• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 65. rocznica zakończenia II wojny światowej w Europie

    07.05.2010. 03:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    65 lat temu Niemcy podpisały bezwarunkową kapitulację, która kończyła trwającą od 1 września 1939 roku wojnę w Europie. Warto przy tej okazji pamiętać, że istnieją dwie oficjalne daty tego historycznego wydarzenia - 8 maja w państwach zachodnich i 9 maja w Rosji (a wcześniej w ZSRR i państwach bloku sowieckiego).

    U podstaw propagandowego sporu w tej sprawie tkwi odmienna interpretacja ostatnich aktów prawnych III Rzeszy, podejmowanych przez jej kierownictwo państwowo-wojskowe z admirałem Karlem Doenitzem na czele.

    Przedśmiertny dekret Hitlera o mianowaniu Doenitza głową państwa dotarł do jego kwatery w Szlezwiku-Holsztynie 1 maja 1945 r. Głównym celem nowego przywódcy dogorywającej III Rzeszy było jak najszybsze zawieszenie broni na froncie zachodnim.

    Doenitz zakładał, że walczące nadal z Armią Czerwoną wojska niemieckie będą mogły swobodnie cofać się na zachód i po przejściu linii frontu poddadzą się Amerykanom bądź Brytyjczykom, unikając w ten sposób niewoli sowieckiej. Wiązano z tym nadzieję na przepuszczenie na zachód także cywilnych niemieckich uchodźców.

    Naczelny dowódca wojsk brytyjskich na froncie zachodnim, marszałek Bernard Montgomery, przyjął 4 maja 1945 r. w swej polowej kwaterze kapitulację wojsk niemieckich w północno-zachodnich Niemczech, Danii i Holandii. Akt ten podpisał wydelegowany przez Doenitza admirał Hans-Georg von Friedeburg.

    Następnego dnia von Friedeburg przybył na dalsze rokowania do kwatery naczelnego dowództwa alianckich sił ekspedycyjnych w Reims we Francji. 6 maja 1945 r. dołączył do niego generał Alfred Jodl.

    Obaj starali się przeforsować wariant zawieszenia broni na zachodzie i przepuszczania przez linię frontu żołnierzy i uchodźców, cofających się ze wschodu.

    Naczelny aliancki dowódca, generał Dwight Eisenhower, nie wyraził na to zgody, obawiając się, że separatystyczny rozejm wywoła polityczny zatarg Zachodu ze Stalinem.

    Eisenhower zagroził jednocześnie zaryglowaniem linii frontu po upływie 48 godzin, czym wymusił zgodę Doenitza na bezwarunkową kapitulację całości niemieckich sił zbrojnych.

    Odpowiedni dokument Jodl i von Friedeburg podpisali w Reims 7 maja 1945 r. o godzinie 2.41 nad ranem. Przewidywał on przerwanie walk 8 maja o godzinie 23.01.

    Sygnatariuszem wspomnianego dokumentu był również przedstawiciel Armii Czerwonej w naczelnym dowództwie sił alianckich, generał Iwan Susłoparow. Stalin uznał jednak, że Związek Sowiecki jako główne mocarstwo koalicji antyhitlerowskiej nie może zaakceptować tej formy przypieczętowania zwycięstwa nad Niemcami. Od razu zażądał ponowienia aktu kapitulacji, tym razem w obecności przedstawicieli naczelnych dowództw czterech głównych państw sojuszniczych.

    Strona zachodnia wyraziła na to zgodę, choć nie traktowała całej sprawy zbyt prestiżowo. Brytyjczykom wystarczało, że szef sztabu Eisenhowera, generał Walter Bedell Smith, złożył podpis w Reims także w ich imieniu.

    Brytyjski samolot wojskowy dostarczył 8 maja 1945 r. na berlińskie lotnisko Tempelhof trzyosobową delegację niemiecką z feldmarszałkiem Wilhelmem Keitlem na czele. Przygotowany dokument zawierał te same warunki bezwarunkowego poddania się wojsk niemieckich, jakie ustalono poprzedniego dnia w Reims.

    Ceremonia odbyła się w byłym kasynie oficerskim szkoły saperskiej w dzielnicy Berlina Karlshorst. Poza Keitlem jako przedstawiciele głównych rodzajów niemieckich sił zbrojnych kapitulację podpisali von Friedeburg i generał lotnictwa Hans-Juergen Stumpff.

    Jako przedstawiciel naczelnego dowództwa sowieckich sił zbrojnych w roli sygnatariusza wystąpił marszałek Gieorgij Żukow, alianci zachodni powierzyli to zadanie brytyjskiemu generałowi lotnictwa Arthurowi Tedderowi. Ponadto dokument podpisali jako świadkowie naczelny dowódca amerykańskiego lotnictwa strategicznego gen. Carl Spaatz i dowódca 1. armii francuskiej gen. Jean de Lattre de Tassigny.

    Podpisy złożono o godzinie 22.30. W Moskwie, ze ze względu na dwugodzinną różnicę czasu, był już 9 maja i dlatego ten właśnie dzień w Związku Sowieckim i krajach mu podporządkowanych obchodzono jako Dzień Zwycięstwa.

    Kapitulacja III Rzeszy zakończyła działania wojenne w Europie. Nadal jednak toczyły się walki z Japonią na Dalekim Wschodzie. Dopiero jej kapitulacja - 2 września 1945 r. - była końcem II wojny światowej, która pochłonęła ponad 50 mln ofiar - poległych, zamordowanych i zmarłych w wyniku działań wojennych.

    Według danych przedstawionych w publikacji Instytutu Pamięci Narodowej "Polska 1939-1945. Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami", pod redakcją prof. Wojciecha Materskiego i prof. Tomasza Szaroty, w czasie II wojny światowej zginęło od 5,6 do 5,8 mln obywateli polskich. Szacuje się, że połowę z nich stanowili polscy Żydzi.

    Polscy historycy różnią się w ocenie znaczenia 8 maja 1945 r. dla Europy i naszego kraju. Według jednych badaczy, koniec wojny w Europie oznaczał przede wszystkim zwycięstwo nad nazizmem i ocalenie narodu polskiego przed biologiczną zagładą. Dla innych, 8 maja jest dniem klęski narodów wschodniej Europy, oddanych przez zachodnich aliantów pod sowieckie panowanie. MJS

    PAP - Nauka w Polsce

    kap


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kampania włoska w czasie II wojny światowej - walki prowadzone między wojskami aliantów a państwami Osi na terytorium Zjednoczonego Królestwa Włoch. Rozpoczęła się 9 lipca 1943 wraz z lądowaniem aliantów na Sycylii, a zakończyła się 2 maja 1945 wraz z kapitulacją wojsk niemieckich na tym froncie. Podczas kampanii włoskiej zginęło około 110 000 żołnierzy - 60 000 po stronie Aliantów, 50 000 po stronie Niemców; była to najkosztowniejsza kampania w Europie Zachodniej. Operacja praska (ros. Пражская стратегическая наступательная операция) – ostatnia duża radziecka ofensywa w Europie podczas II wojny światowej mająca miejsce między 6 a 11 maja 1945 roku. Operacja praska zakończyła się 3 dni po kapitulacji III Rzeszy i jest też ściśle związana z powstaniem praskim. W wyniku operacji Praga została wyzwolona przez Armię Czerwoną. Kapitulacja Grupy Armii "Środek" nastąpiła 9 dni po kapitulacji Berlina i 3 dni po Dniu Zwycięstwa. Hans-Georg von Friedeburg (ur. 15 lipca 1895 w Strasburgu, zm. 23 maja 1945 we Flensburgu) – generaladmiral Kriegsmarine (od 1 maja 1945), Naczelny Dowódca Kriegsmarine (1 maja – 9 maja 1945), następca Karla Dönitza na stanowisku Naczelnego Dowództwa Kriegsmarine.

    Końcowym akcentem II wojny światowej w Europie była bezwarunkowa kapitulacja Wehrmachtu, która nastąpiła 8 maja 1945. VI Korpus Artylerii Przeciwlotniczej (niem. VI. Flakkorps) - jedna z niemieckich jednostek polowych Luftwaffe. Utworzona w lutym 1945 roku ze sztabu 16 Dywizji Flak na północnym odcinku frontu zachodniego. Wojnę zakończyła kapitulacją w maju 1945 roku w Hamburgu. Korpusem dowodził generał porucznik Ludwig Schliffarth.

    Parlamentariusz – w czasie wojny posłaniec kierowany do dowództwa wojsk przeciwnika w celu omówienia możliwości zawieszenia broni lub kapitulacji jednej ze stron. Delegacji takiej, wyposażonej zazwyczaj w białą flagę, która zgodnie z konwencjami wojennymi sygnalizuje żołnierzom przeciwnika, że niosący ją żołnierze nie podejmują działań bojowych. W związku z tym nie należy strzelać w ich kierunku. Po przekroczeniu linii frontu często nakazuje się założyć na oczy opaskę, uniemożliwiającą zapamiętanie topografii i rozmieszczenia wojsk przeciwnika. Zgodnie z konwencjami międzynarodowymi, po wykonaniu zadania (np. po przekazaniu propozycji kapitulacji) delegacja parlamentariuszy odsyłana jest z powrotem w kierunku własnych linii. Okupacja Danii (duń. besættelsen af Danmark) – rozpoczęła się 9 kwietnia 1940 roku. Wojska niemieckie w operacji Weserübung-Süd zajęły całą Danię, prawie bez żadnego oporu zbrojnego. Wojska brytyjskie wylądowały w Islandii i na Wyspach Owczych, nie dopuszczając do niemieckiego desantu. Grenlandię z kolei przejęły w 1941 roku wojska amerykańskie. W czasie okupacji kolaborujący rząd i większość duńskich instytucji publicznych funkcjonowała nadal we względnie niezmienionej formie. Koniec okupacji nastąpił 5 maja 1945 roku, po kapitulacji wojsk niemieckich w Danii, Holandii i północno-zachodnich Niemczech. Bornholm został zajęty przez oddziały radzieckie cztery dni później, a oddany Danii w rok po zakończeniu wojny.

    Rząd Lutza Schwerina von Krosigka - 1 maja 1945- 23 maja lub 5 czerwca 1945 stanowił nieuznawany międzynarodowo komisaryczny rząd Rzeszy Niemieckiej (geschäftsführende Reichsregierung), działający z woli admirała wielkiego marynarki Karla Dönitza, wyznaczonego bez podstaw prawnych przez Adolfa Hitlera na swojego następcę. Hans Krebs (ur. 4 marca 1898 w Helmstedt, Niemcy, zm. (samobójstwo) 1 maja 1945 w Berlinie) – generał piechoty Wehrmachtu, ostatni szef Sztabu Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych w czasie II wojny światowej.

    Wielka Wojna Ojczyźniana, Wielka Wojna Narodowa (ros. Великая Отечественная война – ВОВ) – w radzieckiej i rosyjskiej literaturze i historiografii propagandowy termin określający część II wojny światowej, w której po stronie koalicji antyhitlerowskiej przeciwko III Rzeszy i jej sojusznikom brał udział Związek Radziecki. Obejmuje okres od ataku Niemiec na ZSRR 22 czerwca 1941 (operacja "Barbarossa") do 9 maja 1945 roku (przyjmowana w ZSRR data kapitulacji Niemiec i zakończenia II wojny światowej w Europie).

    Wojna na Pacyfiku – całokształt działań militarnych w czasie II wojny światowej w Azji Wschodniej, Południowo-Wschodniej i na obszarach Pacyfiku w okresie od 1937 do 1945 r., które przybrały formę szczególnie natężonego konfliktu w okresie od 7 grudnia 1941 (atak na Pearl Harbor) do 15 sierpnia 1945 (bezwarunkowa kapitulacja Japonii). Wojna toczyła się między Cesarstwem Japonii i jej nielicznymi sojusznikami a siłami alianckimi ze Stanami Zjednoczonymi na czele.

    14 Armia Niemiecka, niem. 14. Armee Oberkommando – jedna z niemieckich armii w czasie II wojny światowej. Utworzona 1 sierpnia 1939 roku w Wiedniu. Brała udział w kampanii wrześniowej, nacierając na południu. Po zakończeniu działań w październiku 1939 przerzucona na zachód i przemieniona w 12 Armię. Ponownie utworzona w listopadzie 1943 roku, walczyła na terenie Włoch w składzie Grupy Armii C aż do 2 maja 1945 roku, kiedy to skapitulowała.

    Dodano: 07.05.2010. 03:18  


    Najnowsze