Zygmunt Miłkowski - Polski Serwis Naukowy

Zygmunt Miłkowski

Zygmunt Miłkowski, pseudonim Teodor Tomasz Jeż (ur. 23 marca 1824 we wsi Saracei na Podolu, zm. 11 stycznia 1915 w Lozannie) – polski pisarz i polityk niepodległościowy.

Po ukończeniu uniwersytetu w Kijowie wziął udział w powstaniu węgierskim podczas Wiosny Ludów. Po upadku powstania internowany w Turcji, następnie wyemigrował do Anglii. Członek Towarzystwa Demokratycznego Polskiego.

W latach 1851-1858 agent Komitetu Centralnego Demokracji Europejskiej na Bałkanach, podczas wojny krymskiej próbował sformować legion polski przy boku Turcji. Od 1858 w Anglii. Od 1860 w Galicji, 1861 w Rumunii. W 1863 utworzył oddział powstańczy, z którym miał wkroczyć do Rosji południowej. Aresztowany przez Rumunów, więziony przez Austriaków we Lwowie. W 1864-1866 w Belgradzie a w latach 1866-1872 w Brukseli. Od 1872 osiadł w Szwajcarii.

Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע - Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция - Galicija, ukr. Галичина - Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborców i stosowana na określenie ziem znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie składających się na dawny zabór austriacki. Również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski po Wisłę, Ruś Czerwoną oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym. Granice Galicji nie pokrywają się z granicami dawniejszych krain historycznych ani regionów geograficznych takich jak Małopolska czy ziemia halicka.

Bałkany – region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego. Jednak nazwa ta mniej odnosi się do geografii, a bardziej do wspólnoty historyczno-kulturowej. Przy takim podejściu o przynależności danego kraju do Bałkanów decydują cechy kulturowe (np. język należący do ligi bałkańskiej, pewne elementy kultury ludowej), społeczne (np. wieloetniczność, współwystępowanie katolicyzmu, prawosławia i islamu) oraz historyczne (np. dawna przynależność do Cesarstwa Bizantyjskiego, zasiedlenie przez Słowian w VI wieku naszej ery, a przede wszystkim doświadczenie panowania tureckiego).

Jeden z założycieli Ligi Polskiej i Ligi Narodowej Polskiej, z której wywodzi się Narodowa Demokracja (endecja). Prezes Komisji Nadzorczej Skarbu Narodowego, członek Zarządu Związku Wychodźstwa Polskiego i Rady Zarządzającej Muzeum Narodowym Polskim w Rapperswillu w Szwajcarii. Od 1869 członek zagraniczny Towarzystwa Naukowego Serbskiego. Był redaktorem paryskiego dwutygodnika Wolne Polskie Słowo.

Skarb Narodowy – fundusze emigracyjne gromadzone w celu popierania walki z zaborcami w kraju, wykorzystywane w celu propagowania sprawy polskiej za granicą.

Wojna krymska (1853-1856) – wojna między Imperium Rosyjskim a imperium osmańskim i jego sprzymierzeńcami (Wielką Brytanią, Francją i Sardynią). Była pierwszym w historii konfliktem zbrojnym, którego przebieg relacjonowano na bieżąco i który uwieczniono na fotografiach.

Autor kilkudziesięciu powieści, w tym historycznych:

Wasyl Hołub

Handzia Zahornicka

Historia o pra-pra-prawnuku

Hryhor Serdeczny

Szandor Kowacz

Ci i tamci

Asan

Uskoki

Narzeczona Harambaszy

Niezaradni (1884)

Ofiary 1874

Dahijszczyzna

Rotułowicze

W zaraniu

Dersław Z Rytwian

Za króla Olbrachta

Nauczycielka

Emancypowana

Pamiętniki starającego się

Od kolebki przez życie

Nad rzekami Babilonu

Autor broszury politycznej (1887) Rzecz o obronie czynnej i skarbie narodowym. Napisał też biografię działaczy emigracyjnych Sylwety emigracyjne.

Liga Narodowa, tajna, działająca we wszystkich trzech zaborach organizacja polityczna, utworzona w kwietniu 1893 roku z przekształcenia Ligi Polskiej. W konspiracji kierowana z zaboru austriackiego przez Romana Dmowskiego, przedstawiciela skrzydła narodowego. Jej celem było kształtowanie nowoczesnego narodu polskiego - silnego, gotowego oprzeć się innym narodom i realizującego własną misję dziejową. Charakteryzowało ją dążenie do utworzenia jednolitego narodowo państwa. Liga negowała walkę klasową. Za zagrożenie uważała działalność mniejszości narodowych. Piętnowałą ucisk carski, krytykowała obóz ugodowców za ich lojalizm wobec Rosji. Jej działacze odzyskanie niepodległości pojmowali jako cel dalekosiężny. Organizacja ta wydawała we Lwowie "Przegląd Wszechpolski".

Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne – nazywane w języku tureckim Morzem Białym.

Linki zewnętrzne

Zobacz w Wikiźródłach teksty autorstwa Zygmunta Miłkowskiego

http://monika.univ.gda.pl/~literat/autors/jez.htm

Przypisy

Stefan Żeromski, Dzienniki. Wybór. opracował Jerzy Kądziela, 1980, s. 374.