Zygmunt Vogel - Polski Serwis Naukowy

Kościół Misjonarzy w Wilnie - akwarela Z. Vogla

Dziedziniec zamku w Kazimierzu Dolnym - akwarela Z. Vogla, 1792

Korpus Kadetów w Warszawie - akwarela Zygmunt Vogla

Zygmunt Vogel zw. Ptaszkiem (ur. 15 czerwca 1764 w Wołczynie, zm. 20 kwietnia 1826 w Warszawie) – polski malarz i rysownik, przedstawiciel klasycyzmu, pedagog, wolnomularz.

Wolnomularstwo, inaczej masoneria lub sztuka królewska – ponadnarodowy ruch etyczny o swoistych strukturach organizacyjnych (m.in. trójkąty, loże, obediencje), który swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów. Masoneria to także zespół bractw o charakterze elitarnym i dyskretnym. Kolorytu masonerii dodaje wielka liczba legend i spiskowych teorii na jej temat. Nauka badająca historię wolnomularską i idee wolnomularskie nazywa się masonologią.

Solec - warszawska ulica i osiedle, będące obecnie częścią Powiśla. Dzisiejsze granice Solca wyznaczają: wiadukt mostu Średnicowego, Park im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza, ul. Myśliwiecka, ul. Łazienkowska i wybrzeże Wisły. Południowa część to tzw. Powiśle Czerniakowskie.

Biografia

Zygmunt Vogel był synem kuchmistrza księcia Michała Czartoryskiego, kanclerza wielkiego litewskiego, ale już jako dziecko stracił ojca. Czartoryscy zatroszczyli się o los sieroty. Pomogli matce w jego naukach, dali mieszkanie w Warszawie na swej posesji przy Solcu, a potem zaprotegowali go swoim rozlicznym krewnym. Nauki, jakie pobierał, miały zrobić zeń architekta lub budowniczego, ale nic z tego nie wyszło, bo w wieku lat 16, dzięki wstawiennictwu Stanisława Kostki Potockiego, został przyjęty do Malarni Królewskiej w Warszawie, gdzie zapoznał się z pracami Bernarda Bellotta zwanego Canaletto. To wtedy w "Ptaszku", bo tak zwali Vogla przyjaciele, zrodziło się zamiłowanie do widoków miejskich, do odwzorowywania architektury.

Fryderyk Michał Czartoryski (ur. 26 kwietnia 1696 w Warszawie, zm. 13 sierpnia 1775 w Warszawie), książę na Klewaniu i Żukowie, kanclerz wielki litewski od 1752, podkanclerzy litewski od 1724, kasztelan wileński od 1722, podstoli wielki litewski od 1720, współzałożyciel i przywódca Familii.

Rysunek — kompozycja linii wykonana na płaszczyźnie, polegające na nanoszeniu na powierzchnię walorów wizualnych przy użyciu odpowiednich narzędzi. Także dział sztuk plastycznych.

Zaczął od kopii dzieł Canaletta, które zamawiał u niego Michał Jerzy Mniszech, marszałek wielki koronny, ale potem zaczął malować własne widoki Warszawy. Nie używał prawie farb olejnych; jego domeną były akwarela, tusz, ołówek. W roku 1787 król Stanisław August polecił Voglowi udać się natychmiast do "Krzeszowic, Tęczyna, Alwerni, Lipowca, Olkusza, Rabsztyna, Pieskowej Skały..." w celu zrobienia szkiców tych miejsc i zebrania wiadomości historycznych. Z tej i innych podróży powstał album zawierający 63 akwarele i rysunki.

Liceum Warszawskie – państwowa męska szkoła średnia w Warszawie, najlepsza szkoła średnia w Królestwie Kongresowym, która istniała od 1804 do 1831 roku.

Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian, Greków oraz Żydów. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzeniu kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak Barok, Rokoko, Manieryzm. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.

W następnych latach wiele podróżował po kraju malując widoki różnego rodzaju zamków, miast i posiadłości, ale zachowało się tych prac niewiele.

W Warszawie bywał uczestnikiem organizowanych przez Stanisława Augusta obiadów czwartkowych.

Po abdykacji króla, jego wyjeździe do Petersburga i rychłej śmierci, Vogel zaczął szukać innej pracy. Został nauczycielem Liceum Warszawskiego, a w 1817 dostał katedrę perspektywy w Oddziale Sztuk Pięknych świeżo otwartego Uniwersytetu Warszawskiego. Do końca życia mieszkał w Warszawie.

Michał Jerzy Wandalin Mniszech herbu Mniszech (1748 - 14 marca 1806), marszałek wielki koronny 1783-1793, marszałek nadworny litewski 1781-1783, szef kancelarii nadwornej od 1780, sekretarz wielki litewski od 1778, cześnik koronny od 1777, pułkownik regimentu królowej w 1757, starosta lubelski, jaworowski, słonimski, rostocki, prosiatkowski.

Bernardo Bellotto (zw. Canaletto lub Canaletto młodszym, ur. 30 stycznia 1721 w Wenecji, zm. 17 listopada 1780 w Warszawie) ojciec: Lorenzo Antonio, matka Fiorenza Domenica ur. Canal – przedstawiciel weneckiego malarstwa wedutowego.

Pochowany został na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie (al. 26, nr 6).

Bibliografia

Krystyna Sroczyńska, Zygmunt Vogel. Rysownik gabinetowy Stanisława Augusta, Ossolineum, Wrocław 1969

Henryk Kondziela, Vogel Zygmunt , [w:] Polski słownik biograficzny konserwatorów zabytków, z. 1, Poznań, Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków, 2000, ISBN 83-900862-7-1

Przypisy

Ludwik Hass, Sekta farmazonii warszawskiej, Warszawa 1980, s. 443.