• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 150 lat temu ukazał się pierwszy tom Encyklopedii Powszechnej Orgelbranda

    22.04.2010. 10:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    22 kwietnia - podczas Gali Światowego Dnia Książki i Praw Autorskich w Bibliotece Narodowej - w Warszawie zostaną zainicjowane obchody 200-lecia urodzin Samuela Orgelbranda -warszawskiego wydawcy, drukarza i księgarza, jednego z najznakomitszych XIX-wiecznych polskich wydawców, edytora 28-tomowej Encyklopedii Powszechnej, której pierwszy tom ukazał się 150 lat temu.

    W skład komitetu obchodów jubileuszu wchodzą: Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytetu Warszawskiego, Żydowski Instytut Historyczny, im. Emanuela Ringelbluma, Muzeum Historyczne Miasta Stołecznego Warszawy, Muzeum Drukarstwa Warszawskiego i Polska Izba Druku. Patronat honorowy objęła Przewodnicząca Rady m. st. Warszawy Ewa Malinowska-Grupińska.

    W ramach obchodów jubileuszowych w październiku imieniem Orgelbranda zostanie nazwany skwer na Mariensztacie, gdzie mieściła się kiedyś - nie zachowana do dzisiaj - jedna z najnowocześniejszych w naszej części Europy drukarni - drukarnia Orgelbranda. W tym samym czasie Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytetu Warszawskiego zorganizuje konferencję naukową poświęconą dorobkowi sławnego wydawcy i drukarza.

    Wydanie pierwszej edycji Encyklopedii (pierwszy tom ukazała się w roku 1859, ostatni w 1868 - roku śmierci wydawcy) zajęło Orgelbrandowi 10 lat. Mimo trudnych warunków (carska cenzura, Powstanie Styczniowe) Encyklopedia miała w najlepszych latach ok. 3 tys. prenumeratorów. Poniesione przez Orgelbranda koszty oszacowano na kwotę 120 tys. rubli. Jak powiedział Krzysztof Kaleta ze Stowarzyszenia Księgarzy Polskich na konferencji prasowej inaugurującej tegoroczne święto książki, o wielkości tej sumy wiele mówi porównanie - Karol Scheibler, znany łódzki fabrykant wybudował w XIX wieku szpital na 40 łóżek za kwotę 150 tys. rubli.

    Synowie Samuela - Hipolit i Mieczysław - dwukrotnie wydali Encyklopedię po śmierci ojca w 12 tomach. Na przełomie wieków wyszła jej jeszcze 18-tomowa edycja, a w latach 80. XX wieku jej reprint.

    Ale Orgelbrand to nie tylko Encyklopedia, to także różnego rodzaju powieści, podręczniki, popularne romanse. Łącznie oficyna Orgelbranda (zespół liczył 180 osób) wydała ponad 500 tytułów, w tym 30 powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego oraz komedie Fredry, a także prawie sto tytułów książek w języku hebrajskim, m.in. wraz z dwudziestotomowym, pierwszym w Polsce kompletnym "Talmudem Babilońskim", który sprzedawany był również poza granicami zaboru rosyjskiego.

    Orgelbrand wydawał również czasopisma, m.in. poczytne, doskonale redagowane czasopismo naukowo-literackie "Biblioteka Warszawska", a w roku 1842 założył pierwsze na ziemiach polskich prenumerowane przez gminy czasopismo dla ludu, tygodnik "Kmiotek".

    PAP - Nauka w Polsce, Waldemar Pławski

    agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    S. Orgelbranda Encyklopedia Powszechna – jedna z pierwszych polskich encyklopedii. Pierwsza spośród encyklopedii wydanych przez firmę Samuela Orgelbranda. Wydana w 28 tomach w latach 1859-1868. Encyklopedie Orgelbranda – pierwsze polskie nowoczesne encyklopedie autorstwa 181 polskich naukowców, wydawane w firmie wydawniczej Samuela Orgelbranda i później jego synów. W sumie opublikowane zostały trzy edycje w pięciu wydaniach: Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytetu Warszawskiego (IINiSB UW) - jedna z siedmiu jednostek dydaktycznych wchodzących w skład Wydziału Historycznego UW. W instytucie studiuje ponad 1000 słuchaczy, w tym około 300 na studiach stacjonarnych, około 800 na studiach zaocznych i 300 na studiach podyplomowych.

    S. Orgelbranda Encyklopedja Powszechna (pisownia oryginalna) – trzecia i ostatnia spośród encyklopedii wydanych przez firmę Samuela Orgelbranda. Osiemnastotomowe ilustrowane dzieło wydane zostało w Warszawie już po śmierci założyciela firmy przez jego synów (w Wydawnictwie Towarzystwa Akcyjnego Odlewni Czcionek i Drukarni S. Orgelbranda Synów). Składa się z 16 tomów podstawowych wydanych w latach 1898-1904 (w tomie szesnastym zawarty jest Suplement) oraz dwóch tomów drugiego suplementu (w 1911 Suplement II cz.1 zawierający hasła od A do J, a w 1912 Suplement II cz.2 zawierający pozostałe hasła - od K do Ż - oraz uzupełnienia). Ponadto w tomie I, wydanym w 1898, zamieszczone były na końcu "dopełnienia" (informacje uzupełniające do dwóch haseł) oraz errata bieżącego tomu. W żadnym z następnych tomów takich uzupełnień ani errat nie drukowano. Hipolit Orgelbrand (ur. 29 stycznia 1843 w Warszawie - zm. 13 września 1920 w Warszawie), syn Samuela i starszy brat Mieczysława, wydawca, księgarz, drukarz. Nieznane są szkoły, do których uczęszczał, wiadomo natomiast, że na początku 1865 miał tytuł magistra prawa i administracji. Od śmierci ojca w 1868 kierował wraz z matką jego zakładem drukarnią, odlewnią czcionek i księgarnią nakładową. W 1871 zaznajamiał się za granicą z najnowszymi osiągnięciami technicznymi w dziedzinie poligrafii, a od 1 stycznia 1872 objął wraz z bratem Mieczysławem poojcowską firmę jako współwłaściciel, przy czym zajmował się głównie sprawami związanymi z drukiem, pozostawiwszy Mieczysławowi rozwój technologii i sprawy odlewni czcionek. W 1896 wspólnie z bratem przekształcili firmę w Towarzystwo Akcyjne, której był jednym z głównych akcjonariuszy posiadając w 1902 114 (Mieczysław miał 122) spośród 871 akcji. Po śmierci brata w 1903 nadal prowadził "Towarzystwo Akcyjne Odlewni Czcionek, Drukarni i Litografii", wciąż pod niezmienioną firmą "... S. Orgelbranda Synów", które pozostawało największym przedsiębiorstwem tej branży w Warszawie.

    Ignacy Erazm Matuszewski (ur. 2 czerwca 1858 w Wilanowie koło Warszawy, zm. 10 lipca 1919 w Warszawie) – krytyk literacki, współpracownik "Przeglądu Tygodniowego", kierownik literacki "Tygodnika Ilustrowanego", autor artykułów w czasopiśmie Witeź, kierownik działu humanistycznego Encyklopedii Orgelbranda, prezes Towarzystwa Literatów i Dziennikarzy. Tygodnik Powszechny – czasopismo wydawane w Warszawie w latach 1877-1885 przez Maurycego Orgelbranda, który był również jego redaktorem.

    Biblioteka Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego (BIH UW) – biblioteka wchodząca w skład systemu biblioteczno-informacyjnego Uniwersytetu Warszawskiego, jedna z sześciu instytutowych bibliotek Wydziału Historycznego. Została założona wraz z Instytutem Historycznym w 1930 roku. Posiada ponad 220 tys. jednostek. Palamedes. A Journal of Ancient History: Palamedes. A Journal of Ancient History - polskie czasopismo historyczne poświęcone historii starożytnej. Wydawane jest od roku 2006. Publikuje artykuły w językach: angielskim, niemieckim, francuskim oraz włoskim. Czasopismo jest wydawane przez Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego. Numery 1-4 ukazały się we współpracy z Wydawnictwami Uniwersytetu Warszawskiego, a poczynając od numeru 5 (2010) wydawcą jest | Lockwood Press.

    Jerzy Dobrzycki (ur. 8 kwietnia 1927, zm. 1 lutego 2004) – historyk nauki, specjalizował się w dziejach astronomii, profesor w Instytucie Historii Nauki PAN. Był jednym z jego twórców i pierwszym z wyboru dyrektorem (w latach 1989-1995). Od 1983 roku aktywnie działał w Towarzystwie Naukowym Warszawskim (w latach 1992-1995 jako sekretarz generalny, po 1995 roku jako sekretarz Wydziału III i członek Komisji Rewizyjnej). Był pochodzącym z wyboru członkiem Międzynarodowej Akademii Historii Nauki (Académie Internationale d’Histoire des Sciences), Międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauki (International Union of the History and Philosophy of Science) oraz Międzynarodowej Unii Astronomicznej (International Astronomical Union). Jako członek komitetów redakcyjnych „Studi Galileani” (Castel Gandolfo) i „Journal for the History of Astronomy” (Cambridge) przyczynił się do trwałej obecności polskich badań z zakresu historii nauki w kręgu zachodnioeuropejskim. Przez wiele lat (1976-1997) wykładał historię nauki w Instytucie Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Był członkiem licznych komitetów naukowych: Komitetu Historii Nauki i Techniki, Komisji Neolatynistycznej Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej, następnie Komitetu Nauk o Kulturze PAN, Komitetu Astronomii, a także rad naukowych: Instytutu Historii Nauki, Archiwum i Muzeum Ziemi PAN.

    Maurycy Orgelbrand (ur. 1826 w Warszawie, zm. 4 grudnia 1904 w Warszawie) – polski księgarz i wydawca, syn niezamożnego żydowskiego kupca, młodszy brat Samuela Orgelbranda. W młodości ukończył szkołę rabinów, ale przeszedł na wyznanie rzymskokatolickie.

    Chata za wsią – powieść Józefa Ignacego Kraszewskiego, powstała w 1842 roku. Ukazała się w odcinkach w „Bibliotece Warszawskiej” w latach 1853–1854. W formie książkowej ukazała się po raz pierwszy w latach 1854–1855 w trzytomowym wydaniu petersburskim w wydawnictwie B. M. Wolffa. Należy do grupy powieści ludowych, porusza tematykę dyskryminacji społeczności cygańskiej. Jest jedną z najpoczytniejszych powieści Kraszewskiego, kilkakrotnie była adaptowana: na potrzeby teatru, opery i filmu. Została przetłumaczona na język białoruski, rosyjski, francuski, czeski, niemiecki, słoweński i ukraiński. 70. rocznica Powstania w Getcie Warszawskim – uroczyste obchody powstania w getcie warszawskim w kwietniu i maju 2013. Organizatorami obchodów byli: Miasto Stołeczne Warszawa, Dom Spotkań z Historią, Muzeum Historii Żydów Polskich oraz Muzeum Powstania Warszawskiego. Honorowy Patronat nad obchodami 70. rocznicy Powstania w Getcie Warszawskim objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski.

    Związek Księgarzy Polskich – stowarzyszenie właścicieli i pracowników księgarń polskich. Zostało założone w roku 1908 jako efekt pierwszego zjazdu polskich księgarzy z zaboru rosyjskiego, który odbył się 9-10 grudnia 1907. Po uzyskaniu przez Polskę niepodległości weszły do niego lokalne organizacje z wszystkich 3 zaborów. Został rozwiązany w roku 1950, a następnie reaktywowany w roku 1956 pod nazwą Stowarzyszenie Księgarzy Polskich. Na marne – powieść Henryka Sienkiewicza, która ukazała się w 1872 r. Sienkiewicz próbował swoich sił jako powieściopisarz już w latach 1865-1866, ale z pięciu rozpoczętych powieści ukończył jedną, zatytułowaną Ofiara, którą później spalił. Prace nad powieścią Na marne rozpoczął przypuszczalnie jeszcze w Warszawie w 1868, a kontynuował w Bielicach pod Sochaczewem, gdzie przebywał jako guwerner u książąt Woronieckich. Podstawowy zrąb tekstu ukończył w 1870, wygładzał go przez kolejny rok. Starając się o druk powieści, Sienkiewicz, korzystając z pośrednictwa Konrada Dobrskiego, wysłał ją do Józefa Ignacego Kraszewskiego, właściciela drukarni w Dreźnie. Kraszewski w tym czasie sprzedał drukarnię, ale wystawił pozytywną opinię powieści Sienkiewicza. Według autora o wydanie powieści zabiegały Bluszcz i Gazeta Warszawska. Ostatecznie ukazała się w Wieńcu w odcinkach, które ukazywały się od 7 maja 1872 do 26 lipca tego roku.

    Dodano: 22.04.2010. 10:18  


    Najnowsze