Zygmunt Herberstein - Polski Serwis Naukowy

Zygmunt Herberstein, (niem. Siegmund von Herberstein), (ur. 24 sierpnia 1486 w Wipawie - zm. 28 marca 1566 w Wiedniu) – austriacki baron, polityk i historyk, i dyplomata z XVI wieku, z ros. zwany także Gerbeń-Steń lub Grebeń-Steń.

wizerunek tura...

...i żubra według Herbersteina, 1556

Biografia

Studiował prawo w Wiedniu, walczył następnie przeciwko Turcji i Wenecji w szeregach wojska cesarskiego; mianowany radcą dworu, sprawował różne poselstwa. W 1516 był wysłany do Danii, 1517 do Polski i Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, ażeby Zygmunta I nakłonić do małżeństwa z Boną Sforza, wnuczką cesarza, oraz zawrzeć ugodę pomiędzy Wielkim Księciem Bazylim Iwanowiczem a Zygmuntem. Ostatniego zadania, mimo usilnych starań, podczas ośmiomiesięcznego pobytu w Moskwie, nie mógł doprowadzić do skutku.

Wojciech Starczewski, (1818 - 1901), znany rosyjski dziennikarz oraz znawca języków europejskich i wschodnich. Studiował prawo na uniwersytetach kijowskim oraz petersburskim. Jeszcze jako student wydał pierwszy tom dzieła Historiae Rathenicae Scriptores exteri saeculi XVI (1842). Przetłumaczył na język francuski rosyjski kodeks handlu (Торговый устав 1653), sporządził wypis z praw rosyjskich o cudzoziemcach "Die russischen Gesetze Auslander betreftend", zebrał w berlińskiej bibliotece publicznej kolekcję portretów oraz autografów różnych postaci historycznych, której część wydano pod nazwą "Galerie slave" (około 360 przedstawicieli świata słowiańskiego z ich biografiami). Sporządził opisy gramatyki dziesięciu języków słowiańskich (w rękopisie) i wydrukował dzieło o historii literatury rosyjskiej "Литература русской истории с Нестора до Карамзина". W latach 1850 był redaktorem wydawnictwa "Библіотека для Чтенія" Józefa Sękowskiego.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Następnie posłował do Holandii, Czech, Węgier i Niemiec. W 1526 powtórnie wysłany do W. Ks. Moskiewskiego, dla zawarcia wieczystego pokoju pomiędzy Wielkim Księstwem a Polską. Przez 8-miesięczny znów pobyt w Moskwie zebrał wiele cennych wiadomości o rządzie, religii i w ogóle o ziemi ruskiej. Po powrocie jeździł jeszcze kilkakrotnie do Polski, Węgier i Czech. W 1541 wysłany do Sulejmana Wspaniałego, potrafił swą zręcznością wstrzymać kroki nieprzyjacielskie. Mianowany radcą tajnym i prezesem kolegium finansowego, usunął się w 1556 od spraw publicznych.

Żubr (Bison bonasus) – gatunek łożyskowca z rodziny krętorogich, rzędu parzystokopytnych. Aktualnie populacja żubrów na świecie liczy ok. 3400 osobników, z czego 650 żyje w Polsce na terenie Puszczy Białowieskiej, Puszczy Boreckiej, Puszczy Piskiej, Puszczy Rominckiej,Puszczy Knyszyńskiej, Nadleśnictwa Mirosławiec, Nadleśnictwa Kobiór oraz w Bieszczadach (kolejnych ok. 150 żubrów znajduje się w zamkniętych hodowlach).

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Dorobek

Owocem dwukrotnego poselstwa Herbersteina do W. Ks. Moskiewskiego jest ważne dzieło "Rerum moscoviticarum commentarii" (Bazylea, 1549), jedenaste wydanie w Starczewskiego "Scriptores exteri saeculi XVI historiae Ruthenicae" (2 tomy, Berlin i Petersburg, 1841-1843, ustępy tyczące się Litwy przedrukowane w zbiorach Pistoriusza i Mielera); przekładów niemieckich jest 10, pierwszy dokonany przez samego Herbersteina wyszedł w Wiedniu w 1557, ostatni przez Adelunga w Petersburgu w 1817, przekład włoski wyszedł w Wenecji 1550, tłumaczenie rosyjskie wydane zostało przez Rusowa w 1832 na podstawie rękopisu autora, lepszy przekład zamieszczony jest w piśmie zbiorowym, wydanym przez studentów Uniwersytetu Petersburskiego (1858); na czeski po części przełożone w Hoziusza "Wypsáni zemie ruské"(Praga, 1590, 1602 i 1780).

Litwini (lit. Lietuviai) – bałtycka grupa etniczna zamieszkująca głównie Litwę, a również Łotwę, USA, Niemcy, Polskę, Rosję i Białoruś, posługująca się językiem litewskim.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

W dziele tym opowiada Herberstein dzieje Rusi od czasów najdawniejszych aż do panowania Bazylego Iwanowicza, podaje cenne wiadomości o rządzie, prawach, obyczajach, handlu, przemyśle, religii itd., opisuje szczegółowo miasta i ziemie Wielkiego Księstwa Moskiewskiego oraz narody sąsiednie, jako to Tatarów, Litwinów itd.

Bona Sforza d’Aragona (ur. 2 lutego 1494 w Vigevano, zm. 19 listopada 1557 w Bari) – od 1518 królowa Polski i wielka księżna litewska, księżna Rusi, Prus i Mazowsza itd., księżna Bari i Rosano, spadkobierczyni pretensji do Królestwa Jerozolimy od roku 1524. Żona Zygmunta Starego, matka Zygmunta Augusta i Anny Jagiellonki.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Autobiografię Herbersteina sięgającą po rok 1545, wydał Kowaczicz (Buda, 1805) i Karajan w "Fontes rerum austriac. scriptores" (Wiedeń, 1855), zaś "Gesandtschaftsreise nach Spanien 1519" - Chmel (Wiedeń, 1846). Inne opracowania: Adelung "Lebensbeschreibung Herberstein's" (Petersburg, 1818) i tegoż "Kritisch-literarische Uebersicht der Reisenden in Russland" (2 t., Petersburg, 1848).

Republika Wenecka (wł. Serenissima Repubblica di Venezia) – północnowłoska republika kupiecka istniejąca od VIII wieku do 1797. Najdłużej nieprzerwanie istniejące państwo o ustroju republikańskim w historii. W średniowieczu jedna z największych potęg handlowych i politycznych w basenie Morza Śródziemnego.

Wielkie Księstwo Moskiewskie (ros. Великое княжество Московское, łac. Magnus Ducatus Moscuensis; potocznie pol. Moskwa, łac. Moscovia lub Muscovia) – państwo ruskie istniejące w latach 1328-1547 ze stolicą w Moskwie. Wielkie Księstwo Moskiewskie było kontynuacją Księstwa Moskiewskiego (1213-1328), które zostało podniesione do rangi wielkiego księstwa w 1328 roku, w wyniku unii personalnej Wielkiego Księstwa Włodzimierskiego i Księstwa Moskiewskiego oraz przeniesienia stolicy wielkiego księstwa z Włodzimierza do Moskwy.

Przypisy

↑ S. Orgelbranda Encyklopedja Powszechna. Warszawa: Wydawnictwo Towarzystwa Akcyjnego Odlewni Czcionek i Drukarni S. Orgelbranda Synów, XIX i pocz. XX wieku (może wymagać uaktualnienia).

Linki zewnętrzne

Rerum moscoviticarum commentarii, wyd. Bazylea, 1571