozostawało bezdzietne. Podobno jednak Zygmunt posiadał liczne potomstwo nieślubne.

Alzacja (fr. Alsace, niem. Elsass, al. Elsàss) – kraina historyczna i region administracyjny we Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem. Składa się z dwóch departamentów: Dolny Ren na północy oraz Górny Ren na południu. Historyczna Alzacja obejmowała jeszcze niewielki obszar wokół miasta Belfort, który obecnie tworzy departament Territoire-de-Belfort.

Tadeusz Manteuffel (Taddaeus Julius Joseph von Manteuffel ; ur. 5 marca 1902 w Rzeżycy, zm. 22 września 1970) – polski historyk, mediewista, żołnierz AK, twórca m.in. Instytutu Historii PAN, dyrektor Polskiego Towarzystwa Historycznego (1950–1953).

W chwili śmierci swego ojca, Zygmunt miał 12 lat. Jego opiekunem został Fryderyk III Habsburg. Jednakże Zygmuntowi przysługiwał w spadku Tyrol, który był dla Fryderyka lukratywnym źródłem dochodów. Dlatego też Fryderyk trzymał Zygmunta niemalże jak w niewoli. Dopiero, gdy tyrolskie stany zagroziły mu wojną, uwolnił młodego księcia. W 1446, mając 19 lat objął władzę nad Tyrolem i Austrii Przedniej, osiadając w Innsbrucku. Od razu popadł w konflikt z Mikołajem z Kuzy, ówczesnym biskupem Brixen. Spierano się o obszary leżące w obrębie tyrolskich dolin: Inntal, Eisacktal i Pustertal. Spór ten doprowadził do tego, że Zygmunta wyklęto. Później 10 maja 1458 otrzymał Austrię Przednią od Albrechta IV Mądrego (władcy Bawarii).

Fryderyk IV Habsburg (ur. w 1382, zm. 24 czerwca 1439 w Innsbrucku) - książę Austrii i Tyrolu, syn księcia Leopolda III Habsburga i włoskiej księżniczki Viridis Visconti, nosił przydomek mit der leeren Tasche ("z pustą kieszenią").

Jakub I Stewart (ur. 10 grudnia 1394 w Pałacu Dunfermline w hrabstwie Fife, zm. 21 lutego 1437 w Perth) – król Szkocji 1406–1437 z dynastii Stuartów.

Jako, że wskutek swego rozrzutnego stylu życia popadł w długi, sprzedał w 1469 Karolowi Śmiałemu (księciu Burgundii, zwanemu też Karolem Zuchwałym) hrabstwo Pfirt, Alzację i inne miasta. Zachował dla siebie jednak prawo odkupu. Od stylu życia pochodzi zresztą jego przydomek. Karol Zuchwały zamierzał połączyć swoje terytoria, które były rozdzielone właśnie Alzacją i Lotaryngią. Wiedział bowiem o kłopotach finansowych Zygmunta i był pewien, że uzyskał Alzację na stałe, ponieważ Zygmunt nie był w stanie spłacić sumy zastawu. Plany Karola Śmiałego pokrzyżował jego zażarty wróg - król francuski Ludwik XI. Przekazał pokaźną sumę pieniędzy Zygmuntowi a ten spłacił dług i zażądał od Karola Śmiałego oddania Alzacji. W toku rozpoczętych walk Karol Zuchwały w 1477 poniósł śmierć, jego córka Maria Burgundzka została wydana za arcyksięcia (późniejszego cesarza) Maksymiliana I Habsburga a jego państwo zostało podzielone między Walezjuszów a Habsburgów. W tym samym roku Zygmunt został podniesiony przez cesarza Fryderyka III do godności arcyksięcia.

Mikołaj z Kuzy, Mikołaj Kuzańczyk (łac. Nicolaus Cusanus), właśc. Nicolaus Krebs (ur. ok. 1400, zm. 11 sierpnia 1464 w Todi) – filozof, teolog, matematyk, dyplomata i kardynał.

Tyrol (niem. Tirol, wł. Tirolo) - region geograficzny, historyczny i etnograficzny w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, graniczący z Niemcami i Szwajcarią. Rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy. Główny region turystyczny Austrii. Liczne uzdrowiska, ośrodki wypoczynkowe i sportów zimowych. Rozwinięte energetyka wodna i przemysł drzewny.

Dziesięć lat później, w 1487 Zygmunt rozpoczął wojnę zaczepną przeciwko Wenecji, która nie przyniosła jednak rozstrzygnięcia żadnej ze stron. W 1490 musiał wskutek nacisku tyrolskich stanów przekazać władzę nad Tyrolem cesarzowi Maksymilianowi. Został pochowany w krypcie książęcej w klasztorze Stams.

Wenecja (wen. Venezsia/Venexia, wł. Venezia, łac. Venetia) – miasto i gmina na północy Włoch nad Adriatykiem, stolica regionu Wenecja Euganejska. Ludność Wenecji w granicach administracyjnych wynosi około 270 tys. mieszkańców, z czego większość (176 tys.) mieszka na lądzie stałym, a historyczne centrum zamieszkuje niecałe 60 tys., natomiast pozostałe wyspy laguny jest zamieszkane przez 31 tys. mieszkańców (2011). Przez ponad tysiąc lat (726-1797) miasto było stolicą niezależnej Republiki Weneckiej, która była jedną z morskich i handlowych potęg Morza Śródziemnego. Z okresu największego rozkwitu Republiki (XIII-XVI wiek) pochodzą liczne zabytki miasta, których bogactwo i forma decyduje o pierwszorzędnym znaczeniu Wenecji jako ośrodka turystyki nie tylko w skali Włoch, ale też w skali ogólnoświatowej. Zabytki te tworząc unikalny zespół urbanistyczny miasta kanałów i mostów, stanowią o uznaniu Wenecji za jedną z najcenniejszych pozycji na liście światowego dziedzictwa ludzkości.

Literatura niemiecka:

Wilhelm Baum, Sigmund der Münzreiche. Zur Geschichte Tirols und der habsburgischen Länder im Spätmittelalter, Bozen 1987.

Przypisy

Tadeusz Manteuffel, "Historia powszechna. Średniowiecze", wyd. PWN, Warszawa 1998.