• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 66 lat temu Niemcy stracili w Auschwitz dowódców konspiracji

    30.12.2010. 10:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    66. rocznica stracenia przez Niemców pięciu członków kierownictwa konspiracji w KL Auschwitz przypada 30 grudnia. Zostali oni zgładzeni za próbę ucieczki z obozu w październiku 1944 roku.

    Śmierć ponieśli Polacy - Piotr Piąty i Bernard Świerczyna, oraz Austriacy - Ernst Burger, Rudolf Friemel i Ludwig Vesely. Zostali straceni publicznie po wieczornym apelu. Nie pozwolili sobie zawiązać oczu. Przed śmiercią wznieśli okrzyki: "Precz z Hitlerem!", "Precz z faszyzmem!", "Niech żyje Polska!".

    Nieudana ucieczka pięciu więźniów miała miejsce 27 października 1944 roku. Polaków: Bernarda Świerczynę, Czesława Duzela, Zbigniewa Raynocha i Piotra Piątego, a także Austriaka Ernsta Burgera z obozu miał wywieźć autem, który wywożono brudną bieliznę do pralni w Bielsku, SS-man Johann Roth. Następnie miał ich pozostawić w miejscowości Łęki. Roth poinformował jednak o wszystkim obozowy wydział polityczny, który zorganizował zasadzkę.

    Samochód zatrzymał się przy posterunku kontrolnym, a następnie wrócił do obozu i zajechał wprost przed blok 11. Uciekinierzy, gdy zorientowali się w sytuacji, zażyli truciznę. Na miejscu zmarli Zbigniew Raynoch i Czesław Duzel. Pozostałych odratowano i umieszczono w podziemiach bloku 11. Trafili tam także organizatorzy ucieczki: Austriacy Rudolf Friemel i Ludwig Vesely. Aresztowania nie uniknął SS-man o nazwisku Frank, który pomagał uciekinierom i pertraktował z Rothem.

    Po zatrzymaniu uciekinierów SS-mani pojechali do miejscowości Łęki, oddalonej o siedem km od Oświęcimia, gdzie na uciekinierów w gospodzie Juliana Dusika oczekiwał dowódca przyobozowej organizacji bojowej Konstanty Jagiełło, także uciekinier z obozu, z czterema współpracownikami. Jagiełło zginął podczas zatrzymania. Zastrzelony został także pracujący w ogrodzie, 70-letni niesłyszący Jan, Galoch, który nie zareagował na rozkaz SS-mana "ręce do góry!". Niemcy aresztowali: Juliana, Franciszka i Wandę Dusików, a także Kazimierza Ptasińskiego, który jednak zdołał zbiec z budynku Gestapo.

    Pierwsze organizacje obozowego ruchu oporu zaczęły powstawać już w drugiej połowie 1940 roku. Zakładali je głównie Polacy, stanowiący najliczniejszą wówczas grupę więźniów. Jesienią 1940 roku powstała grupa Polskiej Partii Socjalistycznej. Jej organizatorami byli działacze partii z czasów międzywojennych: Stanisław Dubois, który w obozie przebywał pod nazwiskiem Dębski (rozstrzelany 21 sierpnia 1942 rok) i Norbert Barlicki (zmarł w obozie 21 września 1941 roku). W późniejszym czasie grupę zasilili ludowcy i komuniści.

    Bardzo aktywni byli osadzeni w Auschwitz zawodowi żołnierze. W październiku 1940 roku rotmistrz Witold Pilecki (w obozie przebywał pod nazwiskiem Tomasz Serafiński) zorganizował grupę pod nazwą Związek Organizacji Wojskowej. Pilecki trafił do obozu 22 września 1940 roku. Dobrowolnie przyłączył się do grupy zatrzymanych podczas "łapanki" w Warszawie. Później uciekł z obozu, by wynieść dokumenty o hitlerowskich zbrodniach oraz przygotować plany odbicia obozu i uwolnienia więźniów. W lutym 1941 roku pułkownik Kazimierz Rawicz (w obozie pod nazwiskiem Jan Hilkner) założył w obozie Związek Walki Zbrojnej.

    Jesienią 1941 roku zaczęły działać grupy prawicowe, rekrutujące się z sympatyków Narodowej Demokracji i Obozu Narodowo-Radykalnego. Ich inicjatorami byli profesor Roman Rybarski (rozstrzelany 6 marca 1942 roku) i Jan Mosdorf (rozstrzelany 11 października 1943).

    Niezależnie od grup polskich na przełomie lat 1942 i 1943 powstały w obozie organizacje więźniów innych narodów. Jako pierwsi w 1942 roku rozpoczęli działalność austriaccy komuniści, socjaldemokraci i członkowie Brygad Międzynarodowych z wojny domowej w Hiszpanii. Trzon stanowili m.in. Ernst Burger, Hermann Langbein, Alfred Klahr (w obozie pod nazwiskiem Ludwig Lokmanis), Rudolf Friemel i Ludwig Vesely.

    Z początkiem 1943 roku z inicjatywy Austriaków zaczęto prowadzić tajne rokowania w celu połączenia wszystkich grup - polskich i innych krajów. Dowództwo międzynarodowej Grupy Bojowej Oświęcim powstało w maju 1943 roku. W składzie znaleźli się między innymi Ernst Burger i Józef Cyrankiewicz. Grupa miała lewicowy charakter.

    Do międzynarodowej grupy przystąpiły polskie grupy wojskowe, jednakże dopiero w 1944 roku doszło do porozumienia i współpracy, która zaowocowała powołaniem w połowie roku wspólnej Rady Wojskowej Oświęcim. W jej kierownictwie znaleźli się: Lucjan Motyka i Heinrich Duermayer ze strony GBO oraz Bernard Świerczyna i Stanisław Kazuba z ramienia Armii Krajowej. RWO skupiła kadrę oficerską wszystkich narodowości. Jej zadaniem było przygotowanie zbrojnego powstania.

    Obóz Auschwitz powstał w 1940 roku. KL Auschwitz II - Birkenau, powstał dwa lata później. W ramach kompleksu Auschwitz funkcjonowała także sieć podobozów. Niemcy zgładzili w obozie co najmniej 1,1 miliona ludzi, głównie Żydów, a także Polaków, Romów, jeńców radzieckich i przedstawicieli innych narodów. SZF

    PAP - Nauka w Polsce

    abe/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Arbeitslager Hirschberg (AL) - filia niemieckiego obozu koncentracyjnego Gross Rosen w Jeleniej Górze na Dolnym Śląsku, jeden z licznych podobozów Gross Rosen. Utworzony w maju 1944 roku po byłym obozie pracy zwanym SS Sonderbauftrand działającym przy fabryce celulozy i włókien sztucznych (Schlesiche Zellwolle A.G. - Hirschberg im Riesengebirge). Obóz męski dla więźniów żydowskich. W październiku 1944 roku do obozu trafiło 70 Żydów z Auschwitz-Birkenau. Na początku 1945 roku, w związku z likwidacją AL Bolkenhain,do obozu przybyło kilkuset więźniów żydowskich. Ewakuację obozu rozpoczęto pod koniec lutego 1945 roku.

    Raporty Pileckiego (zwane także raportami Witolda) – nazwa raportów z obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau autorstwa Witolda Pileckiego, który na polecenie Armii Krajowej stworzył w obozie ruch oporu pod nazwą Związek Organizacji Wojskowej (ZOW). Napisane po ucieczce Pileckiego z obozu, były jednocześnie podsumowaniem działalności polskiego ruchu oporu w Auschwitz, a także pierwszym na świecie świadectwem dokumentującym Holokaust.

    Związek Organizacji Wojskowej – konspiracyjna organizacja utworzona przez podporucznika Witolda Pileckiego w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau w 1940 roku.

    Podobozy KL Auschwitz miały mieć początkowo charakter zaopatrzeniowy dla macierzystego obozu koncentracyjnego. W związku z działalnością niemieckich przedsiębiorstw przemysłowych na terenie okupowanych ziem postanowiono, że te będą służyły też jako źródła siły roboczej dla kopalń, hut czy zakładów produkcyjnych. Z początku wszystkie podobozy podlegały Auschwitz I, lecz gdy rozdzielono administracyjnie w listopadzie 1943 roku trzy główne obozy, podobozy rolno-hodowlane przypadły Birkenau, a przemysłowe – Monowitz. Ogółem podobozów rolno-hodowlanych było 6, podobozów przemysłowych było 28, a 10 innych podobozów pełniło różne funkcje - od pracy w lesie po budowę koszar.

    Wysiedlenia Polaków z Oświęcimia – wysiedlenia Polaków oraz Żydów obywateli polskich z okupowanego Oświęcimia oraz przyległych terenów przyłączonych do III Rzeszy w ramach prowincji śląskiej. Wysiedlenia związane były z rozbudową niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau i dokonywane były przez Niemców w latach 1940-1943.

    Proces załogi Dachau (US vs. Martin Gottfried Weiss i inni) miał miejsce w dniach 15 listopada - 13 grudnia 1945 przed Amerykańskim Trybunałem Wojskowym w Dachau. Na ławie oskarżonych zasiadł Martin Gottfried Weiss (były komendant obozu) oraz 39 innych członków załogi hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Dachau. Wśród oskarżonych znaleźli się, oprócz Weissa, między innymi: lekarze Karl Klaus Schilling i Hans Eisele, odpowiedzialni za liczne eksperymenty pseudomedyczne przeprowadzone na więźniach. Oskarżony Johann Baptist Eichelsdorfer był ostatnim komendantem Kaufering IV, podobozu Dachau, dokąd wysyłano niezdolnych do pracy i chorych więźniów, pozostawiając ich swojemu losowi. Innymi ważniejszymi oprawcami, którzy stanęli przed trybunałem byli: Johann Kick (szef Wydziału Politycznego obozu, czyli obozowego Gestapo) i Franz Xaver Trenkle (jeden z głównych wykonawców egzekucji na więźniach i radzieckich jeńcach wojennych przetrzymywanych w obozie). Wśród oskarżonych znalazł się także były szef krematoriów w Auschwitz-Birkenau Otto Moll.

    Procesy załogi Auschwitz-Birkenau - procesy przeprowadzone po zakończeniu II wojny światowej dotyczące zbrodni popełnionych w niemieckim obozie Auschwitz-Birkenau. Obóz oświęcimski pełnił funkcję obozu koncentracyjnego (był największy w okupowanej przez III Rzeszę Europie), jak i obozu zagłady. Liczbę ofiar Auschwitz oblicza się na przynajmniej 1,1 miliona mężczyzn, kobiet i dzieci. W obozie służyło w sumie, w różnych okresach, ok. 8 tysięcy członków SS, z czego ok. 7 tysięcy przeżyło wojnę. Jedynie ponad 700 z nich poniosło odpowiedzialność karną za swoje zbrodnie. Na szczególną uwagę zasługują dwa procesy przed polskim Najwyższym Trybunałem Narodowym (proces pierwszego komendanta Auschwitz Rudolfa Hössa oraz proces 40 członków załogi obozu, tzw. pierwszy proces oświęcimski) oraz proces załogi Auschwitz w RFN (tzw. drugi proces oświęcimski). Oprócz tego odbyły się liczne pojedyncze procesy zbrodniarzy z Oświęcimia przed polskimi sądami. Pewna liczba członków załogi została skazana także w procesach dotyczących zbrodni popełnionych w innych obozach koncentracyjnych.

    Dodano: 30.12.2010. 10:19  


    Najnowsze