• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 60. rocznica aresztowania gen. Augusta Emila Fieldorfa Nila

    10.11.2010. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Organizator i szef Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej, zastępca Komendanta Głównego AK i dowódca organizacji NIE gen. August Emil Fieldorf "Nil" został 10 listopada 1950 roku w Łodzi aresztowany przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego.



    August Emil Fieldorf urodził się 20 marca 1895 r. w Krakowie. W latach 1914-17 służył w Legionach Polskich, a następnie w Polskiej Organizacji Wojskowej. Od listopada 1918 r. był żołnierzem Wojska Polskiego, w latach 1919-20 uczestniczył w kampanii wileńskiej. Po wybuchu wojny polsko-bolszewickiej w randze dowódcy kompanii brał udział m.in. w wyzwalaniu Dyneburga, Żytomierza i w wyprawie kijowskiej.

    Po wojnie pozostał w wojsku. Od 1938 r. dowódca 51. Pułku Strzelców Kresowych, którym kierował także podczas kampanii wrześniowej 1939 r. Po klęsce kampanii, przez Węgry przedostał się do Francji, gdzie ukończył kursy sztabowe i został awansowany na pułkownika. We wrześniu 1940 roku jako pierwszy emisariusz od czasu wybuchu wojny na Zachodzie został przerzucony do kraju.

    Początkowo działał w warszawskim Związku Walki Zbrojnej (ZWZ), a od 1941 r. współpracował z ZWZ w Wilnie i Białymstoku. W sierpniu 1942 r. mianowano go dowódcą Kedywu Komendy Głównej AK. Służbę na tym stanowisku pełnił do lipca 1944 r., kiedy został zastępcą dowódcy Armii Krajowej gen. Leopolda Okulickiego "Niedźwiadka".

    Tuż przed upadkiem Powstania Warszawskiego, 28 września 1944 r. Naczelny Wódz Kazimierz Sosnkowski mianował go generałem brygady i Naczelnym Komendantem organizacji NIE, odłamu Armii Krajowej, przygotowywanego do działań w wypadku sowieckiej okupacji.

    7 marca 1945 r. w Milanówku pod przybranym nazwiskiem Walenty Gdanicki został aresztowany przez NKWD i nierozpoznany - zesłany do obozu pracy na Uralu. Po odbyciu kary, w październiku 1947 r. powrócił do Polski i zamieszkał pod fałszywym nazwiskiem w Białej Podlaskiej. Przebywał następnie w Warszawie i Krakowie, a w końcu osiadł w Łodzi. W związku z ogłoszoną w 1947 r. amnestią, ujawnił się w lutym 1948 r.

    10 listopada 1950 r. gen. Fieldorf został zatrzymany przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) w Łodzi na ul. Piotrkowskiej w momencie, gdy wychodził z budynku Wojskowej Komendy Rejonowej.

    Przewieziono go następnie do Warszawy i osadzono w areszcie śledczym MBP przy ul. Koszykowej. 17 listopada oficer śledczy MBP por. Zygmunt Krasiński zwrócił się do naczelnego prokuratora wojskowego o zastosowanie wobec Augusta Emila Fieldorfa środka aresztu tymczasowego. Osadzono go w więzieniu przy ul. Rakowieckiej. Pomimo tortur odmówił współpracy z Urzędem Bezpieczeństwa.

    21 listopada Wojskowy Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej ppłk Helena Wolińska wydała postanowienie o tymczasowym aresztowaniu generała z artykułu 86: "Kto usiłuje przemocą zmienić ustrój Państwa Polskiego podlega karze więzienia na czas nie krótszy od 5 lat albo karze śmierci".

    Śledztwo przeciwko generałowi wszczęto 20 grudnia. Rozpoczęły się intensywne przesłuchania trwające do 30 lipca 1951 r. 4 sierpnia oficer śledczy MBP ppor. Kazimierz Górski sporządził akt oskarżenia.

    16 kwietnia 1952 r. o godz. 12.30 w gmachu Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy rozpoczęła się "rozprawa główna" przy drzwiach zamkniętych.

    Sąd uznał gen. Fieldorfa za winnego zarzucanych mu czynów i skazał go na karę śmierci przez powieszenie. Zasądzono także utratę praw publicznych i obywatelskich, praw honorowych oraz przepadek mienia. Generał miał występować przeciwko "bojownikom o wolność i wyzwolenie społeczne". "Udowodnione materiałami sprawy morderstwa około tysiąca antyfaszystów, tylko w części obrazują faktyczne zbrodnie, które obciążają skazanego" - uznał sąd.

    Wspomniany artykuł 86. dekretu PKWN był narzędziem bezprawia sądowego w walce politycznej, prowadzonej przeciwko AK i całemu niepodległościowemu podziemiu. Z tego samego artykułu orzekano także kary wymierzane niemieckim zbrodniarzom wojennym.

    Wyrok na gen. Fieldorfa został zatwierdzony przez Sąd Najwyższy 20 października 1952 r. Na uwagę zasługuje opinia składu sędziowskiego, skierowana do Sądu Najwyższego: "Skazany Fieldorf na łaskę nie zasługuje. Skazany wykazał wielkie natężenie woli przestępczej. Zdaniem sądu nie istnieje możliwość resocjalizacji skazanego".

    Dwa dni później "prośby o łaskę" do Bolesława Bieruta skierowali żona i ojciec generała. Prezydent Bierut nie skorzystał z prawa łaski i 3 lutego 1953 r. wyrok zatwierdził.

    24 lutego 1953 r. gen. Emil Fieldorf został stracony przez powieszenie w więzieniu mokotowskim w Warszawie przy ul. Rakowieckiej. Ciało pochowano w nieznanym miejscu.

    Wiele wskazuje na to, że bezpośrednim powodem skazania generała na śmierć mogła być odmowa współpracy z władzami komunistycznymi. Osoby odpowiedzialne za zbrodnię dokonaną na gen. Fieldorfie nie poniosły kary. Dziś większość z nich już nie żyje.

    W 2006 r. prezydent Lech Kaczyński odznaczył gen. Fieldorfa pośmiertnie Orderem Orła Białego. W roku 2009 odbyła się premiera filmu biograficzno-historycznego "Generał Nil" w reżyserii Ryszarda Bugajskiego; w roli generała wystąpił Olgierd Łukaszewicz.

    PAP - Nauka w Polsce, Anna Kondek 

    abe/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    August Emil Fieldorf, ps. Nil (ur. 20 marca 1895 w Krakowie, zm. 24 lutego 1953 w Warszawie) – bojownik o niepodległość Polski, generał brygady Wojska Polskiego, organizator i dowódca Kedywu Armii Krajowej, zastępca Komendanta Głównego AK, dowódca organizacji NIE, pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego. Generał Nil – polski biograficzny dramat historyczny z 2009 roku, opowiadający historię generała Augusta Emila Fieldorfa ps. "Nil". Film wyreżyserował Ryszard Bugajski, w tytułowej roli wystąpił Olgierd Łukaszewicz. Pokaz przedpremierowy odbył się w Warszawie 3 kwietnia, a ogólnopolska premiera w dniu 17 kwietnia 2009 r. Zdjęcia rozpoczęto 16 października 2007, a zakończono 21 maja 2008. Constantin Constantinescu-Claps (ur. 20 lutego 1884, zm. 1961) – żołnierz i oficer armii rumuńskiej podczas II wojny światowej, skazany na karę więzienia w Rumuńskiej Republice Ludowej za zbrodnie wojenne popełnione podczas wojny, następnie oczyszczony z zarzutów i wypuszczony. Brał udział zarówno w I jak i II wojnie światowej awansując stopniowo w armii rumuńskiej. 9 listopada 1941 roku został wyznaczony na dowódcę 4. Armii rumuńskiej, a 24 stycznia 1942 roku został awansowany na generała armii. 10 lutego 1943 roku został zwolniony ze swojego stanowiska i zastąpiony przez Constantina Sănătescu. Constantinescu-Claps przeszedł w stan spoczynku w 1943, a w 1951 roku został aresztowany i skazany na karę 15 lat więzienia w 1954 roku. Oczyszczony z zarzutów wyszedł z więzienia rok później.

    Karol Jan Ziemski ps. „Wachnowski” (ur. 27 maja 1895 we wsi Nasutów, pow. Lubartów, zm. 17 stycznia 1974 w Londynie) – generał brygady Wojska Polskiego. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1920, uczestnik wojny obronnej 1939. Od 1940 w konspiracji, oficer Komendy Głównej AK. Zastępca dowódcy Okręgu Warszawskiego AK. Uczestnik powstania warszawskiego, dowódca Grupy „Północ” broniącej Starego Miasta. Zastępca dowódcy Warszawskiego Korpusu Armii krajowej. Po wojnie na emigracji, działacz organizacji kombatanckich. Stanisław Mieszkowski (ur. 17 czerwca 1903, zm. 16 grudnia 1952) – polski komandor i dowódca Floty. W trakcie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 był ochotnikiem w 22 Pułku Piechoty. Podczas kampanii wrześniowej 1939 dowodził grupą kanonierek i ORP Generał Haller, następnie przebywał w niewoli niemieckiej. W 1952 roku został skazany na karę śmierci i rozstrzelany pod fałszywym zarzutem działalności szpiegowskiej, pośmiertnie zrehabilitowany.

    Nikołaj Seliwanowski (ur. 1901 - zm. 1997) – generał major, wysoki oficer radzieckich organów bezpieczeństwa. W latach 1944-1945 zastępca Wiktora Abakumowa, ówczesnego szefa kontrwywiadu wojskowego Smiersz. Następnie od stycznia do kwietnia 1945 roku, pełnomocnik Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych (NKWD), przy 4 Froncie Ukraińskim. 27 kwietnia 1945 zastąpił Iwana Sierowa na stanowisku głównego radzieckiego doradcy przy Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, sprawował to stanowisko do 7 maja 1946 roku, wówczas zastąpił go pułkownik Siemion Dawydow. Po powrocie z Polski do Związku Radzieckiego w maju 1946 r, został zastępcą Wiktora Abakumowa ówczesnego Ministra Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR, tym samym naczelnikiem III Zarządu Głównego MGB (kontrwywiad wojskowy), (dopiero co przekształconego z NKGB) Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego - MGB. W 1951 r. w wyniku wewnętrznych intryg zwolniony ze wszystkich funkcji, w 1953 przeniesiony do rezerwy. Wsiewołod Nikołajewicz Mierkułow, ps. Teoretyk (ros. Всеволод Николаевич Меркулов, ur. 7 listopada/25 października 1895 w Zakatale, zm. 23 grudnia 1953 w Moskwie) – generał armii, wieloletni funkcjonariusz policji politycznej (CzeKa, GPU, OGPU), naczelnik Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego NKWD, ludowy komisarz (tj. minister; zob. narkomat) Ludowego Komisariatu Bezpieczeństwa Państwowego (NKGB), jeden z realizatorów zbrodni katyńskiej, pierwszy zastępca szefa NKWD Ławrentija Berii. Został aresztowany po upadku Berii, a następnie rozstrzelany.

    Anatol Jegliński (ur. 20 sierpnia 1910 w Omsku, zm. 11 kwietnia 1997 w Warszawie) – oficer Ludowego Wojska Polskiego (1943-1944) i Armii Czerwonej (1944-1945) w czasie II wojny światowej. Po wojnie był oficerem Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, a następnie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Oficer Departamentu II (technika operacyjna, perlustracja korespondencji oraz ewidencji) Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Dyrektor Biura B.O. (przeciwdziałanie wrogiej propagandzie radiowej) Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Szef Zarządu Wydzielonej Łączności Radiowej MSW, a następnie Szef Zarządu Łączności MSW. Odpowiedzialny za zwalczanie wrogiej propagandy. Po II wojnie światowej, jeden z założycieli Polskiego Związku Krótkofalowców, a następnie dwukrotnie prezes tej organizacji. Iwan Aleksandrowicz Sierow (ros. Иван Александрович Серов, ur. 16 września 1905 na rosyjskiej wsi Afimskaja koło Wołogdy, zm. 1 lipca 1990 w Moskwie) – oficer Armii Czerwonej i oficer bezpieczeństwa państwowego ZSRR w stopniu generała armii (12 marca 1963 roku stopień generała armii został mu obniżony do stopnia generała majora), szef KGB (1954–1958), szef Wywiadu Wojskowego GRU (1958–1963), jeden z największych zbrodniarzy stalinowskich. Ponosi współodpowiedzialność za mord polskich oficerów w Katyniu i figuruje w tzw. "Rejestrach akt śledczych mordu katyńskiego" (w zbiorach Prokuratury Generalnej RP) jako jedna z "osób zatrudnionych w aparacie NKWD w latach II wojny i mających związek ze sprawą wymordowania polskich oficerów jeńców w 1940 roku".

    Edward Józef Godlewski , ps. „Garda”, „Izabelka” (ur. 10 lipca 1895 w Harasimowiczach pow. Sokółka, zm. w maju 1945 w niemieckim obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen (KL Mauthausen-Gusen)) - polski oficer zawodowy, pułkownik kawalerii Wojska Polskiego II RP, dowódca 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich. W konspiracji w Służbie Zwycięstwu Polski, Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej, gen. bryg., w czasie okupacji pełnił kolejno funkcje: Inspektora Głównego Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej (1940), komendanta Obszaru Białystok Armii Krajowej (1942-1944) i komendanta Okręgu Kraków Armii Krajowej.

    Axel Erik Heinrichs (ur. 21 lipca 1890 w Helsinkach, zm. 16 listopada 1965 w Helsinkach) – fiński wojskowy (generał), kilkakrotny szef Sztabu Generalnego fińskich sił zbrojnych, dowódca różnych jednostek wojskowych, a także komendant Akademii Wojskowej w okresie przedwojennym, dowódca III Korpusu Armijnego, a następnie Armii Przesmyku Karelskiego podczas wojny zimowej 1939-1940, głównodowodzący sił lądowych w okresie międzywojennym, dowódca Armii Karelii podczas wojny kontynuacyjnej 1941-1944, pisarz wojskowy w okresie powojennym

    Michał Rola-Żymierski, także Michał Żymierski, Michał Żymirski, ps. „Rola”, „Morski”, właśc. Michał Łyżwiński (ur. 4 września 1890 w Krakowie, zm. 15 października 1989 w Warszawie) – oficer rezerwy Armii Austro-Węgier, generał brygady Wojska Polskiego w 1927 zdegradowany do stopnia szeregowego, dowódca Armii Ludowej (1944), Naczelny Dowódca Wojska Polskiego i minister obrony narodowej (1945–1949) i przewodniczący Państwowej Komisji Bezpieczeństwa, marszałek Polski, członek Prezydium Krajowej Rady Narodowej (1944–1947), poseł na Sejm Ustawodawczy (1947–1952), członek Rady Państwa (1949–1952), wiceprezes Narodowego Banku Polskiego, honorowy prezes Zarządu Głównego i Rady Naczelnej ZBoWiD, członek Komisji Wojskowej Biura Politycznego KC PZPR, nadzorującej Ludowe Wojsko Polskie od maja 1949 roku. Feliks Charlak (Wiązowski, Szarlach) urodził się 29 września 1906 r. w Warszawie, przemysłowiec, przedsiębiorca prywatny, prezes Stowarzyszenia Mechaników Lotniczych. W konspiracji od listopada 1939 r. początkowo w Tajnej Armii Polskiej, następnie kierownik grupy informacyjnej w kontrwywiadzie „Muszkieterów”, od kwietnia 1942 r. w AK. Mianowany podporucznikiem czasu wojny w końcu 1943 r. Odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi z Mieczami (19 lutego 1944 r.) i Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami (25 lipca 1944 r.). We wniosku odznaczeniowym (bez daty, sporządzonym po lutym 1944 r.) napisano: „We własnym zakresie w toku 4-letniej pracy zorganizował aparat informacyjny z wszystkich możliwych instytucji, urzędów oraz ośrodków przemysłowych. Ma wartościowy nasłuch na »K« [komunę]. Stworzenie tego aparatu, obejmującego kilkuset agentów-informatorów, jest jego osobistą zasługą. Pracuje dobrze, nie poddaje się żadnym inspiracjom” . Po wojnie miał uczestniczyć w przygotowaniu ucieczki z kraju Stanisława Mikołajczyka w październiku 1947 r. Prowadził sklep w Al. Jerozolimskich w Warszawie. Aresztowany 4 lutego 1949 r. (według innych źródeł już 27 stycznia) bez dopełnienia jakichkolwiek formalności. 9 lutego 1949 r. doznał zapaści, w wyniku której zmarł po czterech dniach (13 lutego) nie odzyskawszy przytomności w szpitalu więzienia przy ul. Rakowieckiej w Warszawie. Przyczyną zapaści było najprawdopodobniej brutalne pobicie cierpiącego na wiele poważnych schorzeń Wiązowskiego przez funkcjonariuszy V Departamentu MBP Jana Lubienieckiego i Mariana Steckiego. Sprawę nieudolnie (sprzeczności w aktach) upozorowano na samobójstwo.

    Józef Wekselberg (ur. 11 listopada 1907 - zm. 31 maja 1978), żołnierz Armii Czerwonej, kapitan LWP, funkcjonariusz PRL-owskich organów bezpieczeństwa.
    Służbę w organach bezpieczeństwa zaczął w 1945 roku, rozpoczynając pracę w organach terenowych Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Od 1946 do 1950 roku pracował jako funkcjonariusz operacyjny Sekcji I Wydziału V Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego we Wrocławiu. Także od 20 maja 1949 roku kierownik tej sekcji (S.1). Następnie od listopada 1950 do lutego 1955 roku wykładowca, potem kierownik katedry Międzywojewódzkiej Szkoły MBP we Wrocławiu. W 1954 roku uzyskał stopień kapitana. Od marca 1955 do 31 grudnia 1956 roku zastępca naczelnika Wydziału Operacyjnego Wojewódzkiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego we Wrocławiu, następnie zastępca komendanta powiatowego w stopniu majora MO do spraw Służby Bezpieczeństwa we Wrocławiu. Pracował tam aż do czasu zwolnienia ze służby w maju 1964 r. już z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Jean Kahwaji (ur. 29 września 1953 r. w Ajn Ibil) - libański generał. W 1973 roku wstąpił do akademii wojskowej, a cztery lata później rozpoczął służbę w żandarmerii wojskowej. W 1999 roku został szefem sztabu 11 Brygady Piechoty, dwa lata później zastępcą dowódcy 7 BP, a w 2002 roku dowódcą 2 BP. Od 29 sierpnia 2008 roku sprawuje stanowisko Dowódcy Libańskich Sił Zbrojnych. Jest żonaty z Marlene Sfeir, z którą ma troje dzieci. Mówi płynnie w języku arabskim, francuskim, angielskim i włoskim.

    Stanisław Zabiełło (ur. 1902, zm. 1970) – polski dyplomata i historyk. W okresie międzywojennym był radcą Ambasady RP w Moskwie. Od 1934 kierował referatem sowieckim w Wydziale Wschodnim polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Wiosną 1939 awansował na zastępcę wicedyrektora Departamentu Politycznego MSZ. We wrześniu 1939 udał się do Rumunii, następnie przedostał się do Paryża. Objął tam służbę emigracyjnym MSZ w rządzie Władysława Sikorskiego. Po klęsce Francji pełnił funkcję zakonspirowanego przedstawiciela dyplomatycznego Rzeczypospolitej Polskiej przy władzach Państwa Francuskiego (Vichy) (1940-1943). Został aresztowany przez Niemców i w styczniu 1944 zesłany go do obozu w Buchenwaldzie. Następnie przebywał w obozach pracy w Dora i Bergen-Belsen (do kwietnia 1945). Po wojnie powrócił do Kraju i pracował w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych.

    Dodano: 10.11.2010. 00:04  


    Najnowsze