• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 155 lat temu zmarł Adam Mickiewicz

    26.11.2010. 12:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Przyczyna śmierci Adama Mickiewicza, której 155. rocznica przypada 26 listopada, nadal pozostaje zagadką. Wielu badaczy nie wierzy, że poeta zmarł na cholerę, a okoliczności zgonu mogą wskazywać na otrucie.

    Jesienią 1855 roku Mickiewicz przebywał w tureckim Istambule, gdzie organizował polski oddział, który miał walczyć w wojnie krymskiej przeciwko Rosji, po stronie Turcji. Poeta ciężko pracował, niedojadał, ale nie uskarżał się na zdrowie. Niespodziewanie, 26 listopada, zachorował i wieczorem tego samego dnia zmarł.

    Jarosław Marek Rymkiewicz na sesji zorganizowanej przez Instytut Badań literackich w 150. rocznicę śmierci Mickiewicza próbował zrekonstruować ostatni dzień życia poety. 26 listopada 1855 roku Mickiewicz obudził się nad ranem, kazał sobie podać herbatę i usnął. Kiedy około godz. 10 przyszedł do niego płk Emil Bednarczyk, zobaczył świeżo startą podłogę, znak, że rano poeta "womitował". Inni odwiedzający nie zauważyli umytej podłogi, może dlatego, że została zadeptana przez gości. Około południa, według towarzysza Mickiewicza, Henryka Służalskiego, poeta wypił kawę ze śmietanką i zjadł kawałek chleba, potem się zdrzemnął. Około godz. 13 poczuł się źle. Bednarczyk zastał go stojącego w drzwiach w samej koszuli, obiema rękami trzymającego się futryny drzwi. Nie chciał wrócić do łóżka.

    Po południu sprowadzono lekarza, który zastosował plastry z gorczycy. Ale stan chorego gwałtownie się pogarszał, pojawiły się konwulsje. Około 19.00 przyszedł ksiądz, ale konający tracił już świadomość. Ostatnie słowa, jakie wypowiedział do Bednarczyka, brzmiały: "Powiedz tylko dzieciom, niech się kochają. Zawsze".

    Świadectwo zgonu wystawione przez miejscowego lekarza Jana Gembickiego, jako przyczynę śmierci podaje wylew krwi do mózgu. Zawsze uważano to za wybieg - gdyby lekarz napisał, że poetę zabiła cholera, niemożliwe byłoby wywiezienie zwłok do Francji. Informacje, że Mickiewicz zmarł na cholerę, rozpowszechniał Henryk Służalski, potem syn poety - Władysław, który w ten sposób chciał odciąć się od pogłosek o otruciu ojca. Ale jesienią 1855 roku w Konstantynopolu nie było cholery. Pojawiała się tam ona w XIX wieku często, ale przeważnie w lecie i wśród biedoty. W dodatku objawy cholery, zdaniem lekarzy, mogą być podobne do objawów zatrucia arszenikiem.

    O otruciu Mickiewicza szeptano od pierwszych dni po jego śmierci. Usunięcie poety było na rękę zarówno Rosjanom, jak i przeciwnikom koncepcji politycznych Mickiewicza z polskiej emigracji. Na pożegnalnej mszy św. w paryskim kościele św. Magdaleny doszło do skandalu: jeden z towarzyszy Mickiewicza w Konstantynopolu kpt. Franciszek Jaźwiński pobił laską na schodach kościoła znanego z niechęci do Mickiewicza gen. Władysława Zamoyskiego z Hotelu Lambert. Oskarżenia o trucicielstwo nie wypowiedziano głośno, ale wisiało ono w powietrzu.

    Wiadomo, że Mickiewicz przed śmiercią obawiał się o swoje życie, czemu dawał wyraz w listach do przyjaciół. Cyprian Norwid, po mszy pożegnalnej, napisał wiersz "Coś ty Atenom zrobił Sokratesie?", w którym prof. Alina Witkowska z IBL odnajduje sugestię, że Mickiewicz zginął od trucizny, tak jak Sokrates. Ale dyskusję na temat niejasnych okoliczności śmierci Mickiewicza podjęto dopiero w 1932 roku z inicjatywy Tadeusza Boya-Żeleńskiego, który jako pierwszy wyraził swoje wątpliwości, nie tylko jako badacz literatury, ale także jako lekarz.

    Nie można też wykluczyć, że rację miała Wisława Knapowska, która w trzy lata po artykule Boya postawiła tezę, że Mickiewicza zabiło wycieńczenie organizmu spowodowane wyczerpującym trybem życia w Turcji. Ludwika Śniadecka wypominała poecie w listach, że nie dba o siebie - próbuje jeździć konno jak młodzik, sypia byle gdzie i jada byle co.

    Ciało Mickiewicza zostało przewiezione do Paryża i pochowane na cmentarzu w podparyskim Montmorency, a w roku 1890 sprowadzone do Polski i złożone w krypcie na Wawelu. Pogrzeb ten, 35 lat po śmierci poety, stanowił wielką manifestację narodową.

    PAP - Nauka w Polsce, Agata Szwedowicz


      hes/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Do Joachima Lelewela – okolicznościowy wiersz Adama Mickiewicza o charakterze listu poetyckiego lub też wierszowanej mowy, napisany przez poetę w 1822 roku. Muzeum Adama Mickiewicza w Stambule – turecka placówka muzealna, mieszcząca się w domu w Stambule, w którym 26 listopada 1855 zmarł Adam Mickiewicz. Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu – polskie muzeum z siedzibą w Paryżu, założone w 1903 przez syna poety Władysława Mickiewicza; najstarsze muzeum mickiewiczowskie; mieści się w gmachu Biblioteki Polskiej na Wyspie Świętego Ludwika.

    Prelekcje paryskie – cykl wykładów Adama Mickiewicza na temat literatury słowiańskiej w Collège de France w Paryżu w latach 1840-1844 (cztery roczne kursy). Wykłady zostały spisane przez słuchaczy i wydane jeszcze za życia Mickiewicza. Przetłumaczono je na wiele języków. Mickiewicz redagował pierwsze wydania i opatrywał je przedmowami. Księgarnia Luksemburska (Księgarnia Polska w Paryżu) - księgarnia założona w 1864 roku w Paryżu przez Jeana-Baptiste Vasseura. Współinicjatorem był Władysław Mickiewicz, syn Adama Mickiewicza, który samodzielnie prowadził ją w latach 1867 - 1889. Księgarnia mieściła się początkowo przy ul. de Tournon 16, następnie przy ul. Monsieur-Le-Prince 25.

    Izba Pamięci Adama Mickiewicza w Budziszewku – małe muzeum upamietniające pobyt Wieszcza Narodu Polskiego Adama Mickiewicza w Budziszewku. liryki lozańskie – grupa wierszy Adama Mickiewicza, napisanych w latach 1839–1840 podczas pobytu poety w Lozannie. Do liryków lozańskich zalicza się wiersze: Snuć miłość, Nad wodą wielką i czystą, Gdy tu mój trup, Polały się łzy. Niektórzy wydawcy dołączają do nich również utwory: Ach, już i w rodzicielskim domu i Uciec z duszą na listek. Liryki lozańskie opublikowano dopiero po śmierci autora.

    Legion Mickiewicza (Legion Polski, Zastęp Polski) – jednostka wojskowa utworzona przez Adama Mickiewicza 29 marca 1848 r. w Rzymie. Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza – stowarzyszenie naukowe założone w 1886 we Lwowie w celu gromadzenia, dokumentowania i upowszechniania materiałów dotyczących życia i twórczości Adama Mickiewicza, którego siedziba mieści się obecnie w Pałacu Staszica w Warszawie.

    Pomnik Adama Mickiewicza w Poznaniu (PTPN) – jeden z dwóch poznańskich pomników Adama Mickiewicza. Stoi na dziedzińcu gmachu Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk przy ul. Mielżyńskiego.

    Koncert Jankiela zwany także „Koncertem nad koncertami” – fragment Księgi XII (pt. „Kochajmy się!”) „Pana Tadeusza” – polskiego eposu narodowego autorstwa Adama Mickiewicza, w którym poeta przypomina historyczne wydarzenia poprzedzające rozbiory Polski i zachęca Polaków do zgody. Muzyczną ilustracją opisywanych zdarzeń Mickiewicz uczynił koncert, wykonany z okazji zaręczyn Tadeusza z Zosią przez Żyda – polskiego patriotę – Jankiela. Mickiewiczowski opis stał się inspiracją do powstania wielu utworów artystycznych, w tym obrazów i koncertów.

    Portret Adama Mickiewicza na Judahu skale – portret olejny Adama Mickiewicza namalowany przez Walentego Wańkowicza w Petersburgu w latach 1827–1828. Aleksander Julian Mickiewicz (ur. 1801 w Nowogródku, zm. 16 listopada 1871 roku w Guberni pod Kobryniem) - polski wykładowca, brat Adama Mickiewicza.

    Teatr monumentalny: Koncepcja tworzenia spektaklu jako widowisko teatralne, obejmujące wszelkie składniki spektaklu: tekst, reżyseria, scenografia. Idea wywodzi się od Adama Mickiewicza zauważona przez Leona Schillera w 1909 roku. Dostrzegł on kontynuację idei Mickiewicza u Wyspiańskiego, przyjmującego słowa Konrada z "Wyzwolenia": "Teatr mój widzę ogromny, Wielkie powietrzne przestrzenie", nazwał go również Teatrem Ogromnym. Adam Mickiewicz w 1843 roku we Francji postulował o utworzenie teatru stanowiącego przeciwieństwo salonów i buduarów teatru mieszczańskiego. Teatr Monumentalny miał być według Mickiewicza teatrem docierającym do wszystkich warstw społecznych, przeznaczony dla masowej widowni, zreformowany dzięki scenografii i oświetleniu, przeniesiony z tradycyjnych budowli teatralnych. Wyspiański w tym celu chciał wybudować amfiteatr na Wawelu. Była to koncepcja wzbogacenia Wielkiej Reformy teatralnej o nowatorskie tendencje międzywojennej awangardy, położenie nacisku na polityczne i społeczne zadania teatru. Repertuar miał być wybitny, przemyślany, ku pokrzepieniu serc. Koncepcja teatru monumentalnego w latach międzywojennych była nowatorskim i oryginalnym, zrealizowanym dziełem, stanowiącym najważniejsze osiągnięcie naszego teatru. Franciszek Mickiewicz (ur. w sierpniu 1796 w Nowogródku, zm. 13 listopada 1862 roku w Rożnowie k. Obornik) – polski powstaniec, najstarszy brat Adama Mickiewicza.

    (5889) Mickiewicz – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 5 lat i 115 dni w średniej odległości 3,04 j.a. Została odkryta 31 marca 1979 roku w Crimean Astrophysical Observatory w Nauchnij na Krymie przez Nikołaja Czernycha. Nazwa planetoidy została nadana na cześć Adama Mickiewicza, polskiego poety i publicysty. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (5889) 1979 FA3. Mickiewicz – krater uderzeniowy na powierzchni Merkurego, położony na 23,5° szerokości północnej i na 102,5° długości zachodniej, o średnicy 115 km. Międzynarodowa Unia Astronomiczna nadała tę nazwę dla uczczenia polskiego poety Adama Mickiewicza.

    Do Matki Polki. Wiersz pisany w 1830 roku (inc.: O Matko Polko! gdy u syna twego W źrenicach błyszczy genijuszu świetność) – wiersz napisany przez Adama Mickiewicza, którego pierwodruk ukazał się w 1831 roku w piśmie Goniec Krakowski. Składa się z 11 zwrotek 4-wersowych. W wierszu poeta uwidacznia beznadziejność walki z przemocą, a także jej tragiczność – ofiarami poświęcającymi dobrowolnie swoje życie dla obrony kraju są wedle autora najlepsi synowie narodu. Utwór jest skierowany do nieokreślonej, anonimowej "matki Polki".

    Dodano: 26.11.2010. 12:04  


    Najnowsze