• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 125 lat temu urodził się gen. Kazimierz Sosnkowski

    19.11.2010. 00:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    19 listopada 1885 r. w Warszawie urodził się Kazimierz Sosnkowski, generał WP, szef sztabu I Brygady Legionów Polskich. W okresie II RP minister spraw wojskowych i inspektor armii. W latach 1939-1940 Komendant Główny ZWZ. Od lipca 1943 do września 1944 r. Naczelny Wódz.

    Kazimierz Sosnkowski urodził się 19 listopada 1885 r. w Warszawie. Tu ukończył V gimnazjum, w którym był członkiem tajnych kółek samokształceniowych. Po uzyskaniu matury w Petersburgu zdał w 1905 r. na Politechnikę Warszawską. Studiów jednak nie podjął z powodu zamknięcia uczelni po wybuchu strajku szkolnego.

    W tym samym 1905 r. wstąpił do PPS, a rok później do Organizacji Bojowej PPS, gdzie pełnił funkcję komendanta w okręgu warszawskim, radomskim i Zagłębiu Dąbrowskim. W 1907 r. rozpoczął studia na Politechnice Lwowskiej, angażując się jednocześnie w działalność niepodległościową. W 1908 r. utworzył Związek Walki Czynnej. Dwa lata później był współzałożycielem Związku Strzeleckiego, w którym po objęciu funkcji komendanta głównego przez Józefa Piłsudskiego w 1912 r., działał jako jego zastępca i szef sztabu.

    W Legionach Polskich od sierpnia 1914 r. pełnił obowiązki szefa sztabu najpierw 1 pułku piechoty, a następnie I Brygady. W 1914 r. otrzymał stopień podpułkownika, a w 1916 r. pułkownika.

    Uczestniczył we wszystkich walkach Brygady, niejednokrotnie dowodząc nią w czasie działań bojowych pod nieobecność Piłsudskiego, m.in. pod Kielcami (12-13 sierpnia 1914 ), Łowczówkiem (25 grudnia 1914), czy w walkach pozycyjnych pod Czartoryskiem (1915).

    Po złożeniu przez Piłsudskiego prośby o dymisję od końca lipca 1916 r. do końca września tego roku pełnił obowiązki dowódcy I Brygady. W kwietniu 1917 r. został zastępcą Piłsudskiego, który sprawował funkcję szefa Departamentu Wojskowego przy Tymczasowej Radzie Stanu.

    22 lipca 1917 r., po kryzysie przysięgowym, władze niemieckie aresztowały go. Przetrzymywany był w więzieniach w Gdańsku, Spandau, Wesel i razem z Piłsudskim w twierdzy magdeburskiej. Wypuszczony na wolność 10 listopada 1918 r. wspólnie z Piłsudskim powrócił do Warszawy, rozpoczynając służbę w tworzonym Wojsku Polskim, w którym awansowany został do stopnia generała brygady. Od 10 listopada 1918 r. do 3 marca 1919 r. pełnił funkcję dowódcy Okręgu Generalnego Warszawa, następnie od 3 marca 1919 r. do 24 maja 1920 r. był wiceministrem spraw wojskowych.

    W 1920 r. awansowany do stopnia generała dywizji.

    25 maja 1920 r. objął dowództwo nad Armią Rezerwową, które sprawował do 10 sierpnia 1920 r. Tego dnia został mianowany ministrem spraw wojskowych i członkiem Rady Obrony Państwa. Funkcje te pełnił do lutego 1924 r.

    W sporządzonej w grudniu 1922 r. opinii na temat gen. Sosnkowskiego marszałek Józef Piłsudski pisał m.in.: "Kandydat mój na komendanta armii. () Dotychczasowa jego praca przyzwyczaiła go do mierzenia sił państwa w najrozmaitszych wysiłkach i do oceniania zjawisk o charakterze nie ściśle militarnym; pod tym względem rzadki wyjątek wśród generałów polskich. Wobec ważności tego czynnika dla Naczelnego Wodza, przy innym Naczelnym Wodzu jak niżej podpisany, jedyny dotąd kandydat na stanowisko szefa sztabu Naczelnego Wodza. Przy bardzo wielkiej pracy pod względem operacyjnym jeden z moich kandydatów na Naczelnego Wodza".

    Od lutego 1924 r. do 13 maja 1926 r. gen. Sosnkowski był członkiem Rady Wojennej i dowódcą Okręgu Korpusu VII Poznań.

    W czasie zamachu majowego, nie chcąc popierać żadnej ze stron, próbował popełnić samobójstwo. Odratowany, pół roku spędził w szpitalu.

    W 1927 r. mianowany Inspektorem Armii "Podole", a później "Wołyń".

    W 1928 r. został Inspektorem Armii "Polesie". Funkcję tę pełnił do sierpnia 1939 r., będąc jednocześnie przewodniczącym Komitetu do Spraw Uzbrojenia i Sprzętu, a także przewodniczącym Komitetu Wyższej Szkoły Wojennej.

    W 1936 r. awansowany do stopnia generała broni.

    W czasie kampanii polskiej w 1939 r. dowodził Frontem Południowym (10-20 września). Po nieudanych próbach przebicia się na odsiecz Lwowa rozwiązał resztki oddziałów z zadaniem samodzielnego przedzierania się na Węgry.

    Po dotarciu w październiku 1939 r. do Paryża wyznaczony został przez prezydenta RP Władysława Raczkiewicza jego następcą. Funkcję tę pełnił do sierpnia 1944 r. W rządzie emigracyjnym gen. Władysława Sikorskiego w listopadzie 1939 r. objął stanowisko wicepremiera i ministra stanu, przewodniczącego Komitetu Ministrów dla Spraw Kraju.

    Od 13 listopada 1939 r. do 30 czerwca 1940 r. był Komendantem Głównym ZWZ.

    W lipcu 1941 r., po podpisaniu układu Sikorski-Majski, ustąpił z rządu na znak protestu. W dyspozycji Naczelnego Wodza pozostawał do lipca 1943 r.

    Po tragicznej śmierci gen. Sikorskiego 8 lipca objął funkcję Naczelnego Wodza, którą sprawował do 30 września 1944 r.

    Po zwolnieniu go z niej przez prezydenta Raczkiewicza wyjechał w listopadzie 1944 r. do Kanady i osiedlił się w Arundel pod Montrealem.

    Po wojnie prowadził działalność publicystyczną.

    Zmarł po ciężkiej i długotrwałej chorobie 11 października 1969 r. w Arudel. Jego prochy złożone zostały w kościele św. Stanisława w Paryżu. W 1992 r. sprowadzono je do Warszawy i pochowano w podziemiach archikatedry św. Jana.

    Kazimierz Sosnkowski odznaczony był m.in. Orderem Virtuti Militari kl. II i V, Krzyżem Niepodległości z Mieczami, Orderem Polonia Restituta kl. I, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi, a w 1995 r. pośmiertnie Orderem Orła Białego.

    PAP - Nauka w Polsce, Mariusz Jarosiński 

    ls/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kazimierz Sosnkowski herbu Godziemba, pseudonimy: "Baca", "Godziemba", "Józef", "Józef Godziemba", "Ryszard", "Szef" (ur. 19 listopada 1885 w Warszawie, zm. 11 października 1969 w Arundel, w Kanadzie) – polski dowódca wojskowy i polityk, założyciel Związku Walki Czynnej, szef sztabu I Brygady Legionów Polskich, od roku 1936 generał broni Wojska Polskiego, minister spraw wojskowych, następca Prezydenta RP, minister w rządzie na emigracji, komendant główny Związku Walki Zbrojnej, Wódz Naczelny Polskich Sił Zbrojnych. Wojskowe Gubernatorstwo Warszawy zostało utworzone 29 lipca 1920 roku rozkazem ministra spraw wojskowych, w celu kierowania obroną trójkąta ModlinZegrzeWarszawa przed zbliżającą się ofensywą bolszewicką. Z nadania Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego, funkcję tę objął 5 sierpnia gen. Franciszek Latinik, równocześnie dowódca 1 armii WP broniącej przedpola Warszawy. Utworzono przy tej instytucji także komisariat cywilny, na czele z podprokuratorem Sądu Najwyższego A. Żychlińskim. Stanisław Zabiełło (ur. 1902, zm. 1970) – polski dyplomata i historyk. W okresie międzywojennym był radcą Ambasady RP w Moskwie. Od 1934 kierował referatem sowieckim w Wydziale Wschodnim polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Wiosną 1939 awansował na zastępcę wicedyrektora Departamentu Politycznego MSZ. We wrześniu 1939 udał się do Rumunii, następnie przedostał się do Paryża. Objął tam służbę emigracyjnym MSZ w rządzie Władysława Sikorskiego. Po klęsce Francji pełnił funkcję zakonspirowanego przedstawiciela dyplomatycznego Rzeczypospolitej Polskiej przy władzach Państwa Francuskiego (Vichy) (1940-1943). Został aresztowany przez Niemców i w styczniu 1944 zesłany go do obozu w Buchenwaldzie. Następnie przebywał w obozach pracy w Dora i Bergen-Belsen (do kwietnia 1945). Po wojnie powrócił do Kraju i pracował w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych.

    Panos Mandżjan, orm.: Փանոս Մանջյանը (ur. 1952) – libański polityk ormiańskiego pochodzenia, emerytowany generał brygady. Urodził się w 1952 w rodzinie, która wyemigrował w roku 1939 z tureckiego Musa Dagh. W 1975 ukończył Libańską Akademię Wojskową. W roku 1979 Mandżjan został awansowany do stopnia podporucznika i wysłał do Fort Knox w USA, gdzie specjalizował się w zakresie użycia broni pancernej, dzięki czemu awansował później odpowiednio na kapitana, majora, a następnie podpułkownika. Po powrocie w 1996 roku ze szkolenia w amerykańskim Fort Leavenworth został awansowany do stopnia pułkownika i mianowany szefem sztabu brygady piechoty zmotoryzowanej, a dwa lata później asystentem dowódcy brygady zmechanizowanej. W 2001 otrzymał nominację na dowódcę 10 Brygady Pancernej i stopień brygadiera-generała. W 2010 przeszedł w stan spoczynku. W dniu 13 czerwca 2011 roku został sekretarzem stanu w gabinecie Nażiba Mikatiego z ramienia Armeńskiej Federacji Rewolucyjnej. Semper invicta (łac. Zawsze niezwyciężona) – dewiza miasta stołecznego Warszawy. 9 listopada 1939 która decyzją naczelnego wodza generała dywizji Władysława Sikorskiego, została wraz z orderem Virtuti Militari dodana do herbu Warszawy "w uznaniu bohaterskiego, wytrwałego męstwa dowiedzionego przez ludność stołecznego miasta Warszawy w obronie przeciw najazdowi niemieckiemu".

    Adam Kułakowski (ur. 29 maja 1916, zm. 4 lipca 1943) – polski urzędnik, sekretarz cywilny generała Władysława Sikorskiego w latach 1939–1943. Pochodził z rodziny przemysłowców, jego ojciec, Henryk Kułakowski, przyjaźnił się z generałem Sikorskim. Ukończył studia na Politechnice Warszawskiej. We wrześniu 1939 Adam Kułakowski towarzyszył Sikorskiemu w jego wyjeździe z Polski i odtąd pełnił funkcję jego osobistego sekretarza. Należał do grona najbliższych współpracowników premiera Sikorskiego. 2 Armia (2 A) - związek operacyjny Wojska Polskiego, utworzony w trakcie wojny polsko-bolszewickiej rozkazem Wodza Naczelnego gen. Józefa Piłsudskiego z 7 marca 1920. W czasie swojego istnienia, podobnie jak 3 Armia była trzykrotnie formowana i rozformowana, mimo to zlikwidowano ją jako ostatnią z armii wojny 1919-1921 (15 września 1922) i stała się Inspektoratem Armii nr 1.

    Paul Marie Cesar Gerald Pau (ur. 29 listopada 1848, zm. 22 sierpnia 1932), generał francuski. Uczestnik wojny francusko-pruskiej 1870-1871. Bardzo popularny w armii, typowany na naczelnego wodza armii francuskiej. Podczas I wojny światowej w 1914 mianowany dowódcą Armii Alzackiej. Dowodzona przez niego Armia Alzacka poniosła olbrzymie straty w przegranych walkach z wojskami niemieckimi w Lotaryngii w sierpniu 1914 roku. We wrześniu 1914 brał udział w I bitwie nad Marną, która powstrzymała ofensywę wojsk niemieckich na Paryż. Niedługo później przeniesiony w stan spoczynku. Vittorio Ambrosio (ur. 28 lipca 1879 - zm. 19 listopada 1958) – włoski generał, minister wojny, dowódca wojsk okupacyjnych w Jugosławii. W 1942 roku roku objął stanowisko szefa sztabu wojsk lądowych. W lutym 1943 został szefem Naczelnego Dowództwa. 9 września 1943 roku uciekł z Rzymu przed wojskami niemieckimi. Był ministrem wojny w rządzie Pietro Badoglio. W listopadzie został zwolniony z obu stanowisk i objął stanowisko inspektora wojsk włoskich.

    Jan Chwalibóg (ur. 28 listopada 1895, zm. ?) – rotmistrz 2 Pułk Piechoty Legionów. Uczestnik szarży pod Rokitną. W momencie wybuchu I wojny światowej zgłosił się do organizowanych przez Piłsudskiego oddziałów. Został przydzielony do I Brygady Legionów. Od października 1914 roku został przeniesiony do Dywizjon Kawalerii Legionów utworzonego z 2 i 3 szwadronu ułanów, który był przydzielony II Brygady Legionów Polskich. Brał udział w walkach w Karpatach. W czasie szarży pod Rokitną służył w II plutonie. 1 kwietnia 1917 roku został awansowany na chorążego Legionów Polskich, służył w Komendzie taborów.

    Axel Erik Heinrichs (ur. 21 lipca 1890 w Helsinkach, zm. 16 listopada 1965 w Helsinkach) – fiński wojskowy (generał), kilkakrotny szef Sztabu Generalnego fińskich sił zbrojnych, dowódca różnych jednostek wojskowych, a także komendant Akademii Wojskowej w okresie przedwojennym, dowódca III Korpusu Armijnego, a następnie Armii Przesmyku Karelskiego podczas wojny zimowej 1939-1940, głównodowodzący sił lądowych w okresie międzywojennym, dowódca Armii Karelii podczas wojny kontynuacyjnej 1941-1944, pisarz wojskowy w okresie powojennym

    Václav Jaroslav Klofáč (ur. 21 września 1868, zm. 10 lipca 1942), czeski polityk i dziennikarz, jeden z założycieli partii narodowo-socjalistycznej (1897), w latach 1914-1917 przebywał w więzieniu nakazem władz austriackich. O lipca do listopada 1918 wchodził w skład Komitetu Narodowego w Pradze, był jednym z organizatorów przejęcia rządów i proklamowania niepodległej Czechosłowacji. W nowym rządzie objął tekę ministra obrony (1918-1920), a następnie został przewodniczącym senatu (1926-1938). Leon Kąkol (ur. 19 września 1898 r. w Cieszeniu na Kaszubach - zm. 24 lutego 1976 r.) W 1917 r. został wcielony do armii niemieckiej. walczył pod Verdun i Leou. Od 1918 r. L. Kąkol postanowił przyłączyć się do walki o Polskę. Chciał walczyć w Powstaniu Wielkopolskim 1918-1919, ale w czasie próby przedostania się do Poznania został aresztowany przez Niemców i osądzony w Gdańsku, a osadzony w więzieniu w Grudziądzu. Po uwolnieniu 17 lutego 1920 r ochotniczo wstąpił do armii polskiej. Brał udział w wojnie w 1920 r. oraz w Bitwie Warszawskiej. Został ranny 19 września 1920 r. podczas ataku na Kamień Królewski. Odznaczony medalem Polska Swemu Obrońcy. Po wyjściu ze szpitala skierowano go na kurs podoficerski, a następnie został kierownikiem oświaty w kompani pułku strzeleckiego. W 1922 r. wystąpił z wojska, ponieważ chciał poświęcić się służbie w oświacie. Służbę opuścił w stopniu podporucznika. Pierwszą pracę w szkolnictwie otrzymał w niewielkiej szkole wiejskiej w Staniszewie w 1922 r. W 1926 r. zdał maturę, było to w seminarium nauczycielskim w Toruniu. Kształcił się dalej, a ukończył wyższy kurs nauczycielski w Warszawie i Poznaniu. W 1929 r. rozpoczął pracę w szkole w Grzybnie koło Kartuz. Za zasługi na polu wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego otrzymał 19 marca 1936 r. Srebrny Krzyż Zasługi. W 1938 r. przeniósł się do Gdyni i zaczął pracę w Szkole Podstawowej Nr 9 na Cisowej. 1 września 1939 r. zastał go bez przydziału mobilizacyjnego, dlatego 2 września 1939 r. zgłasza się jako ochotnik do wojska. Otrzymał przydział do Dowództwa Lądowej Obrony Wybrzeża, jako oficer łącznikowy i pozostawał w bezpośredniej dyspozycji dowódcy LOW, płk Stanisława Dąbka. Przebywał jako jeniec wojenny w obozach: Prenzlau-Oflag II A, Neubrandenburg-Oflag II E, Gros Born-Oflag II D. Podczas życia obozowego prowadził zajęcia dla żołnierzy m.in. z historii Polski. Ukończył w oflagu wyższe studia pedagogiczno-społeczne, które po wojnie w 1947 r. pozytywnie zweryfikowano w Warszawie. W 1945 r. wraz z innymi oficerami został wyzwolony przez Aliantów i przydzielony do dywizji generała Stanisława Maczka. Awansował na porucznika. Od czerwca 1945 r. do maja 1946 r. prowadził wraz z innymi żołnierzami o wykształceniu pedagogicznym szkołę w Westrhauderfehn dla polskich dzieci, których wiele przebywało na terenie Niemiec. W 1946 r. wrócił do kraju, ale tu nie ominęły go problemy polityczne. Kiedy w 1949 r. część PPS przeszła do PZPR (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza), Leon Kąkol został skreślony z listy PPS. Jako nauczyciel geografii i kierownik poświęcił się całkowicie pracy w szkole. W 1954 r. z przyczyn politycznych przestał być kierownikiem, jako żołnierz walczący w wojnie z bolszewikami w 1920 r. i posiadając syna, który wstąpił do zakonu Jezuitów był niewygodny dla władz komunistycznych. W wyniku zmian politycznych w latach 1956-1957 powrócił 1 stycznia 1957 roku do funkcji Kierownika Szkoły Podstawowej Nr 2 w Gdyni. Funkcję kierownika szkoły pełnił do 1968 r. i prowadził naukę w szkole.

    Stefan Mękarski (ur. 8 marca 1895 we Lwowie, zm. 22 marca 1985 w Londynie) pseudonim literacki: Józef Rudnicki – polityk, publicysta, działacz emigracyjny. Maturę zdał w 1913 we Lwowie. Następnie studia polonistyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie (192 - doktorat). Był członkiem "Zarzewia", współorganizator skautingu i Polskich Drużyn Strzeleckich we Lwowie. W czasie I wojny światowej w armii austriackiej. W listopadzie 1918 zgłosił się ochotniczo do służby w Wojsku Polskim przy Brygadzie Lwowskiej. W okresie międzywojennym pracował od 1919 w Bibliotece UJK. Pracownik redakcji lwowskiego "Słowa Polskiego" (od 1926 zastępca redaktora naczelnego). Współzałożyciel "Zespołu Stu", grupy lwowskich działaczy endeckich, zwolenników przebudowy ustroju państwa, którzy związali się z obozem sanacyjnym. Poseł III kadencji 1930-35 sejmu RP (klub BBWR). Współautor konstytucji kwietniowej 1935. Uczestnik kampanii wrześniowej. Następnie na emigracji w Londynie. Był tam członkiem Rady Narodowej. Organizator i działacz Koła Lwowian w Londynie i redaktor jego biuletynu. Redaktor organu Ligi Niepodległości "Za Wolność i Niepodległość". Członek Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie. W 1933 odznaczony Medalem Niepodległości. Pochowany na cmentarzu Gunnersbury w Londynie.

    Dodano: 19.11.2010. 00:11  


    Najnowsze