• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 30. rocznica NZS: zburzyliśmy feudalny porządek na uczelniach

    17.02.2011. 00:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Najważniejszą zasługą ruchu studenckiego z początku lat 80. była demokratyzacja życia na uczelniach. "To my zburzyliśmy panujący tam feudalny porządek" - mówi w rozmowie z PAP Jarosław Guzy, pierwszy przewodniczący Niezależnego Zrzeszenia Studentów. 17 lutego mija 30 rocznica rejestracji zrzeszenia.

    Guzy podkreśla, że jednym z głównych postulatów formułowanych podczas strajków w 1980 i 1981 r. była sprawa autonomii szkół wyższych. Chodziło o to, aby cała społeczność akademicka, czyli profesorowie, pracownicy naukowi oraz słuchacze mogli kształtować życie na uczelniach. Celem była niezależność od decyzji administracyjnych. Przypomina, iż w tamtym czasie, czynniki partyjno rządowe decydowały o tym, co dzieje się w akademiach i na uniwersytetach. Rektorzy byli mianowani przez władze, a kariery pracowników naukowych - nawet najlepszych - zależały od ich postawy politycznej.

    Dlatego protesty studenckie znajdowały często poparcie kadry uniwersyteckiej. "Profesorowie, szczególnie ci niepokorni, byli dla nas autorytetami. Wspierali nas młodzi pracownicy naukowi" - wspomina Guzy, który współtworzył niezależny ruch studencki na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. "Nasza rewolucja szła równolegle do tego, co działo się w świecie naukowym" - dodaje.

    Jego zdaniem, mimo że studenci nie odegrali decydującej roli w rewolucji Solidarności , to jednak "stanowili ważny element ówczesnej układanki". "To robotnicy byli taranem, który mógł skutecznie kruszyć gmach komunistycznej władzy, a my ich wspieraliśmy" - mówi były szef NZS. Zwraca uwagę na doskonałe relacje, jakie panowały między obu środowiskami. "W tamtych dniach buntu społeczeństwo zjednoczyło się wobec władzy. Solidarność polegała na wzajemnym szacunku. Mieliśmy świadomość naszej odmienności, ale zdawaliśmy sobie sprawę, że nie możemy dać się skonfliktować" - relacjonuje Guzy.

    Przypomina, iż w PRL bardzo często przeciwstawiano inteligencję robotnikom, próbowano szczuć grupy społeczne na siebie. "Faktem jest, że w latach 70. robotnicy mieli dużo większe możliwości, niż absolwenci wyższych uczelni, którzy z trudem znajdowali pracę zgodną z kwalifikacjami" - wspomina były szef NZS. Mimo to w latach 80. władzom nie udało się doprowadzić do podziału obu środowisk. "To była siła rewolucji Solidarności" - uważa.

    Choć Niezależne Zrzeszenie Studentów, które w szczytowym momencie liczyło ok. 100 tys. członków i było niewielką organizacją w porównaniu z dziesięciomilionową "Solidarnością", spełniało istotną rolę w walce z komunizmem. Np. podnosiło hasła, które ze względów taktycznych trudniej było forsować Solidarności. Chodziło przede wszystkim o uwolnienie więźniów politycznych.

    "Rewolucja studencka nie ograniczała się tylko do strajków, to była prawdziwa eksplozja wolności, swoboda myślenia, dyskutowania, rozwijała się kultura studencka. To wielkie przeżycie dało podkład pod opór, który musiał trwać jeszcze w latach 80. Zanim upadł komunizm" - przekonuje.

    Jarosław Guzy nie ukrywa, że rzadko kiedy rewolucje studenckie decydują o losach krajów. Zaraz jednak dodaje, iż trwałe rezultaty studenckich protestów widoczne są dopiero po latach. "Rewolucja studencka dotyczy przyszłej elity, to przecież uczelnie kształcą ludzi, którzy później zajmują ważne stanowiska we władzach czy biznesie" - wyjaśnia były szef zrzeszenia.

    Tak też było z NZS. "Część ludzi trafiło do polityki, wielu wzięło los w swoje ręce, działa w małym i średnim biznesie, robi kariery - jak Hirek Wrona" - wylicza Jarosław Guzy. (PAP)

    wka/ ls/ krf/ kap/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Studencki Komitet Solidarności (SKS) we Wrocławiu - opozycyjna organizacja studencka działająca w drugiej połowie lat 70. XX w., powiązana wspólnotą celów ze Studenckimi Komitetami Solidarności powstałymi w 1977 w Krakowie, Poznaniu, Gdańsku i Warszawie, obok krakowskiej najaktywniejsza w Polsce. Przestała faktycznie działać w sierpniu 1980, a jej członkowie włączyli się w działalność NSZZ "Solidarność" i NZS.

    Rewolucja adiunktów - potoczne określenie ruchu solidarnościowego na uczelniach wyższych w początku lat osiemdziesiątych XX wieku. Nazwę swoją określenie to zawdzięcza faktowi, iż w działalność solidarnościową w środowiskach akademickich zaangażowani byli przede wszystkim naukowcy zatrudnieni na niższych stanowiskach, pomocniczych pracowników nauki lub adiunktów. Wśród profesorów dużo wyższy był bowiem odsetek członków PZPR - często aktywnie zaangażowanych w działalność partyjną - oraz generalnie większe usatysfakcjonowanie własną sytuacją materialną. Pojęcie "rewolucji adiunktów" wyrażało się też w postulatach daleko posuniętej egalitaryzacji struktur akademickich (tradycyjnie skonstruowanych hierarchicznie), a więc zwiększenia roli w procesie decyzyjnym naukowców na niższych stanowiskach kosztem profesury. Analogicznie, "konserwatyzm" znacznej części profesorów - nie przywykłych do dzielenia się wpływami na uczelni z niedoświadczonymi pracownikami - był obok znacznego upartyjnienia czynnikiem hamującym ich entuzjazm dla ówczesnych tendencji.

    Solidarność organiczna - termin wprowadzony przez É. Durkheima w dziele "O podziale pracy społecznej". Solidarność organiczna, w odróżnieniu od solidarności mechanicznej, oparta jest na różnicach między ludźmi. Różnice te pozwalają jednostkom uzupełniać się, aby lepiej osiągać swoje własne cele. Podział społeczny, który jest źródłem solidarności organicznej, umożliwia jednostkom niesamowystarczalnym wykonywanie swojego własnego zawodu. E. Durkheim formułuje zasadę podziału pracy, którą powinny się kierować jednostki w społeczeństwie. Brzmi ona: "Bądź w stanie pełnić użytecznie daną funkcję". Solidarność społeczna charakteryzuje społeczeństwa industrialne, w którym występuje wysoki stopień podziału pracy i jej wyspecjalizowania.

    Kongres Opozycji Antyustrojowej − koalicja radykalnych ugrupowań opozycyjnych przeciwnych kompromisowi Okrągłego Stołu. Celem Kongresu było stworzenia „ponadpartyjnego ruchu politycznego, w którym uczestniczą […] wszyscy ci, dla których wyjście z systemu totalitarnego jest jedyną szansą na godne życie” a w dalszej kolejności "zniesienie monopolistycznej władzy PZPR i doprowadzenie do pełnej demokracji politycznej i gospodarczej". Inicjatorami KOA byli działacze Polskiej Partii Socjalistycznej - Rewolucja Demokratyczna Rinaldo Betkiewicz i Jarosław Podworski ale w Kongresie reprezentowane były zarówno ugrupowania radykalnej lewicy (PPS-RD, Ruch "Wolność i Pokój", Międzymiastówka Anarchistyczna, Partia Radykalna) jak radykalnej prawicy (Konfederacja Polski Niepodległej, Polska Partia Niepodległościowa, Solidarność Walcząca) a także struktury związkowe (Międzyzakładowy Robotniczy Komitet "Solidarności", Grupa Robocza Komisji Krajowej "Solidarności") i Niezależne Zrzeszenie Studentów. Pierwsze spotkanie KOA odbyło się 25 lutego 1989 r. w kościele NMP w Jastrzębiu-Zdroju - wzięło w nim udział 58 osób (ok. 120 osobom SB uniemożliwiła udział w Kongresie). W wydanym Oświadczeniu stwierdzano, że celem KOA jest „zniesienie monopolistycznej władzy PZPR i doprowadzenie do pełnej demokracji politycznej i gospodarczej, do wolnych wyborów”; oceniano, że „kompromisy z komunistami, niezależnie od intencji tych, którzy je zawierają, służą jedynie podtrzymywaniu upadającego reżimu”. II spotkanie KOA odbyło się 21 maja 1989 r. w Collegium Witkowskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie; na którym wezwano wówczas do bojkotu wyborów parlamentarnych, skrytykowano politykę L. Wałęsy oraz przyjęto oświadczenie popierające protest chińskich studentów w Pekinie. Po wyborach z czerwca 1989 r. KOA nie przejawiał działalności.

    Zrzeszenie Studentów Polskich Uniwersytetu Warszawskiego (ZSP UW) - najstarsza organizacja studencka działająca na Uniwersytecie Warszawskim, która jest podstawową jednostką Zrzeszenia Studentów Polskich. Działalność ZSP UW obejmuje wiele sfer: reprezentację środowiska akademickiego, obronę jego praw, prowadzenie doradztwa prawnego dla studentów, dbanie o studencką kulturę, sport i turystykę, prowadzenie klubów studenckich w różnych środowiskach. ZSP UW jest organizacją wolną światopoglądowo, nieangażującą się w działalność polityczną i wyznaniową.

    Stefan Szczygłowski (ur. 3 września 1952 r. w Radomsku) – polski poeta i prozaik; członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich oddz. w Krakowie, redaktor prasowy i telewizyjny, wieloletni felietonista Gazety Radomszczańskiej (pod pseudonimami steszcz, sts, s.), oraz wieloletni redaktor Serwisu Informacyjnego NSZZ Solidarność Małopolska w Krakowie, współpracował z „Niedzielą” i „Naszym Dziennikiem”, „Czasem Krakowskim” i „Depeszą”. Absolwent filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim, współtwórca Akademickiego Ruchu Odnowy, współpracownik i sympatyk Niezależnego Zrzeszenia Studentów, represjonowany przez SB w czasach studenckich.

    Niezależne Zrzeszenie Studentów Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie (NZS SGH) – jedna z Organizacji Uczelnianych NZS w Polsce. Członkowie NZS SGH aktywnie uczestniczą w życiu społecznym, kulturalnym, naukowym Uczelni poprzez realizację wielu projektów i szeroko pojętą działalność studencką.

    Dodano: 17.02.2011. 00:11  


    Najnowsze