• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 65. rocznica rozpoczęcia Procesu Norymberskiego

    20.11.2010. 00:40
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    22 zbrodniarzy wojennych III Rzeszy było sądzonych przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy podczas Procesu Norymberskiego, który rozpoczął się 20 listopada 1945 roku. W tym roku mija 65 lat od tego wydarzenia.

    Proces Norymberski rozpoczął się 20 listopada 1945 roku, a zakończył 1 października 1946 roku. Podczas blisko 220 dni pracy wysłuchano zeznań 240 świadków, przedłożono ponad 5 tys. dokumentów, a protokół został spisany na 16 tys. stron. W procesie sądzono 22 osoby - 12 skazano na śmierć (jedną zaocznie), trzy - na dożywocie, cztery - na długoletnie więzienie, a trzy - uniewinniono.

    Był to proces bezprecedensowy, gdyż po raz pierwszy zastosowano zasadę odpowiedzialności karnej przywódców państwowych za zbrodnie międzynarodowe. Oskarżono ich o popełnienie czterech rodzajów zbrodni: uczestnictwo w spisku w celu popełnienia zbrodni międzynarodowej, zbrodni przeciwko pokojowi, zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości.

    W skład trybunału weszli przedstawiciele czterech zwycięskich mocarstw: Wielkiej Brytanii - Geoffrey Lawrence (przewodniczący), USA - Francis Biddle, ZSRR - Iola T. Nikitczenko i Francji - Henri Donnedieu de Vabres. Oskarżycielami byli: Hartley Shawcross (Wielka Brytania), Robert Houghwout Jackson (USA - główny oskarżyciel), Roman A. Rudenko (ZSRR) i Charles Dubost (Francja).

    Na miejsce procesu wybrano Norymbergę, aby tam ostatecznie unicestwić ducha III Rzeszy. To właśnie w Norymberdze w 1933 roku świętowano dojście Hitlera do władzy, tam uchwalono w 1935 roku tzw. ustawy norymberskie (pozbawiające Żydów obywatelstwa Rzeszy, ochrony prawnej i własności). Proces odbył się w Pałacu Sprawiedliwości, który przerwał wojnę w stosunkowo dobrym stanie.

    Akt oskarżenia opracowano jeszcze podczas wojny. Zawierał on oskarżenia o liczne przestępstwa popełnione przez nazistów podczas wojny, nie był jednak pozbawiony braków i błędów: pominięto m.in. kwestię okupacji niemieckiej w Polsce, getta żydowskie, przesiedlenia i germanizację. Podczas procesu często modyfikowano akt oskarżenia wraz z rozszerzaniem się materiału dowodowego. Po jego odczytaniu żaden z sądzonych nie przyznał się do winy.

    Strona sowiecka usiłowała, bez powodzenia, włączyć do aktu oskarżenia zbrodnię katyńską i obwinić o nią Niemcy. Udało jej się za to wymusić na Trybunale wycofanie przedstawionej przez obrońców niemieckich tajnej klauzuli do paktu Ribbentrop-Mołotow, będącej podstawą podziału Polski i stawiającą ZSRR w roli agresora.

    Oprócz głównego procesu czołowych nazistów, toczyły się również mniejsze procesy pozostałych sprawców największych zbrodni m.in. szwadronów śmierci Einsatzgruppen. Trybunał uznał także za organizacje zbrodnicze Sicherheitsdiendt (SD), Schutzstaffel (SS) oraz Gestapo.

    Wyrokiem Trybunału na śmierć zostali skazani:

    Martin Bormann - szef kancelarii Hitlera, później jego zastępca Hitlera i szef NSDAP (sądzony zaocznie); Hans Frank - generalny gubernator w okupowanej Polsce; Wilhelm Frick - generał SS i SA, protektor Czech i Moraw; Hermann Goering - marszałek Rzeszy, d-ca lotnictwa, twórca Gestapo; Alfred Jodl - szef sztabu w Naczelnym Dowództwie Wehrmachtu; Ernst Kaltenbrunner - szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy; Wilhelm Keitel - feldmarszałek Rzeszy, szef Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu; Joachim von Ribbentrop - minister spraw zagranicznych; Alfred Rosenberg - ideolog partyjny NSDAP, minister Rzeszy ds. Terenów Wschodnich; Fritz Sauckel - generał SS i SA, organizator pracy przymusowej; Arthur Seyss-Inquart - komisarz Rzeszy w Holandii; Julius Streicher - wydawca "Der Stuermer", współorganizator eksterminacji Żydów.

    Robert Ley - szef Niemieckiego Frontu Pracy tuż przed procesem powiesił się w celi, a Goering popełnił samobójstwo tuż przed egzekucją. Pozostali z wyjątkiem Bormanna, którego po wojnie nie ujęto, zostali powieszeni 16 października 1946 roku przez zawodowego teksańskiego kata st. sierż. Johna C. Wooda.

    Ciała straconych przewieziono następnego dnia - według jednej wersji do obozu koncentracyjnego Dachau pod Monachium, według drugiej - do krematorium na cmentarzu Ostfriedhof-Muenchen, gdzie zostały spalone. Prochy zbrodniarzy rozrzucono z samolotu nad jedną z niemieckich rzek, jak się później okazało - do Izery.

    Karę dożywocia otrzymali: Ernst Raeder - dowódca marynarki wojennej, Rudolf Hess - zastępca Hitlera i Walter Funk - minister finansów i gospodarki Rzeszy.

    Na długoletnie wyroki zostali skazani: Albert Speer - minister do spraw uzbrojenia, Baldur von Schirach - przywódca Hitlerjugend, Constantin von Neurath - protektor Rzeszy w Czechach i na Morawach oraz Karl Doenitz - dowódca floty okrętów podwodnych.

    Uniewinnieni zostali: Franz von Papen - były kanclerz Rzeszy (przed Hitlerem), Hans Fritzsche - szef radia Rzeszy i główny cenzor oraz Hjalmar Schacht - prezes Reischbanku.

    "Proces norymberski miał sprawić, by przywódcy III Rzeszy nigdy nie stali się bohaterami narodowymi, by sztandary niemieckie nigdy nie pochyliły się nad pomnikiem historycznych zbrodniarzy. By przyszłe pokolenia Niemców uznały krwawą winę i spłacić mogły - i chciały - straszliwy dług wobec całego świata" - stwierdził podsumowując Proces Norymberski polski korespondent z tamtego okresu Edmund Osmańczyk. AKN

    PAP - Nauka w Polsce

    ls/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Proces lekarzy (oficj. proces USA vs. Karl Brandt i inni) – pierwszy z 12 procesów norymberskich przeprowadzonych przed amerykańskimi trybunałami wojskowymi po zakończeniu głównego procesu hitlerowskich zbrodniarzy wojennych przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. Proces lekarzy toczył się od 9 grudnia 1946 do 20 sierpnia 1947 i dotyczył zbrodni popełnionych przez członków nazistowskich służb medycznych III Rzeszy. Proces wyższego dowództwa (oficj. proces USA vs. Wilhelm von Leeb i inni) – ostatni z 12 procesów norymberskich przeprowadzonych przed Amerykańskimi Trybunałami Wojskowymi po zakończeniu głównego procesu zbrodniarzy wojennych przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. Na ławie oskarżonych zasiedli przedstawiciele najwyższych władz wojskowych III Rzeszy. Proces odbył się w dniach 30 grudnia 194728 października 1948. Wcześniej, podczas głównego procesu w Norymberdze, OKW (Oberkommando der Wehrmacht, czyli najwyższe dowództwo Wehrmachtu) zostało uwolnione od zarzutu bycia organizacją przestępczą. Proces ministerstw (oficj. proces USA vs. Ernst von Weizsäcker i inni, znany także jako proces Wilhelmstrasse) - jedenasty z 12 procesów norymberskich przeprowadzonych przed amerykańskimi Trybunałami Wojskowymi po zakończeniu głównego procesu zbrodniarzy wojennych przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. Na ławie oskarżonych znaleźli się przedstawiciele różnych ministerstw III Rzeszy. Proces toczył się w dniach 6 stycznia 1948 - 13 kwietnia 1949 (sędziowie potrzebowali aż 5 miesięcy na sporządzenie wyroku wraz z uzasadnieniem, był to więc najdłuższy z procesów norymberskich).

    Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (niem. Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, NSDAP) – niemiecka partia polityczna, zwana potocznie nazistowską, sprawująca totalitarną władzę w III Rzeszy w latach 1933–1945 z Adolfem Hitlerem jako kanclerzem Rzeszy (od 30 stycznia 1933), a od sierpnia 1934 Führerem i kanclerzem Rzeszy. Podczas norymberskich procesów korpusu kierownictwa politycznego została uznana za organizację zbrodniczą odpowiedzialną za szereg zbrodni przeciwko ludzkości. Arthur Seyss-Inquart, właściwie Arthur Zajtich (ur. 22 lipca 1892 w Stonařovie na Morawach w Austro-Węgrzech, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) – hitlerowski polityk, namiestnik Rzeszy w Austrii, a później komisarz Rzeszy w Holandii w okresie II wojny światowej. W Norymberdze został uznany za winnego zbrodni przeciwko ludzkości i został stracony.

    Zbrodnie niemieckie w Polsce (1939–1945) – zbrodnie popełnione na ziemiach polskich w czasie II wojny światowej, zaplanowane i dokonane przez partię narodowych socjalistów, NSDAP, instytucje i organy władzy państwowej III Rzeszy niemieckiej, oraz działających w jej strukturach funkcjonariuszy i organizacje. Zbrodnie te, będące konsekwencją niemieckiego programu ludobójstwa, zostały zakwalifikowane jako zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko pokojowi przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze w 1946. Proces prawników (oficj. proces USA vs. Josef Altstötter i inni) – trzeci z 12 procesów norymberskich, które odbyły się przed amerykańskimi trybunałami wojskowymi po zakończeniu procesu głównych zbrodniarzy wojennych przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. Na ławie oskarżonych zasiedli członkowie hitlerowskiego wymiaru sprawiedliwości i niemieccy prawnicy, którzy współpracowali z władzami III Rzeszy. Proces przeprowadzono w dniach od 5 marca do 4 grudnia 1947.

    Reichsgesetzblatt (skrót: RGBl., pol. Biuletyn Ustaw Rzeszy) był urzędowym biuletynem Rzeszy Niemieckiej w latach 1871–1945. Do roku 1922 był wydawany przez ministerstwo sprawiedliwości Rzeszy w Berlinie, później przez ministerstwo spraw wewnętrznych Rzeszy. Proces załogi Dachau (US vs. Johann König i inni) - jeden z wielu procesów członków personelu hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Dachau. Proces odbył się przed amerykańskim Trybunałem Wojskowym w Dachau w dniach 29 września - 7 października 1947. Na ławie oskarżonych zasiadło pięciu esesmanów, którzy pełnili służbę w Allach, podobozie KL Dachau. Zarzuty oskarżenia objęły zbrodnie popełnione w okresie od 1 stycznia 1942 do 29 kwietnia 1945. Oskarżonym zarzucono między innymi mordowanie i katowanie więźniów oraz radzieckich i francuskich jeńców wojennych. Wszyscy oskarżeni zostali uznani za winnych stawianych im zarzutów. Dwóch z nich skazano na dożywotnie pozbawienie wolności, pozostali otrzymali wyroki pozbawienia wolności od 20 do 5 lat.

    Procesy załogi Buchenwaldu przed Trybunałem Wojskowym w Dachau - były to procesy personelu hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Buchenwald, które po zakończeniu II wojny światowej odbyły się przed amerykańskim Trybunałem Wojskowym w Dachau. Wszystkim oskarżonym zarzucano popełnienie zbrodni wojennych i przeciw ludzkości, a zwłaszcza mordowanie, katowanie, torturowanie i głodzenie więźniów obozu. W sumie odbył się jeden duży proces załogi Buchenwaldu, jeden proces członków Kommanda 99 i kilkanaście mniejszych procesów dotyczących zbrodni popełnionych w obozie.

    Procesy załogi Auschwitz-Birkenau - procesy przeprowadzone po zakończeniu II wojny światowej dotyczące zbrodni popełnionych w niemieckim obozie Auschwitz-Birkenau. Obóz oświęcimski pełnił funkcję obozu koncentracyjnego (był największy w okupowanej przez III Rzeszę Europie), jak i obozu zagłady. Liczbę ofiar Auschwitz oblicza się na przynajmniej 1,1 miliona mężczyzn, kobiet i dzieci. W obozie służyło w sumie, w różnych okresach, ok. 8 tysięcy członków SS, z czego ok. 7 tysięcy przeżyło wojnę. Jedynie ponad 700 z nich poniosło odpowiedzialność karną za swoje zbrodnie. Na szczególną uwagę zasługują dwa procesy przed polskim Najwyższym Trybunałem Narodowym (proces pierwszego komendanta Auschwitz Rudolfa Hössa oraz proces 40 członków załogi obozu, tzw. pierwszy proces oświęcimski) oraz proces załogi Auschwitz w RFN (tzw. drugi proces oświęcimski). Oprócz tego odbyły się liczne pojedyncze procesy zbrodniarzy z Oświęcimia przed polskimi sądami. Pewna liczba członków załogi została skazana także w procesach dotyczących zbrodni popełnionych w innych obozach koncentracyjnych.

    Ulrich Friedrich Willy Joachim von Ribbentrop (ur. 30 kwietnia 1893 w Wesel, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) – minister spraw zagranicznych III Rzeszy w latach 1938-1945. Od 1934 kierownik biura do spraw zagranicznych NSDAP, zwanego najpierw Büro Ribbentrop, a następnie Dienststelle Ribbentrop. W 1936 został ambasadorem III Rzeszy w Londynie. Louis Rudolph Franz Schlegelberger (23 października 1876 - 14 grudnia 1970), sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Rzeszy; minister sprawiedliwości w okresie Trzeciej Rzeszy. Był głównym oskarżonym podczas Procesu Sędziów, toczącego się przed amerykańskimi trybunałami wojskowymi w Norymberdze.

    Procesy załogi Mittelbau-Dora przed Trybunałem Wojskowym w Dachau - były to procesy personelu hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Mittelbau-Dora (Nordhausen), które po zakończeniu II wojny światowej odbyły się przed amerykańskim Trybunałem Wojskowym w Dachau. Wszystkim oskarżonym zarzucano popełnienie zbrodni wojennych i przeciw ludzkości, a zwłaszcza mordowanie, katowanie, torturowanie i głodzenie więźniów obozu. W sumie odbył się jeden duży proces załogi Mittelbau-Dora i kilka indywidualnych procesów dotyczących zbrodni popełnionych w obozie. Powszechnie uważa się, że śmierć Adolfa Hitlera nastąpiła 30 kwietnia 1945 roku pomiędzy godziną 15:30 a 15:50 w jego gabinecie w tzw. bunkrze Führera pod ogrodem Starej Kancelarii Rzeszy w Berlinie przy Wilhelmstraße 77. Wkrótce po tym, ciała jego i żony, Evy Braun, zostały spalone u wyjścia ewakuacyjnego bunkra przez najbliższych współpracowników Hitlera przy użyciu ok. 160 litrów benzyny.

    Procesy członków akcji 1005 – kilka procesów przed sądami zachodnioniemieckimi w latach 60., obejmujących byłych członków Sonderkommanda 1005. Sonderkommanda te przeprowadzały akcję 1005 (zacieranie zbrodni popełnionych przez hitlerowców we wschodniej Europie). Główny nadzorca akcji, szef Gestapo, Heinrich Müller zaginął w 1945. Natomiast Paul Blobel (główny wykonawca akcji 1005) został skazany w tzw. procesie Einsatzgruppen przez Amerykański Trybunał Wojskowy w Norymberdze na karę śmierci i stracony w 1951.

    Dodano: 20.11.2010. 00:40  


    Najnowsze